Adhyaya 12

સ્કંદ કહે છે કે કાશ્યપેય દેવો અને અસુરોએ મળીને ક્ષીરસાગરનું ફરી મથન શરૂ કર્યું. શરૂઆતમાં થાક અને અસ્થિરતા આવી—મથન કરનારાઓ નબળા પડ્યા, વાસુકીને પીડા થઈ અને મંદરાચલ સ્થિર રહી શક્યો નહીં. ત્યારે વિષ્ણુની સંમતિથી પ્રદ્યુમ્ન દેવો, અસુરો અને નાગરાજમાં પ્રવેશી બળ પૂર્યું, અને અનિરુદ્ધે બીજા પર્વત સમાન બની મંદરને સ્થિર કર્યો; નારાયણના અનુભાવથી સૌની થાક ઉતરી ગઈ અને સમતોલ રીતે દોરી ખેંચાવા લાગી. મથનમાંથી ઔષધિરસ, ચંદ્ર, કામધેનુ (હવિર્ધાની), શ્વેત દિવ્ય અશ્વ, ઐરાવત, પારિજાત, કૌસ્તુભ મણિ, અપ્સરાઓ, સુરા, શારઙ્ગ ધનુષ અને પાંઞ્ચજન્ય શંખ વગેરે રત્નો પ્રગટ થયા. અસુરોએ વારુણી અને અશ્વ ઝૂંટી લીધા; હરિની મંજૂરીથી ઇન્દ્રે ઐરાવત લીધો; કૌસ્તુભ, ધનુષ અને શંખ વિષ્ણુને મળ્યા; કામધેનુ તપસ્વીઓને અર્પણ થઈ. પછી શ્રી સ્વયં પ્રગટ થઈ, જેના તેજથી ત્રિલોક ઝગમગી ઉઠ્યા; તેના પ્રકાશથી કોઈ નજીક જઈ શક્યું નહીં, અને સમુદ્રે તેને “મારી પુત્રી” કહી આસન આપ્યું. મથન ચાલુ રહ્યું છતાં અમૃત ન આવ્યું, જ્યાં સુધી કરુણામય પ્રભુએ પોતે લીલાભાવે મથન ન કર્યું; બ્રહ્મા અને ઋષિઓએ સ્તુતિ કરી. ત્યારે ધન્વંતરી અમૃતકલશ લઈને પ્રગટ થયો અને તેને શ્રી તરફ લઈ ગયો.