Vamana Purana — Karmic Causes of Narakas, Shloka 32

Karmic Causes of Narakas and the Irremediability of Ingratitude (Kṛtaghna-doṣa)

Devanagari script

मूत्रश्लेष्मपुरीषाणि यैरुत्सृष्टानि वारिणि ते पात्यन्ते च विण्मूत्रे दुर्गन्धे पूयपूरिते

Transliteration

mūtraśleṣmapurīṣāṇi yairutsṛṣṭāni vāriṇi te pātyante ca viṇmūtre durgandhe pūyapūrite

Translation

જેઓએ પાણીમાં મૂત્ર, શ્લેષ્મા અને મલ છોડ્યા છે, તેઓ દુર્ગંધયુક્ત, પૂયથી ભરેલા મલ-મૂત્રમાં પાડી દેવામાં આવે છે।

Word by Word

• मूत्र-श्लेष्म-पुरीषाणि: urine, phlegm, and feces
• मूत्र-श्लेष्म-पुरीषाणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूत्र (प्रातिपदिक) + श्लेष्मन् (प्रातिपदिक) + पुरीष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (मूत्रं च श्लेष्मा च पुरीषं च)

• यैः: by whom
• यैः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• उत्सृष्टानि: voided/expelled
• उत्सृष्टानि: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: उत्सृष्ट (कृदन्त; √सृज् धातु with उत्-उपसर्ग)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘thrown/voided’

• वारिणि: in water
• वारिणि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• पात्यन्ते: are made to fall
• पात्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु) (णिच् causative: पातयति)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘are made to fall’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• विण्-मूत्रे: in feces-and-urine (filth)
• विण्-मूत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विण्/विट् (प्रातिपदिक) + मूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्वन्द्वः (विण् च मूत्रं च)

• दुर्गन्धे: foul-smelling
• दुर्गन्धे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (qualifying viṇmūtre)

• पूय-पूरिते: filled with pus
• पूय-पूरिते: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूय (प्रातिपदिक) + पूरित (कृदन्त; √पॄ/√पूर् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (पूयेन पूरिते)

Speakers

• Not specified in the provided excerpt (often framed as Pulastya → Nārada in the Vāmana Purāṇa)

Key Themes

• Dharma/ethics
• Purity (śauca) norms
• Environmental/sacred-water protection
• Karmic retribution / naraka imagery

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "bibhatsa", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Waters are treated as shared sacred resources; to defile them is to harm community and ritual life. The text teaches that public harm and ritual impurity carry severe consequences.

How does this fit the Pancalakṣaṇa?

Primarily dharma-anuśāsana (ethical injunction) within a purāṇic setting, rather than one of the five classic markers (sarga, pratisarga, vaṃśa, manvantara, vaṃśānucarita).

What is the symbolic significance?

The punishment mirrors the act (a karmic ‘reflection’): those who pollute clean water are immersed in extreme filth. Symbolically, inner impurity manifests as outer degradation.