Adhyaya 1

પ્રથમ અધ્યાયમાં શૌનક સૂતને પૂછે છે કે ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને યોગસાધનાઓ અનેક ઇતિહાસોમાં પ્રસિદ્ધ હોવા છતાં વિઘ્નો અને સિદ્ધિ માટે લાંબા સમયની આવશ્યકતા કારણે બહુજન માટે કઠિન છે. તેથી તેઓ એવો ‘સુકર ઉપાય’ માંગે છે જે સામાન્ય લોકો પણ કરી શકે અને વિવિધ સામાજિક પરિસ્થિતિઓમાં પણ હિતકારી બને. સૂત કહે છે કે આ જ પ્રશ્ન અગાઉ સાવર્ણિ ઋષિએ સ્કંદને (ગુહા/કાર્ત્તિકેય) કર્યો હતો. સ્કંદ હૃદયમાં વાસુદેવનું ધ્યાન કરીને ઉપદેશ આપે છે—દેવતાસંબંધથી કરેલું નાનું પુણ્યકર્મ પણ મહાન અને નિર્વિઘ્ન ફળ આપે છે; દેવકર્મ, પિતૃકર્મ અને સ્વધર્મકર્મ ભગવાન સાથે જોડાય તો ઝડપથી સિદ્ધ થાય છે, અને અન્યથા કઠિન સાંખ્ય, યોગ, વૈરાગ્ય જેવા માર્ગો પણ ભક્તિના આધારથી સરળ બને છે. પછી સાવર્ણિ પ્રશ્નને વધુ સ્પષ્ટ કરે છે—ઘણા દેવો અને પૂજાવિધિઓ સમયબંધ ફળ આપે છે; તેથી નિર્ભય, અક્ષય ફળદાતા, ભયહર અને ભક્તવત્સલ એવા દેવનું નામ તથા સરળ, પ્રમાણભૂત પૂજાવિધિ જણાવવા વિનંતી કરે છે. અધ્યાયના અંતે સ્કંદ પ્રસન્ન ભાવથી ઉત્તર આપવા તૈયાર થાય છે.