Adhyaya 2

આ અધ્યાય દિવ્ય અધિકારવાળી જાહેરાતરૂપે શરૂ થાય છે. સ્કંદ કહે છે—પ્રશ્ન અત્યંત ગૂઢ છે; માત્ર તર્કથી તેનો નિર્ણય થતો નથી, વાસુદેવની કૃપાથી જ તે વચનમાં આવી શકે. પછી ભારતયુદ્ધ પછી યુધિષ્ઠિર અચ્યુત-ધ્યાનમાં લીન ભીષ્મને પૂછે છે—ચાર પુરુષાર્થની સિદ્ધિ માટે સર્વ વર્ણ-આશ્રમને કયા દેવની ઉપાસના કરવી, અલ્પ સમયમાં નિર્વિઘ્ન સફળતા કેવી રીતે મળે, અને અલ્પ પુણ્યથી પણ મહાન પદ કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય. કૃષ્ણની પ્રેરણાથી ભીષ્મ “શ્રી-વાસુદેવ-માહાત્મ્ય” ઉપદેશ આપે છે; નારદ તેને કુરુક્ષેત્ર અને કૈલાસ દ્વારા પરંપરામાં સ્થાપિત કરે છે. સિદ્ધાંત—વાસુદેવ/કૃષ્ણ પરબ્રહ્મ છે; નિષ્કામ અને સકામ બંને માટે ઉપાસ્ય છે, અને સ્વધર્મમાં રહી ભક્તિથી સર્વે તેમને પ્રસન્ન કરી શકે છે. વૈદિક, પિતૃ અને લોકિક કર્મો કૃષ્ણ-સંબંધ વિના કરાય તો તે ક્ષયશીલ, સીમિત અને દોષ-વિઘ્નગ્રસ્ત ગણાય; પરંતુ કૃષ્ણપ્રીત્યર્થે કરાય તો તે પરિણામે ‘નિર્ગુણ’ સમાન બની મહાન અને અક્ષય ફળ આપે છે, તથા ભગવાનની શક્તિથી વિઘ્નો શમન પામે છે. અંતે એક ઇતિહાસનો સંકેત આવે છે—નારદનું બદરીઆશ્રમમાં નર-નારાયણ પાસે જવું, તેમની સૂક્ષ્મ નિત્યક્રિયાઓ જોઈ પ્રશ્ન કરવો, જેથી આગળનો સંવાદ પ્રસ્થાપિત થાય છે.