Vamana Purana — Skanda Slays Taraka & Mahisha, Shloka 51
Skanda’s Svastyayana and the Slaying of Taraka and Mahisha
Devanagari script
तं निघ्नन्तं महादेवं निरीक्ष्य कलशोदरः कुठारं पाणिनादाय हन्ति सर्वान् महासुरान्
Transliteration
taṃ nighnantaṃ mahādevaṃ nirīkṣya kalaśodaraḥ kuṭhāraṃ pāṇinādāya hanti sarvān mahāsurān
Translation
મહાદેવ તેમને સંહારતા જોઈ, કલશોદરે હાથમાં કુઠાર લઈને પ્રતિઆક્રમણ કર્યું અને ચારે તરફના મહાસુરોને મારવા લાગ્યો।
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
निघ्नन्तम्slaying
निघ्नन्तम्:
विशेषण (Qualifier of ‘tam’)
TypeAdjective
Rootनि + √हन् (धातु) → निघ्नत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle)
महादेवम्Mahādeva (Śiva)
महादेवम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (the great god)
निरीक्ष्यhaving observed
निरीक्ष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootनि + √ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having seen/observed’
कलशोदरःKalaśodara (pot-bellied one)
कलशोदरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (one whose belly is like a pot / pot-bellied)
कुठारम्axe
कुठारम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकुठार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootआ + √दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having taken’
हन्तिhe kills
हन्ति:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सर्वान्all
सर्वान्:
विशेषण (Qualifier of ‘mahāsurān’)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
महासुरान्great demons
महासुरान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय (great demons)
Speakers
Narrator continuing the battle sequenceintroducing Kalaśodara’s action in response to Śiva’s onslaught.
Primary Deities
Śiva (Mahādeva)
Key ThemesEscalation in Deva-Asura battleAsura champions and named combatantsWeapon symbolism (kuṭhāra/axe)Inevitability of divine victory (implied by context)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }