Sutra 30
Devanagari script
विभवेन स्वसैन्यानां कुर्यादङ्गविकल्पशः ॥ कZ_०९.२.३०च्द् ॥
Transliteration
vibhavena svasainyānāṃ kuryād aṅgavikalpaśaḥ
Translation
अपनी सामर्थ्य/संसाधनों के अनुसार, आवश्यकतानुसार अंगों (शस्त्र-शाखाओं) में भिन्नता करके अपनी सेना की व्यवस्था करनी चाहिए।
Word by Word
विभवेनby means of resources/capacity
विभवेन:
TypeNoun
Rootविभव
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; करण-हेतु/साधनार्थे (instrumental)
स्वone’s own
स्व:
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; विशेषणरूपेण; (स्वसैन्यानाम् इत्यत्र समास-पूर्वपद)
सैन्यानाम्of the troops/armies
सैन्यानाम्:
TypeNoun
Rootसैन्य
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)
कुर्यात्should make/should arrange
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; वर्तमान-कालार्थे विधि/आदेश
अङ्गlimb/component (of the army)
अङ्ग:
TypeNoun
Rootअङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग; (अङ्गविकल्पशः इत्यत्र समास-पूर्वपद)
विकल्पशःalternatively; by making distinctions/divisions
विकल्पशः:
TypeIndeclinable
Rootविकल्पशस्
Formअव्यय; -शस् प्रत्ययान्त; ‘क्रमेण/यथाविकल्पम्/विभागेन’ अर्थे
Entities Mentioned
S
sva-sainya (own forces)V
vibhava (resources/capacity)FAQs
Statecraft must be capacity-aligned: policy and force posture should match fiscal and logistical realities rather than prestige or imitation.