Adhyaya 5

સ્કંદપુરાણમાં વસુવંશ સાથે જોડાયેલા આદર્શ રાજા અમાવાસુનું વર્ણન છે. તે ધર્મનિષ્ઠ, પિતૃભક્ત, ઇન્દ્રિયસંયમી, અહિંસક, વિનમ્ર અને સ્થિરચિત્ત છે. તે સતત નારાયણમંત્રનો જપ કરે છે અને પંચકાલ-ક્રમથી પૂજા કરે છે—પ્રથમ વાસુદેવને નૈવેદ્ય, પછી દેવો, પિતૃઓ, બ્રાહ્મણો અને આશ્રિતોને પ્રસાદ વિતરણ, અને અંતે શેષ પોતે ગ્રહણ; આને પવિત્ર ભોજનની નીતિ તરીકે દર્શાવાયું છે. માસાહારથી થતી પ્રાણીહિંસાને તે ગંભીર દોષ માને છે અને રાજ્યમાં અસત્ય, દુર્ભાવ અને સૂક્ષ્મ અપરાધ પણ ઓછા રહે તેવો આદર્શ સ્થાપે છે. તે પાંચારાત્ર આચાર્યોનું સન્માન કરે છે અને કામ્ય, નૈમિત્તિક તથા નિત્ય કર્મો સાત્ત્વત/વૈષ્ણવ વિધિથી કરે છે. ભક્તિના પ્રભાવથી ઇન્દ્રાદિ દેવો તરફથી દિવ્ય દાન મળે છે; છતાં કથા ચેતવે છે કે દેવોમાં પક્ષપાત અથવા વાણીદોષથી પતન પણ થઈ શકે. પછી તે ફરી દૃઢ મંત્રસાધનાથી સ્વર્ગસ્થિતિ મેળવે છે; પિતૃશાપથી પુનર્જન્મ લઈને અંતે ઋષિઓમાં વાસુદેવપૂજા વધારી વાસુદેવનું નિર્ભય પરમ પદ પ્રાપ્ત કરે છે.