Vamana Purana — Akhanda Ekadashi Vrata, Shloka 38

Akhaṇḍa-Ekādaśī Vrata and the Vaiṣṇava Protective Hymn; Prelude to the Kātyāyanī–Mahiṣāsura Narrative

Devanagari script

नाशयामास सा यत्र दानवं महिषासुरम् नमरं रक्तबीजं च तथान्यान् सुरकण्टकान्

Transliteration

nāśayāmāsa sā yatra dānavaṃ mahiṣāsuram namaraṃ raktabījaṃ ca tathānyān surakaṇṭakān

Translation

ત્યાં તેણે દાનવ મહિષાસુર, નમર અને રક્તબીજને તથા અન્ય દેવકંટક શત્રુઓને પણ નાશ કર્યા।

Word by Word

• नाशयामास: destroyed
• नाशयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: णश्/नश् (धातु) [णिच्]
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative): नाशयति

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, सम्बन्धबोधक-देशवाचक (relative adverb: where)

• दानवम्: the demon
• दानवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महिषासुरम्: Mahiṣāsura
• महिषासुरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिष+असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (महिषरूपः असुरः / महिषस्य असुरः)

• नमरम्: Namara (a demon)
• नमरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नामविशेषः

• रक्तबीजम्: Raktabīja
• रक्तबीजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त+बीज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (रक्तं बीजं यस्य/रक्तबीजः) नामविशेषः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/प्रकारवाचक (also/likewise)

• अन्यान्: other
• अन्यान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘सुरकण्टकान्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• सुरकण्टकान्: tormentors of the gods
• सुरकण्टकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर+कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां कण्टकाः = gods' thorns/tormentors)

Speakers

• Narrative voice (implied) within the Pulastya–Nārada dialogue framework; direct speaker not explicitly marked in this verse

Primary Deities

• Kātyāyanī (Devī)
• Viṣṇu (implicit via ‘Vaiṣṇava pañjara’ context)

Key Themes

• Daitya-Deva Conflict
• Devi Tradition
• Sectarian Harmony
• Rituals/Mantra (Protection)

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }