Verse 21

Kshurika

Sanskrit (Devanagari)

तपोविजितचित्तस्तु निःशब्दं देशमास्थितः । निःसङ्गतत्त्वयोगज्ञो निरपेक्षः शनैः शनैः ॥२१॥

Padapatha (Word Split)

तपः-विजित-चित्तः । तु । निःशब्दम् । देशम् । आस्थितः । निःसङ्ग-तत्त्व-योग-ज्ञः । निरपेक्षः । शनैः । शनैः ।

IAST Transliteration

tapovijitacittas tu niḥśabdaṃ deśam āsthitaḥ | niḥsaṅgatattvayogajño nirapekṣaḥ śanaiḥ śanaiḥ ||21||

Translation

પરંતુ તપસ્યા દ્વારા જેણે ચિત્તને જીત્યું છે, તે નિઃશબ્દ સ્થાને આશ્રય લઈને, નિઃસંગતત્ત્વના યોગને જાણનાર અને નિરપેક્ષ બની, ધીમે ધીમે—પગલે પગલે—આગળ વધે છે.

Academic Translation

But one whose mind has been conquered by austerity, having resorted to a soundless place, knowing the yoga of the reality of non-attachment, and being without dependence, [proceeds] gradually, step by step.

Verse Context

• Vairāgya (non-attachment) and tapas as disciplines supporting mokṣa-oriented knowledge
• Mahavakya: Indirect: describes sādhana (tapas, silence, non-attachment) that prepares adhikāritva for mahāvākya inquiry and realization (e.g., ‘ayam ātmā brahma’).
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh-like (śloka meter)