Adhyaya 6

Verse 1

ऋषय ऊचुः । लिंगे प्रतिष्ठा च कथं शिवं हित्वा प्रवर्तिता । तत्कथ्यतां महाभाग परं शुश्रुषतां हि नः

ઋષિઓએ કહ્યું: શિવના પ્રત્યક્ષ સ્વરૂપને જાણે બાજુ પર રાખીને, લિંગમાં પ્રતિષ્ઠાની પરંપરા કેવી રીતે શરૂ થઈ? હે મહાભાગ, કહો; અમે તેને સંપૂર્ણ રીતે સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ.

Verse 2

लोमश उवाच । यदा दारुवने शंभुर्भिक्षार्थं प्राचरत्प्रभुः

લોમશે કહ્યું: જ્યારે દારુવનમાં પ્રભુ શંભુ ભિક્ષાર્થે વિહાર કરવા લાગ્યા—

Verse 3

दिगंबरो मुक्तजटाकलापो वेदांतवेद्यो भुवनैकभर्ता । स ईश्वरो ब्रह्मकलापधारो योगीश्वराणां परमः परश्च

દિગંબર, મુક્ત જટાકલાપવાળા, વેદાંતથી જ્ઞેય, ભુવનના એકમાત્ર ધારક—એ ઈશ્વર સમસ્ત બ્રહ્મવિદ્યાનો ધારક છે; યોગીશ્વરોમાં પરમ અને પરમથી પણ પર છે.

Verse 4

अणोरणीयान्महतो मही यान्महानुभावो भुवनाधिपो महान् । स ईश्वरो भिक्षुरूपी महात्मा भिक्षाटनं दारुवने चकार

અણુથી પણ સૂક્ષ્મ અને મહતથી પણ મહાન; અપાર મહિમાવાન ભુવનાધિપતિ મહાદેવ—એ જ ઈશ્વર મહાત્મા ભિક્ષુરૂપ ધારણ કરીને દારુવનમાં ભિક્ષાટન કરવા લાગ્યા।

Verse 5

मध्याह्न ऋषयो विप्रास्तीर्थं जग्मुः स्वकाश्रमात् । तदानीमेव सर्वास्ता ऋषीभार्याः समागताः

મધ્યાહ્ને ઋષિ-બ્રાહ્મણો પોતાના પોતાના આશ્રમમાંથી તીર્થસ્નાનસ્થળે ગયા; એ જ સમયે સર્વ ઋષિપત્નીઓ પણ ત્યાં એકત્ર થઈ।

Verse 6

विलोकयंत्यः शंभुं तमाचख्युश्च परस्परम् । कोऽसौ भिक्षुकरूपोयमागतोऽपूर्वदर्शनः

શંભુને નિહાળી તેઓ પરસ્પર બોલ્યા—“આ ભિક્ષુરૂપે કોણ આવ્યો છે? આવું અપૂર્વ દર્શન તો પહેલાં ક્યારેય થયું નથી!”

Verse 7

अस्मै भिक्षां प्रयच्छामो वयं च सखिभिः सह । तथेति गत्वा सर्वास्ता गृहेभ्य आनयन्मुदा

“ચાલો, સખીઓ સાથે મળીને આપણે એને ભિક્ષા આપીએ.” એમ કહી તેઓ બધા ઘેર ગયા અને આનંદથી ભિક્ષાસામગ્રી લઈને આવ્યા।

Verse 8

भिक्षान्नं विविधं श्लक्ष्णं सोपचारं च शक्तितः । प्रदत्तं भिक्षितं तेन देवदेवेन शूलिना

તેમણે પોતાની શક્તિ મુજબ વિવિધ, સુમૃદુ અન્નભિક્ષા તથા યથોચિત ઉપચાર અર્પણ કર્યા; અને દેવોના દેવ શૂલધારી પ્રભુએ તેને સ્વીકારી ભોજન કર્યું।

Verse 9

काचित्प्रियतमं शंभुं बभाषे विस्मयान्विता । कोसि त्वं भिक्षुको भूत्वा आगतोत्र महामते

ત્યારે એક સ્ત્રી આશ્ચર્યથી ભરાઈ પોતાના પ્રિય શંભુને બોલી— “હે મહામતે! ભિક્ષુકના વેશમાં તમે અહીં કોણ બનીને આવ્યા છો?”

Verse 10

ऋषीणामाश्रमं शुद्धं किमर्थं नो निषीदसि । तयोक्तोऽपि तदा शंभुर्बभाषे प्रहसन्निव

“આ ઋષિઓનો શુદ્ધ આશ્રમ છે; તમે કેમ નથી બેસતા?” એમ કહ્યા છતાં શંભુ ત્યારે જાણે સ્મિત કરતાં ઉત્તર આપ્યા।

Verse 11

ईश्वरोहं सुकेशांते पावनं प्राप्तवानिमम् । ईश्वरस्य वचः श्रुत्वा ऋषिभार्या उवाच तम्

શંભુ બોલ્યા— “હે સુકેશાંતે! હું ઈશ્વર છું; આ પાવન સ્થાને આવ્યો છું.” ઈશ્વરના વચન સાંભળી ઋષિની પત્ની તેમને બોલી।

Verse 12

ईश्वरोऽसि महाभाग कैलासपतिरेव च । एकाकिनः कथं देव भिक्षार्थमटनं तव

“તમે તો ઈશ્વર છો, હે મહાભાગ—કૈલાસપતિ પણ. હે દેવ! ભિક્ષા માટે તમે એકલા કેવી રીતે ભટકો છો?”

Verse 13

एवमुक्तस्तया शंभुः पुनस्तामब्रवीद्वचः । दाक्षायण्या विरहितो विचरामि दिगंबरः

એમ કહ્યે પછી શંભુ ફરી બોલ્યા— “દાક્ષાયણીથી વિયોગ પામીને હું દિગંબર બનીને વિચરું છું.”

Verse 14

भिक्षाटनार्थं सुश्रोणि संकल्परहितः सदा । तया सत्या विना किंचित्स्त्रीमात्रं मम भामिनि । न रोचते विशालाक्षि सत्यं प्रतिवदामि ते

હે સુશ્રોણિ! ભિક્ષાટનાર્થે હું સદા સંકલ્પરહિત રહું છું. હે ભામિની! તે સતી વિના મને કોઈ સામાન્ય સ્ત્રી પણ રુચતી નથી. હે વિશાલાક્ષિ! હું તને સત્ય જ કહું છું.

Verse 15

तस्योक्तं वचनं श्रुत्वा उवाच कमलेक्षणा । स्त्रियो हि सुखसंस्पर्शाः पुरुषस्य न संशयः

તેના કહેલા વચન સાંભળી કમલનેત્રા બોલી—“સ્ત્રીઓ પુરુષને સુખદ સ્પર્શ આપનારી છે; તેમાં શંકા નથી.”

Verse 16

तास्स्त्रियो वर्जिताः शंभो त्वादृशेन विपश्चिता

“અતએવ, હે શંભુ! તારા જેવા વિવેકી પુરુષે સ્ત્રીઓને વર્જવી જોઈએ.”

Verse 17

इति च प्रमदाः सर्वा मिलिता यत्र शंकरः । भिक्षापात्रं च तच्छंभोः पूरितं च महागुणैः

આ રીતે કહી જ્યાં શંકર હતા ત્યાં સર્વ સદ્ગૃહિણીઓ એકત્ર થઈ; અને શંભુનું ભિક્ષાપાત્ર ઉત્તમ અર્પણો તથા મહાગુણોથી પરિપૂર્ણ થયું.

Verse 18

अन्नैश्चतुर्विधैः षड्भी रसैश्च परिपूरितम् । यदा संभुर्गंतुकामः कैलासं पर्वतं प्रति । तदा सर्वा विप्रपत्न्यो ह्यन्गच्छन्मुदान्विताः

તે પાત્ર ચાર પ્રકારના અન્ન અને છ રસોથી પરિપૂર્ણ હતું. જ્યારે શંભુ કૈલાસ પર્વત તરફ જવા ઇચ્છ્યા, ત્યારે સર્વ બ્રાહ્મણપત્નીઓ આનંદથી ભરાઈ તેમની પાછળ પાછળ ચાલ્યાં.

Verse 19

गृहकार्यं परित्यज्य चेरुस्तद्गतमानसाः । गतासु तासु सर्वासु पत्नीषु ऋषिसत्तमाः

ગૃહકાર્ય ત્યજીને, તેનાં પ્રત્યે મન સ્થિર કરીને તેઓ આગળ વધ્યાં. અને જ્યારે બધી પત્નીઓ ચાલી ગઈ, ત્યારે શ્રેષ્ઠ ઋષિઓએ (તેમની ગેરહાજરી) જોઈ.

Verse 20

यावदाश्रममभ्येत्य तावच्छून्यं व्यलोकयन् । परस्परमथोचुस्ते पत्न्यः सर्वाः कुतो गताः

જ્યારે તેઓ આશ્રમમાં પાછા આવ્યા, ત્યારે તે ખાલી દેખાયો. ત્યારે તેઓ પરસ્પર બોલ્યા—“અમારી બધી પત્નીઓ ક્યાં ગઈ?”

Verse 21

न विदामोऽथ वै सर्वाः केन नष्टेन चाहृताः । एवं विमृश्यमानास्ते विचिन्वंतस्ततस्ततः

તેઓ બોલ્યા—“અમને કશું જ ખબર નથી; કોણે તેમને હરીને અદૃશ્ય કરી દીધા?” એમ વિચારતા તેઓ અહીં-ત્યાં શોધવા લાગ્યા.

Verse 22

समपश्यंस्ततः सर्वे शिवस्यानुगताश्च ताः । शिवं दृष्ट्वा तु संप्राप्ता ऋषयस्ते रुषान्विताः

પછી સૌએ તે સ્ત્રીઓને શિવના અનુસરણમાં જતા જોયા. શિવને જોઈને તે ઋષિઓ ક્રોધથી ભરાઈને તેની પાસે આવ્યા.

Verse 23

शिवस्याथाग्रतो भूत्वा ऊचुः सर्वे त्वरान्विताः । किं कृतं हि त्वया शंभो विरक्तेन महात्मना । परदारापहर्त्तासि त्वमृषीणां न संशयः

શિવના સમક્ષ ઊભા રહી તેઓ સૌ ઉતાવળથી બોલ્યા—“હે શંભો! વૈરાગ્યવાન મહાત્મા થઈને પણ તું આ શું કર્યું? તું ઋષિઓની પરસ્ત્રીઓનો અપહર્તા છે—એમાં શંકા નથી!”

Verse 24

एवं क्षिप्तः शिवो मौनी गच्छमानोऽपि पर्वतम् । तदा स ऋषिभिः प्राप्तो महादेवोऽव्ययस्तथा । यस्मात्कलत्रहर्ता त्वं तस्मात्षंढो भव त्वरम्

આ રીતે તિરસ્કૃત થયા છતાં મૌની શિવ પર્વત તરફ જતાં રહ્યા. ત્યારે અવિનાશી મહાદેવને ઋષિઓએ સામનો કરીને કહ્યું—“તમે પરસ્ત્રીહર્તા છો; તેથી તત્કાળ નપુંસક થાઓ.”

Verse 25

एवं शप्तः स मुनिभिर्लिंगं तस्यापतद्भुवि । भूमिप्राप्तं च तल्लिंगं ववृधे तरसा महत्

ઋષિઓના શાપથી તેનું લિંગ ધરતી પર પડી ગયું. ભૂમિને સ્પર્શ કરતાં જ તે લિંગ ઝડપથી અત્યંત વિશાળ બની ગયું.

Verse 26

आवृत्य सप्त पातालान्क्षणाल्लिंगमदोर्ध्वतः । व्याप्य पृथ्वीं समग्रां च अंतरिक्षं समावृणोत्

ક્ષણમાં જ તે લિંગ ઉપર ઊઠીને સાત પાતાળોને ઢાંકી દીધું; અને સમગ્ર પૃથ્વીને વ્યાપીને અંતરિક્ષને પણ આવરી લીધું.

Verse 27

स्वर्गाः समावृताः सर्वे स्वर्गातीतमथाभवत् । न मही न च दिक्चक्रं न तोयं न च पावकः

બધા સ્વર્ગો ઢંકાઈ ગયા અને તે સ્વર્ગથી પણ પરે થઈ ગયું. ન પૃથ્વી રહી, ન દિશાચક્ર; ન જળ, ન અગ્નિ.

Verse 28

न च वायुर्न वाकाशं नाहंकारो न वा महत् । न चाव्यक्तं न कालश्च न महाप्रकृतिस्तथा

ન વાયુ હતો, ન આકાશ; ન અહંકાર, ન મહત્તત્ત્વ. ન અવ્યક્ત, ન કાળ; તેમજ ન મહાપ્રકૃતિ.

Verse 29

नासीद्द्ववैतविभागं च सर्वं लीनं च तत्क्षणात् । यस्माल्लीनं जगत्सर्वं तस्मिंल्लिगे महात्मनः

દ્વૈતનો કોઈ વિભાગ રહ્યો નહીં; એ જ ક્ષણે સર્વ કંઈ લીન થઈ ગયું. કારણ કે સમગ્ર જગત તેમાં જ વિલીન થયું—તે મહાત્માના તે લિંગમાં।

Verse 30

लयनाल्लिंगमित्येवं प्रवदंति मनीषिणः । तथाभूतं वर्द्धमानं दृष्ट्वा तेऽपि सुरर्षयः

‘લયનું સ્થાન હોવાથી તેને લિંગ કહે છે’—એવું મનીષીઓ કહે છે. તેને એ રીતે સતત વધતું જોઈને, દેવર્ષિઓ પણ—

Verse 31

ब्रह्मेंद्रविष्णुवाय्यग्निलोकपालाः सपन्नगाः । विस्मयाविष्टमनसः परस्परमथाब्रुवन्

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, વાયુ, અગ્નિ, લોકપાલો—નાગો સહિત—વિસ્મયથી વ્યાપ્ત મનવાળા થઈ, પછી પરસ્પર બોલ્યા।

Verse 32

किमायामं च विस्तारं क्व चांतः क्व च पीठिका । इति चिंतान्विता विष्णुमूचुः सर्वे सुरास्तदा

“આનું લંબાણ અને વિસ્તરણ કેટલું? તેનો અંત ક્યાં અને તેનો આધાર ક્યાં?”—એવી ચિંતા સાથે ત્યારે સર્વ દેવોએ વિષ્ણુને કહ્યું।

Verse 33

देवा ऊचुः । अस्य मूलं त्वया विष्णो पद्मोद्भव च मस्तकम् । युवाभ्यां च विलोक्यं स्यात्स्थाने स्यात्परिपालकौ

દેવોએ કહ્યું: “હે વિષ્ણુ, તું તેનો મૂળ શોધ; અને હે પદ્મજ (બ્રહ્મા), તું તેનો શિખર શોધ. તમારે બન્નેએ તેને જોઈ તપાસવું; પોતાના-પોતાના સ્થાને રક્ષક બની રહો.”

Verse 34

श्रुत्वा तु तौ महाभागौ वैकुंठकमलोद्भवौ । विष्णुर्गतो हि पातालं ब्रह्मा सर्वर्गं जगाम ह

આ સાંભળી તે બે મહાભાગ—વૈકુંઠનાથ વિષ્ણુ અને કમલજ બ્રહ્મા—પ્રસ્થાન કર્યા. વિષ્ણુ પાતાળમાં ગયા અને બ્રહ્મા સ્વર્ગલોકમાં ગયા.

Verse 35

स्वर्गं गतस्तदा ब्रह्मा अवलोकनतत्परः । नापस्यत्तत्र लिंगस्य मस्तकं च विचक्षमः

ત્યારે બ્રહ્મા સ્વર્ગમાં ગયા અને શોધમાં તત્પર રહ્યા. પરંતુ તેઓ વિવેકી હોવા છતાં ત્યાં તે લિંગનું શિખર જોઈ શક્યા નહીં.

Verse 36

तथा गतेन मार्गेण प्रत्यावृत्त्याब्जसंभवः । मेरुपृष्ठमनुप्राप्तः सुरभ्या लक्षितस्ततः

જે માર્ગે તેઓ ગયા હતા એ જ માર્ગે પાછા ફરી કમલજ બ્રહ્મા મેરુના પીઠભાગે પહોંચ્યા; ત્યાં સૂરભીએ તેમને જોઈ લીધા.

Verse 37

स्थिता या केतकीच्छायामुवाच मधुरं वचः । तस्या वचनमाकर्ण्य सर्वलोकपितामहः । उवाच प्रहसन्वाक्यं छलोक्त्या सुरभिं प्रति

કેતકીની છાયામાં ઊભી રહી તેણે મધુર વચન કહ્યાં. તેનું વચન સાંભળી સર્વલોકપિતામહ બ્રહ્મા હસ્યા અને છલભર્યા શબ્દોથી સૂરભીને સંબોધી બોલ્યા.

Verse 38

लिंगं महाद्भुतं दृष्टं येनव्याप्तं जगत्त्रयम् । दर्शनार्थं च तस्यांतं देवैः संप्रेषितोस्मयहम्

ત્રિલોકને વ્યાપી રહેલા તે મહા-અદ્ભુત લિંગને મેં જોયું છે. તેના અંતનું દર્શન કરવા દેવતાઓએ મને મોકલ્યો છે.

Verse 39

न दृष्टं मस्तकं तस्य व्यापकस्य महात्मनः । किं वक्ष्येऽहं च देवाग्रे चिंता मे चाति वर्तते

મેં તે સર્વવ્યાપી મહાત્માનું મસ્તક જોયું નથી. દેવતાઓની સામે હું શું કહું? મહાન ચિંતા મને ઘેરી વળે છે.

Verse 40

लिंगस्य मस्तकं दृष्टं देवानां च मृषा वदेः । ते सर्वे यदि वक्ष्यंति इंद्राद्या देवतागणाः

હું દેવોને ખોટું કહી દઈશ કે મેં લિંગનું મસ્તક જોયું છે—જો ઇન્દ્રાદિ બધા દેવગણ પણ તેમ જ કહી સમર્થન આપે.

Verse 41

ते संति साक्षिमो देवा अस्मिन्नर्थे वदत्वरम् । अर्थेऽस्मिन्भव साक्षी त्वं केतक्या सह सुव्रते

આ વિષયમાં તે દેવો સાક્ષી છે—ઝડપથી બોલીને સમર્થન આપો. હે સુવ્રતે! આ કાર્યમાં તું પણ કેતકી સાથે સાક્ષી બન.

Verse 42

तद्वचः शिरसा गृह्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । केतकीसहिता तत्र सुरभी तदमानयत्

પરમેષ્ઠી બ્રહ્માના તે વચનોને શિર નમાવી સ્વીકારી, સુરભી ત્યાં કેતકીને પણ સાથે લઈ (આદેશ મુજબ) લઈ આવી.

Verse 43

एवं समागतो ब्रह्म देवाग्रे समुवाच ह

આ રીતે આવી પહોંચેલા બ્રહ્માએ દેવતાઓની સમક્ષ કહ્યું.

Verse 44

ब्रह्मोवाच । लिंगस्य मस्तकं देवा दृष्टवानहमद्भुतम् । समीचीनं चार्तितं च केतकीदल संयुतम्

બ્રહ્માએ કહ્યું—હે દેવો, મેં લિંગનું અદ્ભુત મસ્તક જોયું છે; તે સુસંયોજિત, શોભાયમાન અને કેતકી-દળોથી અલંકૃત હતું.

Verse 45

विशालं विमलं श्लक्ष्णं प्रसन्नतरमद्भुतम् । रम्यं च रमणीयं च दर्शनीयं महाप्रभम्

તે વિશાળ, નિર્મળ, મૃદુ અને અત્યંત પ્રસન્ન-તેજસ્વી—અદ્ભુત હતું; રમ્ય, રમણીય, દર્શનયોગ્ય અને મહાપ્રભાથી યુક્ત હતું.

Verse 46

एतादृशं मया दृष्टं न दृष्टं तद्विनाक्वचित् । ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा सुरा विस्मयमाययुः

આવો દૃશ્ય મેં જોયો છે; તેના સમાન મેં ક્યાંય ક્યારેય જોયો નથી. બ્રહ્માના વચન સાંભળી દેવગણ વિસ્મયમાં પડી ગયા.

Verse 47

एवं विस्मयपूर्णास्ते इंद्राद्या देवतागणाः । तिष्ठंति तावत्सर्वेशो विष्णुरध्यात्मदीपकः

આ રીતે વિસ્મયથી ભરાયેલા ઇન્દ્ર વગેરે દેવગણ ત્યાં ઊભા રહ્યા. તે સમયે સર્વેશ્વર, અધ્યાત્મ-દીપક વિષ્ણુ પણ ત્યાં હાજર રહ્યા.

Verse 48

पातालादागतः सद्यः सर्वेषामवदत्त्वरम् । तस्याप्यंतो न दृष्टो मे ह्यवलोकनतत्परः

પાતાળથી તરત પરત આવી તેણે સૌને ત્વરિત કહ્યું—“હું શોધવા અને જોવા માં તત્પર હતો, છતાં તેનો અંત મને દેખાયો નહીં.”

Verse 49

विस्मयो मे महाञ्जातः पातालात्परतश्चरन् । अतलं सुतलं चापि नितलं च रसातलम्

પાતાળથી પણ પરે વિચરતાં મારા હૃદયમાં મહાન્ વિસ્મય ઉપજ્યો—અતલ, સુતલ, નિતલ અને રસાતલને વટાવીને।

Verse 50

तथा गतस्तलं चैव पातालं च तथातलम् । तलातलानि तान्येनं शून्यवद्यद्विभाव्यते

એ જ રીતે તે સ્તલ, પાતાળ અને અતલ પ્રદેશોમાંથી પસાર થયો; અને તે બધા તલાતલ-લોકો તેની સામે જાણે શૂન્ય અને તુચ્છ જણાયા।

Verse 51

शून्यादपि च शून्यं च तत्सर्वं सुनिरीक्षितम् । न मूलं च न मध्यं च न चांतो ह्यस्य विद्यते

તેણે સર્વનું સુક્ષ્મ નિરીક્ષણ કર્યું—શૂન્યથી પણ વધુ શૂન્ય; પરંતુ તેનું ન મૂળ મળ્યું, ન મધ્ય, અને ન જ તેનો કોઈ અંત દેખાયો।

Verse 52

लिंगरूपी महादेवो येनेदं धार्यते जगत् । यस्य प्रसादादुत्पन्ना यूयं च ऋषयस्तथा

લિંગરૂપ મહાદેવ જ છે, જેમના દ્વારા આ સમગ્ર જગત ધારણ થાય છે; જેમના પ્રસાદથી તમે પણ—હે ઋષિઓ—ઉત્પન્ન થયા છો।

Verse 53

श्रुत्वा सुराश्च ऋषयस्तस्य वाक्यमपूजयन् । तदा विष्णुरुवाचेदं ब्रह्माणं प्रहसन्निव

એ વચનો સાંભળી દેવો અને ઋષિઓએ તેનું પૂજન-સન્માન કર્યું. ત્યારબાદ વિષ્ણુએ બ્રહ્માને જાણે મંદ, અર્થસભર હાસ્ય સાથે આ કહ્યું।

Verse 54

दृष्टं हि चेत्त्वया ब्रह्मन्मस्तकं परमार्थतः । साक्षिणः के त्वया तत्र अस्मिन्नर्थे प्रकल्पिताः

હે બ્રહ્મન્! જો તું ખરેખર પરમાર્થતઃ તે શિખર જોયું હોય, તો આ દાવા માટે ત્યાં તું કોને સાક્ષી તરીકે નિમ્યા?

Verse 55

आकर्ण्य वचनं विष्णोर्ब्रह्मा लोकपितामहः । उवाच त्वरितेनैव केतकी सुरभीति च

વિષ્ણુના વચન સાંભળી લોકપિતામહ બ્રહ્માએ તરત જ કહ્યું—“કેતકી અને સુરભી.”

Verse 56

ते देवा मम साक्षित्वे जानीहि परमार्थतः । ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा सर्वे देवास्त्वरान्विताः

“પરમાર્થતઃ જાણો—એ દેવો મારા પક્ષે સાક્ષી છે.” બ્રહ્માના વચન સાંભળી બધા દેવો તત્પર બની ગયા.

Verse 57

आह्वानं चक्रिरे तस्याः सुरभ्याश्च तया सह । आगते तत्क्षमादेव कार्यार्थं ब्रह्मणस्तदा

પછી તેમણે કેતકીનું આહ્વાન કર્યું અને તેની સાથે સુરભીને પણ બોલાવી. તેઓ આવતા જ બ્રહ્માના કાર્યહેતુ તે વિષય તરત જ હાથ ધરાયો.

Verse 58

इंद्राद्यैश्च तदा देवैरुक्ता च सुरभी ततः । उवाच केतकीसार्द्धं दृष्टो वै ब्रह्मणा सुराः

ત્યારે ઇન્દ્ર વગેરે દેવોએ પૂછતાં સુરભીએ કેતકી સાથે કહ્યું—“હે દેવો! બ્રહ્માએ નિશ્ચયે શિખર જોયું છે.”

Verse 59

लिंगस्य मस्तको देवाः केतकीदलपूजितः । तदा नभोगता वाणी सर्वेषां श्रृण्वतामभूत्

હે દેવો, લિંગના મસ્તકની કેતકીદળોથી પૂજા થઈ. તે સમયે સૌ સાંભળતા હતા ત્યારે આકાશમાં વિહરતી વાણી પ્રગટ થઈ.

Verse 60

सुरभ्या चैव यत्प्रोक्तं केतक्या च तथा सुराः । तन्मृषोक्तं च जानीध्वं न दृष्टो ह्यस्य मस्तकः

હે દેવો, સુરભી અને કેતકીએ જે કહ્યું તે ખોટું જાણો; કારણ કે આ લિંગનું મસ્તક દેખાયું નથી.

Verse 61

तदा सर्वेऽथ विबुधाः सेंद्रा वै विष्णुना सह । शेपुश्च सुरभीं रोषान्मृषावादनतत्पराम्

ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત વિષ્ણુ સાથે બધા દેવો ક્રોધિત થયા અને અસત્ય બોલવામાં તત્પર સુરભીને શાપ આપ્યો.

Verse 62

मुखेनोक्तं त्वयाद्यैवमनृतं च तथा शुभे । अपवित्रं मुखं तेऽस्तु सर्वधर्मबहिष्कृतम्

હે શુભે, તું આજે મોઢેથી આવું અસત્ય બોલી; તેથી તારું મોઢું અપવિત્ર થાઓ અને સર્વ ધર્મથી બહિષ્કૃત રહો.

Verse 63

सुगंधकेतकी चापि अयोग्या त्वं शिवार्चने । भविष्यसि न संदेहो अनृता चैव भामिनि

હે ભામિની, સુગંધિત કેતકી, તું પણ અસત્ય બોલી છે; તેથી નિઃસંદેહ તું શિવાર્ચન માટે અયોગ્ય બનશે.

Verse 64

तदा नभो गता वाणी ब्रह्मणं च शशाप वै । मृषोक्तं च त्वया मंद किमर्थं बालिशेन हि

ત્યારે આકાશવાણીએ બ્રહ્માને શાપ આપ્યો—“હે મંદબુદ્ધિ! બાળિશતામાં તું કેમ મિથ્યા બોલ્યો?”

Verse 65

भृगुणा ऋषिभिः साकं तथैव च पुरोधसा । तस्माद्युयं न पूज्याश्च भवेयुः क्लेशभागिनः

“ભૃગુ, ઋષિઓ અને તમારા પુરોહિત સહિત—અતએવ તમે પૂજ્ય ન રહેશો અને ક્લેશના ભાગી બનશો।”

Verse 66

ऋषयोऽपि च धर्मिष्ठास्तत्त्ववाक्यबहिष्कृताः । विवादनिरता मूढा अतत्त्वज्ञाः समत्सराः

“ધર્મિષ્ઠ કહેવાતા ઋષિઓ પણ તત્ત્વવચનોથી બહિષ્કૃત થયા; તેઓ વિવાદમાં રત, મૂઢ, તત્ત્વ-અજ્ઞ અને ઈર્ષ્યાળુ બન્યા।”

Verse 67

याचकाश्चावदान्याश्च नित्यं स्वज्ञानघातकाः । आत्मसंभाविताः स्तब्धाः परस्परविनिंदकाः

“તેઓ યાચક પણ બન્યા અને દાનવીર પણ કહેવાયા—પણ સદા પોતાના જ્ઞાનનો ઘાત કરનાર; આત્મગર્વથી ભરેલા, અહંકારથી કઠોર અને પરસ્પર નિંદક બન્યા।”

Verse 68

एवं शप्ताश्च मुनयो ब्रह्माद्या देवतास्तथा । शिवेन शप्तास्ते सर्वे लिंगं शरणमाययुः

આ રીતે શાપિત થયેલા મુનિઓ અને બ્રહ્મા આદિ દેવતાઓ—શિવના શાપથી પીડાઈ તેઓ સૌ લિંગની શરણમાં ગયા।