Sutra 28
Devanagari script
तीक्ष्णबलं वास्मै दद्याद् यदवमानितं विकुर्वीत मौलमनुरक्तं वा यदस्य व्यसनेऽपकुर्यात् ॥ कZ_१२.१.२८ ॥
Transliteration
tīkṣṇabalaṃ vā asmai dadyād yad-avamānitaṃ vikurvīta maulam anuraktaṃ vā yad asya vyasane 'pakuryāt
Translation
या उसे ‘तीक्ष्ण’ (कठोर/आक्रामक) बल दे—जो अपमानित होने पर उपद्रव करे; अथवा वंशानुगत/स्थापित ऐसा बल जो अपने मूल आधार के प्रति अनुरक्त हो और जो उसके संकट में पड़ने पर उसे हानि पहुँचाए।
Word by Word
तीक्ष्णबलम्a sharp/strike force (covert force)
तीक्ष्णबलम्:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
अस्मैto him
अस्मै:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formचतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यत्which/that (person/thing)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; सम्बन्धसूचक (relative)
अवमानितम्insulted / dishonoured
अवमानितम्:
TypeParticiple
Rootअव-मा (अवमानयति)
Formकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘अवमानित’ = अपमानित
विकुर्वीतmight act adversely / might turn hostile
विकुर्वीत:
TypeVerb
Rootवि-कृ
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मौलम्native / original / belonging to the root stock
मौलम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमूल
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘मौल’ = मूलसम्बन्धि/स्वाभाविक
अनुरक्तम्attached / loyal
अनुरक्तम्:
TypeParticiple
Rootअनु-रञ्ज्
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘अनुरक्त’ = आसक्त/भक्त
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
यत्which/that (person/thing)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; सम्बन्धसूचक (relative)
अस्यof him / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
व्यसनेin misfortune / in distress
व्यसने:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अधिकरण)
अपकुर्यात्might harm / might act against
अपकुर्यात्:
TypeVerb
Rootअप- कृ
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
T
tīkṣṇabala (sharp force)M
maula (hereditary/established troops)FAQs
Because the concession functions as a delayed-action instrument: it satisfies the immediate demand while embedding future disruption inside the opponent’s military apparatus.