Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

स ज्ञात्वा नगरे तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम् । सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां मध्ये दाक्षिण्यभाजनम्

Transliteration

sa jñātvā nagare tatra brāhmaṇaṃ śaṃsitavratam | sarveṣāṃ brāhmaṇeṃdrāṇāṃ madhye dākṣiṇyabhājanam

Translation

ત્યાં તે નગરમાં તેણે વ્રત માટે પ્રસિદ્ધ એવા એક બ્રાહ્મણ વિશે જાણ્યું—શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોમાં જે દાન-દક્ષિણા અને સન્માનનો પરમ પાત્ર હતો।

Word by Word

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ज्ञात्वा: having come to know
• ज्ञात्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• नगरे: in the city
• नगरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नगर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (there)

• ब्राह्मणम्: a Brahmin
• ब्राह्मणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शंसितव्रतम्: whose vow is praised
• शंसितव्रतम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शंसित (कृदन्त; शंस् + क्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: शंसितं व्रतम् यस्य (praised vow); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of ब्राह्मणम्)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (of ब्राह्मणेन्द्राणाम्)

• ब्राह्मणेन्द्राणाम्: of the chief Brahmins
• ब्राह्मणेन्द्राणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: ब्राह्मणानाम् इन्द्राः (chiefs among Brahmins); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• मध्ये: among, in the midst
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; उपपद-प्रयोग (among/in the midst of)

• दाक्षिण्यभाजनम्: a vessel of kindness, very gracious
• दाक्षिण्यभाजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दाक्षिण्य (प्रातिपदिक) + भाजन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): दाक्षिण्यस्य भाजनम् (receptacle of kindness); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ब्राह्मणम् इति विशेष्यस्य विशेषणरूपेण

Speaker

Sūta (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camatkārapura

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The disguised king observes or approaches an austere, radiant brāhmaṇa among an assembly of learned priests; the brāhmaṇa’s calm authority marks him as the foremost recipient of honor and gifts.

Characters & Entities

• brāhmaṇa
• brāhmaṇendrāḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In tīrtha-contexts, dharma is strengthened by approaching the truly virtuous—those established in vrata and worthy of honor (dākṣiṇya).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The city setting of the Tīrthamāhātmya is continued; this verse emphasizes the sanctity expressed through resident holy persons rather than naming a tīrtha directly.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, honoring and giving dakṣiṇā to a worthy brāhmaṇa is praised, though no specific rite is detailed.