Vamana Purana — Akhanda Ekadashi Vrata, Shloka 32

Akhaṇḍa-Ekādaśī Vrata and the Vaiṣṇava Protective Hymn; Prelude to the Kātyāyanī–Mahiṣāsura Narrative

Devanagari script

चर्म सूर्यशतं गृह्य खङ्गं चन्द्रमसं तथा नैरृत्यां मां च रक्षस्व दिव्यमूर्ते नृकेसरिन्

Transliteration

carma sūryaśataṃ gṛhya khaṅgaṃ candramasaṃ tathā nairṛtyāṃ māṃ ca rakṣasva divyamūrte nṛkesarin

Translation

સો સૂર્ય સમાન ઢાલ અને ચંદ્ર સમાન ખડ્ગ પણ ધારણ કરીને, નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં મારી રક્ષા કરો; હે દિવ્યમૂર્તિ નૃકેસરિન.

Word by Word

• चर्म: shield/leather (armor)
• चर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सूर्यशतम्: a hundred suns (radiance)
• सूर्यशतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (शतं सूर्याः इव/सूर्याणां शतम्)

• गृह्य: having taken
• गृह्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √ग्रह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त अव्ययीभाव-प्रयोगः; पूर्वकालिक क्रिया (having taken)

• खङ्गम्: sword
• खङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: खङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चन्द्रमसम्: moon
• चन्द्रमसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (likewise/also)

• नैरृत्याम्: in the southwest
• नैरृत्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैरृती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; दिक्-विशेषः (southwest)

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• रक्षस्व: protect
• रक्षस्व: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• दिव्यमूर्ते: O of divine form
• दिव्यमूर्ते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (दिव्या मूर्तिः)

• नृकेसरिन्: O man-lion (Nṛsiṃha)
• नृकेसरिन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृ + केसरिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (नरस्य केसरः यस्य/नृसिंह-नाम)

Speakers

• Narrative frame typically Pulastya → Nārada (exact speaker not explicit in provided excerpt)

Primary Deities

• Vishnu

Key Themes

• Vaishnavism
• Bhakti
• Protective Mantra/Kavaca
• Avatar theology

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The devotee entrusts even the most inauspicious quarter (often associated with danger) to the divine guardian; courage is reframed as reliance on dharma-protecting divinity.

How does this fit the Pancalakshana?

Primarily ācāra/dharma-oriented liturgical content (protective recitation), not cosmogenesis or dynastic history.

What is the symbolic significance?

Radiant shield and moonlike sword balance heat and coolness—terror and grace—mirroring Narasiṃha as both fierce protector and restorer of cosmic equilibrium.