Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

तत्र पश्यसि यन्नाशं स्वकुटुम्बसमुद्भवम् । हिताय तदवस्थायास्तद्भविष्यत्यसंशयम्

Transliteration

tatra paśyasi yannāśaṃ svakuṭumbasamudbhavam | hitāya tadavasthāyāstadbhaviṣyatyasaṃśayam

Translation

ત્યાં તું પોતાના જ કુટુંબમાંથી ઉદ્ભવેલો જે વિનાશ જુએ છે, તે તે સ્થિતિના હિત માટે જ થશે—એમાં સંશય નથી.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• पश्यसि: you see
• पश्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)

• यत्: which/that (object)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case/कर्म), एकवचन

• नाशम्: destruction
• नाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• स्वकुटुम्बसमुद्भवम्: arising from your own family
• स्वकुटुम्बसमुद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कुटुम्ब (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वकुटुम्बस्य समुद्भवः = from one’s own family)

• हिताय: for the good (of)
• हिताय: Sampradana (Beneficiary/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी (4th case/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजन/उद्देश्यवाचक दत्तिविभक्ति

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th case/सम्बन्ध), एकवचन; ‘अवस्थायाः’ इत्यस्य विशेषणम्

• अवस्थायाः: of the condition/state
• अवस्थायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अवस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st case/कर्ता), एकवचन; ‘भविष्यति’ इत्यस्य कर्तृपदम्

• भविष्यति: will be/happen
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावप्रायं क्रियाविशेषणरूपेण; नपुंसकलिङ्ग-द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial accusative)

Speaker

Unspecified in snippet (continuation of the same narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim/kingly interlocutor (contextual; not explicit in verse)

Visual Art Cues

Scene: A seer-like figure consoles a distressed listener, pointing beyond visible family-ruin to an unseen auspicious outcome; the background hints at a western seashore tīrtha with temple silhouettes and pilgrims.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Events that look ruinous may still serve a dharmic good within the larger cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the tīrtha context lies outside the snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.