Adhyaya 22

આ અધ્યાયમાં નારાયણ નારદને વૈષ્ણવ ગૃહસ્થજીવનનું ક્રમબદ્ધ માર્ગદર્શન આપે છે, જેમાં સર્વ કર્તવ્યો કૃષ્ણ/વાસુદેવને અર્પિત ભાવથી કરવાના જણાવ્યા છે. સ્નાતકના ગૃહપ્રવેશ સમયે ગુરુદક્ષિણા અર્પણ કરવી અને શાસ્ત્રસંમતિ તથા સમાજમાન્ય વિવાહ દ્વારા ગૃહસ્થાશ્રમમાં પ્રવેશ કરવો—આ પ્રારંભે નિરૂપિત છે. પછી નિત્યકર્મ—સ્નાન, સંધ્યા, જપ, હોમ, સ્વાધ્યાય, વિષ્ણુપુજા, તર્પણ, વૈશ્વદેવ અને અતિથિસત્કાર—વિસ્તારથી જણાવાય છે. અહિંસા, મદ્યાદિ નશા અને જુગારનો ત્યાગ, વાણી-વર્તનમાં સંયમ, સાધુ-ભાગવતોનો સંગ કરવો અને શોષક/અસ્થિરતા લાવનાર સંગથી દૂર રહેવું—આ નૈતિક તથા સામાજિક નિયમો છે. શુદ્ધિ અને આચારસાવચેતીમાં શ્રાદ્ધના નિયમો (ઓછા આમંત્રિત, શાકાહાર અર્પણ, અહિંસાને પ્રાધાન્ય) તથા દેશ–કાળ–પાત્રનો વિચાર આવે છે. તીર્થો, નદીઓ અને પુણ્યકાળ—અયન, વિષુવ, ગ્રહણ, એકાદશી/દ્વાદશી, મન્વાદિ/યુગાદિ, અમાવાસ્યા, પૂર્ણિમા, અષ્ટકા, જન્મનક્ષત્ર અને ઉત્સવદિન—ઉલ્લેખિત છે. ‘સત્પાત્ર’ એવો ભક્ત છે જેમાં વિષ્ણુની ભાવાત્મક ઉપસ્થિતિ માનવામાં આવે; મંદિર, જળાશય, ઉપવન, અન્નદાન વગેરે લોકહિતકારી વૈષ્ણવ કાર્યોની પ્રશંસા છે. અંતે સ્ત્રીધર્મ સંક્ષેપે—પતિવ્રતા આદર્શ, વિધવાની ભક્તિનિષ્ઠા અને જોખમી એકાંત પરિસ્થિતિઓથી બચવું—ગૃહસ્થ નિયમોની અંદર નીતિરૂપે રજૂ થાય છે.