Vamana Purana — Chanda & Munda Discover Katyayani, Shloka 30
Chanda and Munda Discover Katyayani; Mahishasura’s Proposal and the Vishnu-Panjara Protection
स्त्रीरत्नमग्र्यं भवती च कन्या प्राप्तो ऽस्मि शैलं तव कारणेन तस्माद् भजस्वेह जगत्पतिं मां पतिस्तवार्हे ऽस्मि विभुः प्रभुश्च // वम्प्_20.29 पुलस्त्य उवाच/ इत्येवमुक्ता दितिजेन दुर्गा कात्यायनी प्राह मयस्य पुत्रम् सत्यं प्रभुर्दानवराट् पृथिव्यां सत्यं च युद्धे विजितामराश्च
strīratnamagryaṃ bhavatī ca kanyā prāpto 'smi śailaṃ tava kāraṇena tasmād bhajasveha jagatpatiṃ māṃ patistavārhe 'smi vibhuḥ prabhuśca // VamP_20.29 pulastya uvāca/ ityevamuktā ditijena durgā kātyāyanī prāha mayasya putram satyaṃ prabhurdānavarāṭ pṛthivyāṃ satyaṃ ca yuddhe vijitāmarāśca
તમે સ્ત્રીઓમાં અગ્ર્ય રત્ન છો અને કન્યા છો. તમારા કારણે હું આ પર્વત પર આવ્યો છું. તેથી અહીં મને—જગત્પતિને—સ્વીકારો; હું તમારો પતિ થવા યોગ્ય, પરાક્રમી અને પ્રભુ છું. પુલસ્ત્યે કહ્યું—દિતિજના આવા વચનથી સંબોધિત દુર્ગા કાત્યાયનીએ માયાના પુત્રને કહ્યું—સત્ય છે, તમે પૃથ્વી પર દાનવોના રાજા અને શક્તિશાળી પ્રભુ છો; અને યુદ્ધમાં દેવોને જીત્યા તે પણ સત્ય છે।
{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Power and conquest are acknowledged as facts, yet they do not by themselves establish moral entitlement. The Goddess’ response (continued in the next verses) redirects the proposal into the framework of dharma—socially recognized norms (here, śulka) must be honored even by the mighty.
This is best classified under Vaṃśānucarita / narrative of lineages and their episodes (daitya-related story), rather than cosmogenesis (sarga) or dissolution (pralaya). It is an embedded dialogue within the Purāṇic narrative frame (Pulastya’s telling).
Kātyāyanī’s poised acknowledgment of daitya power symbolizes dharma’s capacity to ‘contain’ raw force. The epithet jagatpati used by the daitya is rhetorically grand, but the narrative implicitly contrasts self-proclaimed sovereignty with legitimacy grounded in right conduct.