Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

ऋषय ऊचुः । भूपृष्ठे पांसुभिस्तस्मिन्प्रेतैस्तैः परिपूरिते । यानि तीर्थानि लुप्तानि लिङ्गानि च वदस्व नः

ṛṣaya ūcuḥ | bhūpṛṣṭhe pāṃsubhistasminpretaistaiḥ paripūrite | yāni tīrthāni luptāni liṅgāni ca vadasva naḥ

ઋષિઓએ કહ્યું—ત્યાં ભૂપૃષ્ઠ ધૂળ અને તે પ્રેતો વડે પરિપૂર્ણ થઈ ગયે પછી, જે તીર્થો અને જે લિંગો લુપ્ત થયા, તે અમને કહો।

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) → उच्/उवाच-आदेश (लिट्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भूपृष्ठेon the earth’s surface
भूपृष्ठे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (भू-पृष्ठ = surface of the earth)
पांसुभिःwith dust
पांसुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपांसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तस्मिन्in that (place)
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; (भूपृष्ठे इत्यस्य पुनर्निर्देश)
प्रेतैःwith ghosts/spirits
प्रेतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तैःby those
तैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; (प्रेतैः इत्यस्य विशेषणम्)
परिपूरितेfilled completely
परिपूरिते:
Adhikaraṇa (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि√पॄ (धातु) → परिपूरित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय; विशेषणम् (तस्मिन्/भूपृष्ठे)
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-प्रश्नार्थ (relative pronoun)
तीर्थानिtīrthas (holy places)
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; (यानि इत्यस्य विशेष्य)
लुप्तानिlost/vanished
लुप्तानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√लुप् (धातु) → लुप्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्यय; विशेषणम् (तीर्थानि, लिङ्गानि)
लिङ्गानिliṅgas
लिङ्गानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वदस्वtell/speak
वदस्व:
Kriya (Request/आज्ञा)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
नःto us/for us
नः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative enclitic) बहुवचन; अत्र चतुर्थी-अर्थे (to us)

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A group of sages stands on a dust-covered plain where restless spirits linger; they question the narrator about which tīrthas and liṅgas have become hidden; the mood is investigative and purificatory.

ṛṣi (sages)
P
preta
T
tīrtha
L
liṅga

FAQs

Holy places can become obscured in times of disorder; inquiry and remembrance help restore sacred geography and dharma.

The question arises within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, preparing a catalogue of tīrthas in that sacred region.

None explicitly; it initiates a descriptive section about tīrthas and liṅgas.

AI

Ask anything about this verse

Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App