Brahmavidya Upanishad — Verse 55
अयने द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्गवित् । कृत्वायामं पुरा वत्स रेचपूरककुम्भकान् ॥ पूर्वं चोभयमुच्चार्य अर्चयेत्तु यथाक्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रयारभ्य चार्चयेत् ॥ सूर्यस्य ग्रहणं वत्स प्रत्यक्षयजनं स्मृतम् । ज्ञानात्सायुज्यमेवोक्तं तोये तोयं यथा तथा ॥५५–५७॥
अयने द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्ग-वित् । कृत्वा आयामम् पुरा वत्स रेच-पूरक-कुम्भकान् । पूर्वम् च उभयम् उच्चार्य अर्चयेत् तु यथा-क्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रा-या आरभ्य च अर्चयेत् । सूर्यस्य ग्रहणम् वत्स प्रत्यक्ष-यजनम् स्मृतम् । ज्ञानात् सायुज्यम् एव उक्तम् तोये तोयम् यथा तथा ।
ayane dve ca viṣuve sadā paśyati mārgavit | kṛtvāyāmaṃ purā vatsa recapūrakakumbhakān || pūrvaṃ cobhayam uccārya arcayet tu yathākramam | namaskāreṇa yogena mudrayārabhya cārcayet || sūryasya grahaṇaṃ vatsa pratyakṣayajanaṃ smṛtam | jñānāt sāyujyam evoktaṃ toye toyaṃ yathā tathā ||55–57||
માર્ગવિદ્ યોગી સદા બે અયન અને બે વિષુવને નિહાળે છે. હે વત્સ, પ્રથમ આયામ (નિયમ) કરીને રેચક–પૂરક–કુંભક કરે. પછી બંને મંત્રો ઉચ્ચારી ક્રમશઃ અર્ચન કરે; મુદ્રાથી આરંભ કરીને યોગિક નમસ્કારથી પૂજન કરે. હે વત્સ, સૂર્યનું ‘ગ્રહણ’ (અધિગ્રહણ) પ્રત્યક્ષ યજન કહેવાય છે. જ્ઞાનથી જ સાયુજ્ય કહેલું છે—જેમ જળમાં જળ એકરૂપ થાય તેમ.
The knower of the path always observes the two solstices and the equinox. Having first performed restraint (āyāma), O dear one, (he practices) exhalation, inhalation, and retention. First, having uttered both (formulas), he should worship in due order; beginning with the gesture (mudrā), he should worship with yogic salutation. The ‘seizing’ (grahaṇa, i.e., eclipse/appropriation) of the sun, O dear one, is remembered as the direct sacrifice. By knowledge alone union (sāyujya) is declared—like water (becoming one) with water.