Adhyaya 28

Verse 1

लोमश उवाच । कुमारं स्वांकमारोप्य उवाच जगदीश्वरः । देवान्प्रति तदा रुद्रः सेंद्रान्भर्गः प्रतापवान्

લોમશ બોલ્યા—ત્યારે જગદીશ્વરે કુમારને પોતાની ગોદમાં બેસાડી, ઇન્દ્ર સહિત દેવોને પ્રતિ તે પ્રતિાપવાન રુદ્ર, તેજસ્વી ભર્ગ, બોલ્યા।

Verse 2

किं कार्यं कथ्यतां देवाः कुमारेणाधुना मम । तदोचुः सहिताः सर्वे देवं पशुपतिं प्रति

“હે દેવો, મારા કુમાર દ્વારા અત્યારે કયું કાર્ય કરાવવાનું છે? કહો.” ત્યારે બધા મળીને દેવ પશુપતિને કહ્યું।

Verse 3

तारकाद्भयमुत्पन्नं सर्वेषां जगतां विभो । त्राता त्वं जगतां स्वामी तस्मात्त्राणं विधीयताम्

“હે વિભો, તારકના કારણે સર્વ લોકોમાં ભય ઊપજ્યો છે. તમે જગતના ત્રાતા અને સ્વામી છો; તેથી રક્ષણનું વિધાન કરો।”

Verse 4

कुमारेण हतोऽद्यैव तारको भविता प्रभो । तस्मादद्यैव यास्यामस्तारकं हंतुमुद्यताः

“પ્રભો, આજે જ કુમાર દ્વારા તારકનો વધ થશે. તેથી આજે જ અમે તારકને મારવા માટે ઉદ્યત થઈને જઈશું।”

Verse 5

तथेति मत्वा सहसा निर्जग्मुस्ते तदा सुराः । कार्त्तिकेयं पुरस्कृत्य शंकरातमजमेव हि

“તથાસ્તુ” એમ માનીને તે દેવો તત્કાળ નીકળી પડ્યા, શંકરપુત્ર કાર્ત્તિકેયને અગ્રેસર કરીને।

Verse 6

सर्वे मिलित्वा सहसा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः

બધા દેવો બ્રહ્મા અને વિષ્ણુને અગ્રેસર રાખીને તત્કાળ એકત્ર થયા. દેવોના ઉદ્યમનો સમાચાર સાંભળીને મહાબળી તારક પણ ચેત્યો.

Verse 7

सैन्येन महता चैव ययौ योद्धुं सुरान्प्रति । देवैर्दृष्टं समायातं तारकस्य महद्बलम्

તે વિશાળ સેનાસહ દેવતાઓ સામે યુદ્ધ કરવા નીકળ્યો. દેવોએ તારકનું મહાબળ પોતાની તરફ આવતું જોયું.

Verse 8

तदा नभोगता वाणी ह्युवाच परिसांत्व्य तान् । शांकरिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूय प्रतिष्ठिताः

ત્યારે આકાશવાણીએ તેમને સાંત્વના આપી કહ્યું— “શાંકરી (પાર્વતી)ને અગ્રે રાખીને તમે બધા દૃઢ અને રક્ષિત છો.”

Verse 9

दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनो हि भविष्यथ

“યુદ્ધમાં દૈત્યોને જીતીને તમે નિશ્ચયે વિજયી થશો.”

Verse 10

वाचं तु खेचरीं श्रुत्वा देवाः सर्वे समुत्सुकाः । कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते गतसाध्वसाः

આકાશવાણી સાંભળીને બધા દેવો ઉત્સુક થયા. કુમારને અગ્રે રાખીને તેઓ બધા નિર્ભય બન્યા.

Verse 11

युद्धकामाः सुरा यावत्तावत्सर्वे समागताः । वरणार्थं कुमारस्य सुता मृत्योर्दुरत्यया

યુદ્ધકામ દેવો જેટલામાં સર્વે ભેગા થયા, તેટલામાં કુમારના વરણાર્થે મૃત્યુની દુર્જેય પુત્રી ત્યાં આવી પહોંચી।

Verse 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

પૂર્વે બ્રહ્માના પ્રેરણાથી તેણે પરમ તપનો આશ્રય લીધો હતો. તે મહાન તપના બળે તે ત્યારે કુમાર પાસે આવી—મૃત્યુની પુત્રી, ‘સેના’ નામની અદ્વિતીય સુન્દરી।

Verse 13

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

તેણે જોઈને સૌએ દેવ પશુપતિને કહ્યું—“આ અતિસુન્દરી આ જ કુમારને ઉદ્દેશીને આવી છે।”

Verse 14

ब्रह्मणो वचनाच्चैव कुमारेण तदा वृता । अथ सेनापतिर्जातः कुमारः शांकरिस्तदा

બ્રહ્માના વચન અનુસાર ત્યારે કુમારે તેણીને વરી; અને એ જ સમયે શંકરપુત્ર કુમાર દેવસેનાનો સેનાપતિ બન્યો।

Verse 15

तदा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः । तथा दुंदुभयो नेदुर्मृदंगाश्च महास्वनाः

ત્યારે શંખ, ભેરી, પટહ, આનક અને ગોમુખ ગુંજી ઊઠ્યા; તેમજ દુન્દુભિઓ ગર્જ્યા અને મૃદંગોએ મહાનાદ કર્યો।

Verse 16

तेन नादेन महता पूरितं च नभस्तलम् । तदा गौरी च गंगा च कृत्तिका मातरस्तथा । परस्परमथोचुस्ताः सुतो मम ममेति च

તે મહાન નાદથી આકાશમંડળ ભરાઈ ગયું. ત્યારે ગૌરી, ગંગા અને કૃત્તિકા—આ માતાઓ—એકબીજાને બોલ્યાં: “આ મારો પુત્ર છે, નિશ્ચયે મારો જ।”

Verse 17

एवं विवादमापन्नाः सर्वास्ता मातृकादयः । निवारिता नारदेन मौढ्यं मा कुरुतेति च

આ રીતે તે સર્વ માતૃકાઓ અને માતાઓ વિવાદમાં પડ્યાં. નારદે તેમને અટકાવી કહ્યું, “મૂર્ખતા ન કરો।”

Verse 18

पार्वत्यां शंकराज्जातो देवकार्यार्थसिद्धये । तूष्णींभूतास्तदा सर्वाः कृत्तिका मातृभिः सह

દેવકાર્ય સિદ્ધિ માટે પાર્વતી અને શંકરથી તેઓ જન્મ્યા. ત્યારે કૃત્તિકાઓ માતૃગણ સાથે સર્વે મૌન થઈ ગયા.

Verse 19

गुहेनोक्तास्तदा सर्वा ऋषिपत्न्यश्च कृत्तिकाः । नक्षत्राणि समाश्रित्य भवद्भिः स्थीयतां चिरम्

ત્યારે ગુહ (કાર્ત્તિકેય) એ ઋષિઓની પત્નીઓ અને કૃત્તિકાઓને કહ્યું, “નક્ષત્રોનો આશ્રય લઈને તમે ત્યાં દીર્ઘકાળ સ્થિર રહો।”

Verse 20

तथा मातृगणस्तेन स्वामिना स्थापितो दिवि । मृत्योः कन्यां च संगृह्य कार्त्तिकेयस्त्वरान्वितः

એ જ સ્વામીએ માતૃગણને સ્વર્ગમાં સ્થાપિત કર્યા. અને મૃત્યુની કન્યાને સાથે લઈને, ત્વરાથી ભરેલા કાર્ત્તિકેય આગળ વધ્યા.

Verse 21

इंद्रं प्रोवाच भगवान्कुमारः शंकरात्मजः । दिवं याहि सुरैः सार्द्धं राज्यं कुरु निरन्तरम्

શંકરાત્મજ ભગવાન કુમારે ઇન્દ્રને કહ્યું—“દેવો સાથે સ્વર્ગે જા અને નિરંતર તારા રાજ્યનું શાસન કર।”

Verse 22

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

ઇન્દ્રે કુમારને કહ્યું—“તારકે અમને ઘોર રીતે પીડ્યા છે; સ્વર્ગમાંથી હાંકી કાઢીને અમે બધા દસ દિશાઓમાં ભાગી ગયા।”

Verse 23

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

“હે મહાભાગ! અમે પદચ્યૂત થયા છીએ; તો અમને કેમ પૂછો છો?” એમ વજ્રધારી ઇન્દ્ર બોલતાં શંકરપુત્ર હસીને ઇન્દ્રને કહ્યું—“ભય ન કર,” અને અભય આપ્યું।

Verse 24

यावत्कथयतस्तस्य शांकरेश्च महात्नः । कैलासं तु गते रुद्रे पार्वत्या प्रमथैः सह

તે મહાત્મા શંકરપુત્ર બોલતો હતો ત્યારે, રુદ્ર પાર્વતી અને પ્રમથો સાથે કૈલાસને ગયા હતા।

Verse 25

आजगाम महादैत्यो दैत्यसेनाभिरावृतः । रणदुंदुभयो नेदुस्तता प्रलयभीषणाः

દૈત્યસેનાઓથી ઘેરાયેલો મહાદૈત્ય આવી પહોંચ્યો; રણદુંદુભિઓ ગાજી ઉઠ્યાં, પ્રલયભય સમા ભયંકર।

Verse 26

रणकर्कशतूर्याणि डिंडिमान्यद्भुतानि च । गोमुखाः खरश्रृंगाणि काहलान्येव भूरिशः

રણના કર્કશ તૂર્યનાદ ગુંજ્યા—અદ્ભુત ડિંડિમ, ગોમુખ શૃંગ, ખર-શૃંગ અને અનેક કાહલાઓ પણ વાગવા લાગ્યા।

Verse 27

वाद्यभेदा आवाद्यंत तस्मिन्दैत्यसमागमे । गर्जमानास्तदा वीरस्तारकेण सहैव तु

તે દૈત્યસમાગમમાં નાનાપ્રકારના વાદ્યો વગાડવામાં આવ્યા; ત્યારબાદ તારક સાથે તે વીર ગર્જના કરવા લાગ્યો।

Verse 28

उवाच नारदो वाक्यं तारकं देवकण्टकम्

દેવતાઓ માટે કંટક સમાન તારકને ઉદ્દેશીને નારદે વચન કહ્યું।

Verse 29

नारद उवाच । पुरा देवैः कृतो यत्नो वधार्थं नात्र संशयः । तवैव चासुरश्रेष्ठ मयोक्तं नान्यथा भवेत्

નારદ બોલ્યા—પૂર્વે દેવોએ તારા વધ માટે પ્રયત્ન કર્યો હતો; તેમાં શંકા નથી। હે અસુરશ્રેષ્ઠ, મેં તને જે કહ્યું છે તે તારા વિષયે જ સત્ય છે; તે અન્યથા નહીં થાય।

Verse 30

कुमारोऽयं च शर्वस्य तवार्थं चोपपादितः । एवं ज्ञात्वा महाबाहो कुरु यत्नं समाहितः

આ કુમાર શર્વ (શિવ) નો પુત્ર છે; ખાસ તારા માટે જ પ્રગટ થયો છે। આ જાણીને, હે મહાબાહો, એકાગ્ર થઈ પ્રયત્ન કર।

Verse 31

नारदोक्तं निशम्याथ तारकः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मेधावी गच्छ त्वं च पुरंदरम्

નારદના વચનો સાંભળીને, બુદ્ધિમાન તારકે હસતા હોય તેમ કહ્યું, 'તું પુરંદર (ઇન્દ્ર) પાસે જા.'

Verse 32

मम वाक्यं महर्षे त्वं वद शीघ्रं यथातथम् । कुमारं च पुरस्कृत्य मया योद्धुं त्वमिच्छसि

'હે મહર્ષિ! મારા આ વચનો જલ્દી અને યથાર્થ રીતે કહો. કુમાર (કાર્તિકેય) ને આગળ કરીને તમે મારી સાથે યુદ્ધ કરવા ઈચ્છો છો.'

Verse 33

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

'મૂર્ખતાનો આશ્રય લઈને તમે આવું કરવા ઈચ્છો છો, અન્યથા નહીં. મુચુકુંદ નામના એક મનુષ્યનો આશ્રય લઈને.'

Verse 34

तत्प्रभावेऽमरावत्यां स्थितोऽसि त्वं न चान्यथा । कौमारं बलमाश्रित्य तिष्ठसे त्वं ममाग्रतः

'તેના પ્રભાવથી જ તું અમરાવતીમાં ટકી રહ્યો છે, અન્યથા નહીં. હવે કુમારના બળનો આશ્રય લઈને તું મારી સામે ઊભો છે.'

Verse 35

त्वां हनिष्याम्यहं मन्दलोकपालैः सहैव हि । एवं कथय देवेन्द्रं देवर्षे नान्यथा वद

'હું તે તુચ્છ લોકપાલો સાથે તને મારી નાખીશ. હે દેવર્ષિ! દેવેન્દ્રને એમ જ કહેજે, બીજું કંઈ નહીં.'

Verse 36

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

“તથાસ્તુ” એમ માની ભગવાન નારદ શક્ર (ઇન્દ્ર)ના આગેવાન દેવતાઓ પાસે ગયા. અસુરેન્દ્રે ઉપહાસসহ જે કહ્યું હતું તે બધું જ જ્ઞાની નારદે યથાવત્ નિવેદન કર્યું.

Verse 37

नारद उवाच । भवद्भिः श्रूयतां देवा वचनं मम नान्यथा । तारकेण यदुक्तं च सानुगे नावधार्यताम्

નારદ બોલ્યા—હે દેવો, મારા વચનને જેમ છે તેમ સાંભળો. તારકે પોતાના અનુચરો સાથે જે કહ્યું છે તે યોગ્ય રીતે હૃદયમાં ધારણ કરો.

Verse 38

तारक उवाच । त्वां हनिष्यामि रे मूढ नान्यथा मम भाषितम्

તારક બોલ્યો—અરે મૂઢ, હું તને મારી નાખીશ; મારું વચન અન્યથા નહીં થાય.

Verse 39

मुचुकुन्दं समासाद्य लोकपालैश्च पूजितः । न त्वया भीरुणा योत्स्ये देवो भूत्वा नराश्रितः

લોકપાલો દ્વારા પણ પૂજિત મુચુકુંદ રાજાને પહોંચી—હું દેવ હોવા છતાં માનવ-આશ્રયમાં છું—તારા જેવા ભીરુ સાથે યુદ્ધ નહીં કરું.

Verse 40

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

તેના વચન સાંભળી ઇન્દ્ર સહિત સર્વ દેવોએ ઉત્તર આપ્યો—કુમારને અગ્રસ્થાને રાખીને અને ઋષિશ્રેષ્ઠ નારદને પણ સાથે રાખીને.

Verse 41

जानासि त्वं हि देवर्षे कुमारस्य बलाबलम् । अज्ञो भूत्वा कथं वाक्यमुक्तं तस्य ममाग्रतः

હે દેવર્ષિ! તું તો કુમારના બળ અને અબળને સારી રીતે જાણે છે. તો પછી અજ્ઞાનનો ઢોંગ કરીને મારા સમક્ષ તેના વિષે આવા વચન કેમ બોલ્યો?

Verse 42

प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच तस्य सन्निधौ । अहमप्युपहासं च वाक्यं तारकमुक्तवान्

તેની સન્નિધિમાં નારદ હસીને બોલ્યા—“મેં પણ તારકને ઉપહાસભર્યા વચન કહ્યાં હતાં.”

Verse 43

जानीध्वममराः सर्वे कुमारं जयिनं सुराः । भविष्यत्यत्र मे वाक्यं नात्र कार्याविचारणा

હે અમર દેવો! તમે સૌ જાણો—કુમાર જ વિજયી છે. અહીં મારું વચન નિશ્ચયે સિદ્ધ થશે; તેમાં સંકોચ કે વધુ વિચારની જરૂર નથી.

Verse 44

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्

નારદના વચન સાંભળીને બધા દેવો આનંદથી ભરાઈ ગયા. તેઓ એકસાથે ઊભા થયા અને તારક સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક બન્યા.

Verse 45

कुमारं गजमारोप्य देवेन्द्रो ह्यग्रगोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैः समावृतः

કુમારને ગજ પર આરોહણ કરાવી દેવೇಂದ್ರ ઇન્દ્ર અગ્રપંક્તિમાં આગળ વધ્યો. તે દેવતાઓની મહાસેનાથી અને લોકપાલોથી ઘેરાયેલો હતો.

Verse 46

तदा दुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गन्धर्वनि स्वनाः

ત્યારે દુન્દુભિઓ ગર્જી ઊઠ્યાં; અનેક ભેરીઓ અને તૂર્યો ધ્વનિત થયા. વીણા, વેણુ અને મૃદંગના નાદ સાથે ગંધર્વોના મધુર ગાનસ્વર પણ ગુંજ્યા।

Verse 47

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

મહેન્દ્ર ઇન્દ્રને ગજ દાન કરીને કુમાર એક દિવ્ય યાન પર આરોહણ કર્યો—જે અનેક રત્નોથી અલંકૃત, નાનાવિધ આશ્ચર્યોથી ભરપૂર, વિશાળ અને વિચિત્ર ચિત્રવૈભવથી શોભિત હતું।

Verse 48

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

ત્યારે મહાયશસ્વી શાંકરી (કુમાર) વિમાન પર આરોહણ કરીને સર્વ ગણો સાથે ઉપસ્થિત થયો; પરમ શ્રીથી યુક્ત થઈ મહાન તેજથી પ્રકાશિત થયો, અને મહાપ્રભ ચામરો વડે તેને પંખો કરવામાં આવતો હતો।

Verse 49

प्राचे तसं छत्र महामणिप्रभं रत्नैरुपेतं बहुभिर्विराजितम् । धृतं तदा तेन कुमारमूर्द्धनि चन्द्रैः किरणैः सुशोभितम्

ત્યારે પૂર્વ દિશામાં મહામણિઓની કાંતિથી ઝળહળતું, અનેક રત્નોથી અલંકૃત રાજછત્ર કુમારના મસ્તક ઉપર ધારણ કરાયું—જાણે ચંદ્રકિરણોથી સુશોભિત હોય તેમ।

Verse 50

संमीलितास्तदा सव देवा इन्द्रपुरोगमाः । बलैः स्वैः स्वैः परिक्रांता योद्धुकामा महाबलाः

ત્યારે ઇન્દ્રના આગેવાનપણામાં સર્વ દેવો એકત્ર થયા. તેઓ પોતપોતાના દળોથી પરિઘેરાયેલા, મહાબળી અને યુદ્ધની ઇચ્છાથી યુક્ત હતા।

Verse 51

यमेऽपि स्वगणैः सार्द्धं मरुद्भिश्च सदागतिः । पाथोभिर्वरुणस्तत्र कुबेरो गुह्यकैः सह । ईशोऽपि प्रमथैः सार्द्धं नैरृतो व्याधिभिः सह

યમ પણ પોતાના ગણો સાથે આવી પહોંચ્યો; સદા ગતિશીલ મરુતો પણ ત્યાં હતા. વરુણ જળસમૂહો સાથે, કુબેર ગુહ્યકો સાથે, અને ઈશ (શિવ) પ્રમથો સાથે આવ્યો; નૈઋત પણ વ્યાધિઓના સમૂહ સાથે ઉપસ્થિત થયો।

Verse 52

एवं तेऽष्टौ लोकपा योद्धुकामाः सर्वे मिलित्वा तारकं हंतुमेव । पुरस्कृत्वा शांकरिं विश्ववंद्यं सेनापतिं चात्मविदां वरिष्ठम्

આ રીતે આઠે લોકપાલો યુદ્ધકામનાથી એકત્ર થયા અને એક જ ધ્યેય લઈને—તારકનો વધ કરવા—આગળ વધ્યા. વિશ્વવંદ્ય શાંકરી શક્તિને તથા આત્મવિદોમાં શ્રેષ્ઠ સેનાપતિને અગ્રસ્થાને રાખીને તેઓ પ્રસ્થાન કર્યા।

Verse 53

एवं ते योद्धुकामा हि अवतेरुश्च भूतलम् । अंतर्वेद्यां स्थिताः सर्वे गंगा यमुनमध्यगाः

આ રીતે યુદ્ધકામનાથી તેઓ ભૂતલ પર ઉતર્યા અને સૌએ ગંગા-યમુના વચ્ચે આવેલા પવિત્ર અંતર્વેદીમાં પોતાના સ્થાન ગ્રહણ કર્યા।

Verse 54

पातालाच्च समायातास्तारकस्योपजीविनः । चेरुरंगबलोपेता हन्तुकामाः सुरान्रणे

પાતાળમાંથી પણ તારકના આશ્રિતો આવી પહોંચ્યા. દેહબળથી યુક્ત થઈ તેઓ ફરતા રહ્યા અને યુદ્ધમાં દેવતાઓને મારવા ઇચ્છુક હતા।

Verse 55

तारको हि समायातो विमानेन विराजितः । छत्रेण च महातेजा ध्रियमाणेन मूर्द्धनि

તારક પણ વિમાનમાં વિરાજમાન થઈને આવ્યો. તે મહાતેજસ્વી હતો અને તેના મસ્તક ઉપર રાજછત્ર ધારણ કરાતું હતું।

Verse 56

चामरैर्विज्यमानो हि शुशुभे दैत्यराट् स्वयम्

ચામરોથી પંખો કરાતાં દૈત્યોનો રાજા સ્વયં અતિ શોભાયમાન દેખાયો.

Verse 57

एवं देवाश्च दैत्याश्च अंतर्वेद्यां स्थितास्तदा । सैन्येन महता तत्र व्यूहान्कृत्वा पृथक्पृथक्

આ રીતે તે સમયે અંતર્વેદીમાં સ્થિત દેવો અને દૈત્યો ત્યાં પોતાની મહાસેનાને અલગ અલગ વ્યૂહોમાં ગોઠવવા લાગ્યા.

Verse 58

गजान्कृत्वा ह्येकतश्च हयांश्च विविधांस्तथा । स्यंदनानिविचित्राणि नानारत्नयुतानि च

એક બાજુ ગજોને અને તેમ જ વિવિધ અશ્વોને ગોઠવી, નાનારત્નોથી યુક્ત વિચિત્ર રથોને પણ સજાવ્યા.

Verse 59

पदाता बहवस्तत्र शक्तिशूलपरश्वधैः । खड्गतोमरनाराचैः पाशमुद्गरशोभिताः

ત્યાં અનેક પદાતિ સૈનિકો હતા; તેઓ શક્તિ, શૂલ અને પરશુ ધારણ કરીને, ખડ્ગ, તોમર, નારાચ, પાશ અને મુદગરથી શોભિત હતા.

Verse 60

ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामास्तदा ते वै स्तूयमानाश्च बन्धुभिः

દેવો અને દૈત્યોની તે બે સેનાઓ પરસ્પર સામે શોભી ઉઠीं; ત્યારે તેઓ એકબીજાને હણવા ઇચ્છુક હતા અને સ્વજનો દ્વારા સ્તુતિ તથા ઉત્સાહ પામતા હતા.