Sutra 8

Devanagari script

प्रभूतप्रभावहयहस्तिरथोपकरणसम्पन्नश्चास्य दण्डः सर्वत्राप्रतिहतश्चरति ॥ कZ_०९.१.०८ ॥

Transliteration

prabhūtaprabhāvahayahastirathopakaraṇasampannaś cāsya daṇḍaḥ sarvatrāpratihataś carati

Translation

और उसका दण्ड (दमन-बल) प्रचुर शक्ति, घोड़े, हाथी, रथ और उपकरणों से सम्पन्न होकर सर्वत्र बिना बाधा के चलता है।

Word by Word

• प्रभूत: abundant, plentiful
• Type: Adjective
• Root: प्रभू
• Form: विशेषण; प्रथमा-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गम्) — ‘प्रभाव’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रभाव: power, influence, might
• Type: Noun
• Root: प्रभाव
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; समासाङ्गम्

• हय: horse
• Type: Noun
• Root: हय
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गम् (हय-हस्ति-रथ-उपकरण)

• हस्ति: elephant
• Type: Noun
• Root: हस्तिन्
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गम्

• रथ: chariot
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गम्

• उपकरण: equipment, implements
• Type: Noun
• Root: उपकरण
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासाङ्गम्

• सम्पन्नः: endowed with, furnished with, well-equipped
• Type: Participle (Verbal Adjective)
• Root: सम् + पद्
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; ‘दण्डः’ इत्यस्य विशेषणम्; अर्थः—‘युक्तः/समृद्धः’

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• अस्य: of him, of this (one)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: षष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं); सम्बन्धे — ‘of him/this (king/state)’

• दण्डः: the rod of authority; punishment; coercive power
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; कर्तृपदम्

• सर्वत्र: everywhere, in all places
• Type: Adverb
• Root: सर्वत्र
• Form: देश/व्याप्त्यर्थक-अव्ययम्

• अप्रतिहतः: unobstructed, unopposed, unchecked
• Type: Participle (Verbal Adjective)
• Root: अ + प्रति + हन्
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नञ्-समास (अ-); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; ‘दण्डः’ इत्यस्य विशेषणम्

• चरतिः: moves about; operates; functions
• Type: Verb
• Root: चर्
• Form: लट्-लकार; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; अर्थः—‘प्रवर्तते/गच्छति’

Entities Mentioned

• daṇḍa
• haya (cavalry)
• hasti (elephants)
• ratha (chariots)
• upakaraṇa (equipment)

More Details

FAQs

What is the governance takeaway from this force-description?

Coercive authority becomes universally effective when backed by balanced capabilities and logistics—mobility (cavalry), shock (elephants), platforms (chariots), and equipment/supply.