Shloka 14

कलिस्वरूप-वर्णनम् एवं कालमान-प्रस्तावना

Devanagari script

सर्वम् एव कलौ शास्त्रं यस्य यद् वचनं द्विज देवताश् च कलौ सर्वाः सर्वः सर्वस्य चाश्रमः

Transliteration

sarvam eva kalau śāstraṃ yasya yad vacanaṃ dvija devatāś ca kalau sarvāḥ sarvaḥ sarvasya cāśramaḥ

Translation

હે દ્વિજ! કલિયુગમાં જે કોઈ જે કહે, તે જ જાણે શાસ્ત્ર બની જાય છે; અને કલિમાં સર્વ દેવતાઓને સમાન ગણવામાં આવે છે. ત્યારે દરેક મનુષ્ય બધું જ બનવા લાગે છે—દરેકે પોતાના માટે સર્વ આશ્રમો અને વર્ણોનો અધિકાર માને છે.

Word by Word

• सर्वम्: all, everything
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• कलौ: in the Kali (age)
• कलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• शास्त्रम्: scripture, authority
• शास्त्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• वचनम्: word, statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• देवताः: deities
• देवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• कलौ: in Kali (age)
• कलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सर्वाः: all (of them)
• सर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• सर्वः: all / every
• सर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• सर्वस्य: of all, of everyone
• सर्वस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• आश्रमः: stage of life/āśrama
• आश्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

Characters & Entities

• Devatāḥ (the gods)
• Dvija (Brāhmaṇa class)

FAQs

What is the significance of ‘speech becoming scripture’ in Kali-yuga in the Vishnu Purana?

This verse marks Kali-yuga as an age where personal assertion replaces śāstric authority, leading to instability in dharma and loss of reliable spiritual standards.

How does Sage Parāśara explain the collapse of social and spiritual order in Kali-yuga?

Parāśara describes a confusion of boundaries—people treat any statement as authoritative and assume every āśrama indiscriminately—showing the erosion of disciplined life and inherited duties.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

By portraying the failure of human-made authority in Kali, the text implicitly points back to Vishnu as the stable supreme ground of dharma—beyond shifting opinions and social disorder.