Vamana Purana — Shiva's Wedding Procession (Part 2), Shloka 5

Shiva’s Wedding Procession to Kailasa and the Marriage of Girija (Kali)

Devanagari script

ततस्तस्मिन् महाशैले देवमातादितिः शुभा सुरभिः सुरसा चान्याश्चक्रर्मण्डनमाकुलाः

Transliteration

tatastasmin mahāśaile devamātāditiḥ śubhā surabhiḥ surasā cānyāścakrarmaṇḍanamākulāḥ

Translation

ત્યારે તે મહાશૈલ પર દેવમાતા શુભ અદિતિ, સુરભિ, સુરસા તથા અન્ય દિવ્ય સ્ત્રીઓ ચક્ર-મંડનના આસપાસ ગીચ ભીડ સાથે સમાકુલ થઈ હાજર હતી।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: देश/काल-अधिकरण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: अधिकरण (सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; 'in that'

• महाशैले: on the great mountain
• महाशैले: अधिकरण (सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: महा+शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: महान् शैलः

• देवमाता: mother of the gods
• देवमाता: कर्ता (प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: देव+मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: देवानां माता = 'mother of the gods'

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्ता (प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; proper name

• शुभा: auspicious
• शुभा: कर्ता (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of अदितिः

• सुरभिः: Surabhi
• सुरभिः: कर्ता (प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: सुरभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; proper name (Surabhi)

• सुरसा: Surasā
• सुरसा: कर्ता (प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: सुरसा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; proper name (Surasā)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अन्याः: other (women)
• अन्याः: कर्ता (प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'others (fem.)'

• चक्रुः: made / prepared
• चक्रुः: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; 'they did/made'

• मण्डनम्: decoration
• मण्डनम्: कर्म (द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: मण्डन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'decoration/adornment'

• आकुलाः: busy / bustling
• आकुलाः: कर्ता (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of (देवमाता/अदितिः etc. as a group) = 'busy/agitated'

Speakers

• Narrative frame not stated in the provided excerpt (often Pulastya → Nārada in the Vāmana Purāṇa)

Primary Deities

• Aditi
• Surabhī
• Surasā

Key Themes

• Divine assembly
• Purāṇic cosmology
• Sectarian coexistence (implicit, given mixed divine retinue)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse emphasizes a cosmic order in which divine mothers and celestial beings gather around sacred power-symbols; reverence is shown not only through worship but also through attentive presence in a consecrated assembly.

How does this fit the Pancalakshana?

This is best placed under Vaṃśānucarita/Manvantara-adjacent narration (genealogical and divine-personage description), rather than sarga/pratisarga; it functions as scene-setting within a broader narrative.

What is the symbolic significance?

Aditi (source of the Ādityas) signals divine legitimacy and cosmic motherhood; the ‘cakra’ motif can suggest Viṣṇu’s sustaining power around which the cosmos’ protectors and mothers assemble.