Shloka 68

यादवक्षयः, बलराम-निर्याणम्, कृष्णस्य उपसंहारः (प्रभासे विनाशः)

Devanagari script

विमानम् आगतं सद्यस् तद्वाक्यसमनन्तरम् आरुह्य प्रययौ स्वर्गं लुब्धकस् तत्प्रसादतः

Transliteration

vimānam āgataṃ sadyas tadvākyasamanantaram āruhya prayayau svargaṃ lubdhakas tatprasādataḥ

Translation

તે વચન પૂરાં થતાં જ તત્કાળ એક દિવ્ય વિમાન આવી પહોંચ્યું. તેમાં ચઢીને શિકારી તે જ પ્રસાદથી સ્વર્ગે ગયો.

Word by Word

• विमानम्: a celestial car
• विमानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• आगतम्: arrived
• आगतम्: Kriya (Predicate qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-गतम् (कृदन्त, √गम् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — qualifying विमानम्

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb: immediately)

• तद्वाक्यसमनन्तरम्: immediately after those words
• तद्वाक्यसमनन्तरम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम) + वाक्य (प्रातिपदिक) + समनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः — ‘immediately after that statement’

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-√रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• प्रययौ: went forth
• प्रययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वर्गम्: to heaven
• स्वर्गम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• लुब्धकः: the hunter
• लुब्धकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लुब्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्प्रसादतः: by that grace
• तत्प्रसादतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तत् (सर्वनाम) + प्रसाद (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: तसिलन्त अव्यय (ablatival adverb): ‘from/through that grace’

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Characters & Entities

• Hunter (Lubdhaka)
• Vimāna (celestial chariot)
• Svarga (heaven)

FAQs

What is the significance of the vimāna arriving immediately in this Vishnu Purana verse?

It signals the immediacy of divine response—once grace is bestowed, the result is not delayed by worldly processes or prior status.

How does Sage Parāśara explain the hunter’s ascent to heaven here?

Parāśara frames it as the effect of prasāda (divine favor): the hunter reaches Svarga not by social rank but by the decisive intervention of grace.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when not named in the verse, the logic is Vaishnava: the Supreme Lord’s grace is the ultimate cause that elevates the soul, emphasizing sovereignty and compassionate governance of karma.