Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

यजुर्वेदशाखाः, याज्ञवल्क्य–वैशम्पायनसंवादः, सूर्यस्तुतिः

Yajurveda branches and Yājñavalkya’s solar revelation

अपहन्ति तमो यश् च जगतो ऽस्य जगत्पतिः सत्त्वधामधरो देवो नमस् तस्मै विवस्वते

apahanti tamo yaś ca jagato 'sya jagatpatiḥ sattvadhāmadharo devo namas tasmai vivasvate

વિવસ્વાન્ (સૂર્ય) દેવને નમસ્કાર—જે આ જગતનો જગત્પતિ, વિશ્વાધિપતિ છે; જે અંધકાર હણે છે અને સત્ત્વધામ ધારણ કરે છે।

अपहन्तिremove, dispel
अपहन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअप-हन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; धातुः हन्, उपसर्गः अप-
तमःdarkness
तमः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; सम्बन्धबोधकः (relative pronoun)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्
जगत्पतिःlord of the world
जगत्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः)
सत्त्वधामधरःbearer of the abode of sattva (purity)
सत्त्वधामधरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + धामन्/धाम (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक, धृ धातोः)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; समासः—(सत्त्वस्य धाम) इति षष्ठी-तत्पुरुषः + धरः (धारयति इति)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
नमःsalutation
नमः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमः-शब्दः (अव्ययीभाववत् प्रयोगः), नमस्कारार्थक-निपातः; सामान्यतः चतुर्थीसम्बन्धः (to/for)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम्
विवस्वतेto Vivasvat (the Sun)
विवस्वते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम्

Sage Parāśara (continuing instruction to Maitreya within the Purāṇic narration)

V
Vivasvan (Surya)
D
Deva
J
Jagatpati (Lord of the world)

FAQs

In this verse, Vivasvān is praised as the cosmic dispeller of darkness and the upholder of sattva—symbolizing the sustaining principle that enables order, clarity, and dharma in the world.

By defining the Sun as “jagatpati” and “sattvadhāmadhara,” Parāśara frames natural sovereignty (light overcoming darkness) as a metaphysical principle: the universe is governed by an intelligible, purifying order.

Even when addressing Surya, the Vishnu Purana typically treats such deities as operating within the Supreme Reality’s governance—supporting a Vaishnava vision where cosmic functions reflect Vishnu’s overarching sovereignty.