Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना परमेष्ठिना । जग्मुः सर्वे महेशं च द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्

સૂત બોલ્યા—તે સમયે પરમેષ્ઠી વિષ્ણુએ એમ કહ્યે પછી, સર્વ દેવો પિનાકધારી મહેશને દર્શન કરવા ઇચ્છાથી નીકળી પડ્યા।

Verse 2

परे पारे परमेण समाधिना । योगपीठे स्तितं शंभुं गणैश्च परिवारितम्

તેઓ પરે પાર, પરમ સમાધિમાં, યોગપીઠ પર સ્થિત શંભુને—ગણોથી પરિઘેરાયેલ—જોયા।

Verse 3

यज्ञोपवितविधिना उरसा बिभ्रंत वृतम् । वासुकिं सर्पराजं च कंबलाश्वतरौ तथा

તેઓએ તેમને યજ્ઞોપવીતવિધિ મુજબ વક્ષસ્થળ પર ધારણ કરેલા જોયા; તેમજ આભૂષણરૂપે સર્પરાજ વાસુકિ અને કંબલ તથા અશ્વતર પણ।

Verse 4

कर्णद्वये धारयंतं तथा कर्कोटकेन हि । पुलहेन च बाहुभ्यां धारयंतं च कंकणे

તેઓએ તેમને બંને કાનમાં—નિશ્ચયે કર્કોટક—ધારણ કરેલા જોયા; અને બાહુઓ પર પુલહને કંકણરૂપે ધારણ કરેલા પણ જોયા।

Verse 5

सन्नृपुरे शङ्खकपद्मकाभ्यां संधारयंतं च विराजमानम् । कर्पूरगौरं शितिकंठमद्भुतं वृपान्वितं देववरं ददर्शुः

ત્યાં તે દિવ્ય સન્નૃપુરમાં તેમણે શંખ અને પદ્મ ધારણ કરનાર, તેજથી વિરાજમાન પરમ દેવને જોયા—કપૂરગૌર, નીલકંઠ, અદ્ભુત અને ઐશ્વર્યસમન્વિત દેવવર।

Verse 6

तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च ऋषयो देवदानवाः । तुष्टुवुर्विविधैः सूक्तैर्वेदोपनिपदन्वितैः

ત્યારે બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ, ઋષિઓ તથા દેવ-દાનવોના સમૂહોએ—વેદ અને ઉપનિષદોના ભાવથી યુક્ત વિવિધ સૂક્તોથી તેમની સ્તુતિ કરી।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च । भर्गाय भूरिभाग्याय त्रिनेत्राय त्रिविष्टषे

બ્રહ્માએ કહ્યું—રુદ્ર દેવને નમસ્કાર, મદનાંતકને નમસ્કાર। ભર્ગ, મહાસૌભાગ્યસ્વરૂપ, ત્રિનેત્ર અને સ્વર્ગમાં સ્તુત્ય પ્રભુને નમસ્કાર।

Verse 8

शिपिविष्टाय भीमाय शेषशायिन्नमोनमः । त्र्यंबकाय जगद्धात्रे विश्वरूपाय वै नमः

શિપિવિષ્ટ, ભીમ અને શેષશાયીને વારંવાર નમસ્કાર. ત્ર્યંબક, જગદ્ધાતા અને વિશ્વરૂપ પ્રભુને પણ નિશ્ચયે નમસ્કાર।

Verse 9

त्वं धाता सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः । कृपया परया युक्तः पाह्यस्मांस्त्वं महेश्वर

તમે જ સર્વ લોકોના ધાતા; તમે જ પિતા, તમે જ માતા—તમે જ ઈશ્વર. પરમ કૃપાથી યુક્ત થઈ, હે મહેશ્વર, અમારું રક્ષણ કરો।

Verse 10

इत्थं स्तुवत्सु देवेषु नन्दी प्रोवाच तान्प्रति । किमर्थमागता यूयं किं वा मनसि वर्तते

આ રીતે દેવો સ્તુતિ કરતા હતા ત્યારે નંદીએ તેમને કહ્યું— “તમે કયા હેતુથી આવ્યા છો? અને તમારા મનમાં શું વિચાર છે?”

Verse 11

ते प्रोचुर्देवकार्यार्थं विज्ञप्तुं शंभुमागता । विज्ञप्तो नंदिना तेन शैलादेन महात्मना । ध्यानस्थितो महादेवः सुरकार्यार्थसिद्धये

તેઓ બોલ્યા— “દેવકાર્યની સિદ્ધિ માટે અમે શંભુને વિનંતી કરવા આવ્યા છીએ।” શૈલાદના મહાત્મા પુત્ર નંદીએ જાણ કર્યે પછી ધ્યાનસ્થ મહાદેવ દેવકાર્યસિદ્ધિ માટે પ્રવૃત્ત થયા।

Verse 12

ब्रह्मादयः सुग्गणाः सुरसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य विसेषयंति । कार्य्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्यमाना अभ्यागताः सपदि शत्रुभिरर्दिताश्च

હે દેવશ્રેષ્ઠ! બ્રહ્મા આદિ ઉત્તમ ગણો—દેવો અને સિદ્ધોના સંઘો—વિશેષ કરીને તમારા દર્શન માટે આતુર થઈ આવ્યા છે. કાર્યસિદ્ધિ ઇચ્છતા તેઓ, શ્રેષ્ઠ અસુરો દ્વારા અપમાનિત અને શત્રુઓથી પીડિત થઈ, તરત અહીં આવી પહોંચ્યા છે.

Verse 13

तस्मात्त्वया हि देवेश त्रातव्याश्चाधुना सुराः । एवं तेन तदा शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना द्विजाः

અતએવ હે દેવેશ! હવે દેવતાઓનું રક્ષણ તમારે જ કરવું જોઈએ. હે દ્વિજોઃ! આ રીતે ત્યારે નંદીએ શંભુને વિનંતી કરી હતી.

Verse 14

शनैःशनैरुपरमच्छंभुः परमकोपनः । समाधेः परमात्माऽसावुवाच परमेश्वरः

અતિ ક્રોધિત શંભુ પણ ધીમે ધીમે શાંત થયા. પછી તે પરમાત્મા પરમેશ્વર સમાધિમાંથી ઊઠીને બોલ્યા.

Verse 15

महादेव उवाच । कस्माद्युयं महाभागा ह्यागता मत्समीपगाः । ब्रह्मादयो ह्यमी देवा ब्रूत कारणमद्य वै

મહાદેવ બોલ્યા—હે મહાભાગ્યો, તમે કયા કારણથી મારી પાસે આવ્યા છો? બ્રહ્મા આદિ દેવો, હવે કારણ કહો.

Verse 16

तदा ब्रह्मा ह्युवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम् । तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम्

ત્યારે બ્રહ્માએ કહ્યું—હે શંભુ, દેવતાઓ સંબંધિત અતિ મહાન કાર્ય ઊભું થયું છે; તારકે પરમ અદ્ભુત કાર્ય કર્યું છે.

Verse 17

कष्टात्कष्टतरं देव तद्विज्ञप्तुमिहागताः । हे शंभो तव पुत्रेण औरसेन हतो भवेत् । तारको देवशत्रुश्च नान्यथा मम भाषितम्

હે દેવ, કષ્ટથી પણ કષ્ટતર આપત્તિ ઊભી થઈ છે; તે જણાવવા અમે અહીં આવ્યા છીએ। હે શંભો, દેવશત્રુ તારકનો વધ માત્ર તારા ઔરસ પુત્રથી જ થશે; મારું વચન અન્યથા નથી.

Verse 18

तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो गृहीतव्या पाणिना दक्षिणेन । पाणिग्रहेणैव महानुभाव दत्ता गिरीन्द्रेण च तां कुरुष्व

અતએવ, હે દેવ શંભુ, તારે ગિરિજાને જમણા હાથથી પાણિગ્રહણ કરીને વિવાહ કરવો જોઈએ। હે મહાનુભાવ, ગિરિન્દ્રએ તેને અર્પણ કરી છે; પાણિગ્રહણથી જ તેને સ્વીકાર કર.

Verse 19

ब्रह्मणो हि वचः श्रुत्वा प्रहसन्नब्रवीच्छिवः । यदा मया कृता देवी गिरिजा सर्वसुन्दरी

બ્રહ્માના વચન સાંભળી શિવ હસતાં બોલ્યા—“જ્યારે મેં સર્વસુંદરી દેવી ગિરિજાનું સર્જન કર્યું ત્યારે…”

Verse 20

तदा सर्वे सुरेन्द्राश्च ऋषयो मुनयस्तथा । सकामाश्च भविष्यंति अक्षमाश्च परे पथि

ત્યારે સર્વે સુરેશ્વરો તથા ઋષિ-મુનિઓ પણ કામનાથી ભરાઈ જશે; અને તે પરમ માર્ગે તેઓ સંયમ સહન કરવા અસમર્થ થશે।

Verse 21

मदनो हि मया दग्धः सर्वेषां कार्यसिद्धये । मया ह्यधि कृता तन्वी गिरिजा च सुमध्यमा

સર્વના કાર્યસિદ્ધિ માટે મેં જ મદનને દગ્ધ કર્યો. અને મેં જ સુમધ્યમા, તન્વી ગિરિજા (પાર્વતી)ને પણ અધિન કરી માર્ગદર્શન આપ્યું છે।

Verse 22

तदानीमेव भो देवाः पार्वती मदनं च सा । जीवयिष्यति भो ब्रह्मन्नात्र कार्या विचारणा

હે દેવો, આ ક્ષણે જ તે પાર્વતી મદનને જીવિત કરશે. હે બ્રહ્મન, આ વિષયે વિચાર કરવાની જરૂર નથી।

Verse 23

एवं विमृश्य भो देंवाः कार्या कार्यविचारणा । मदनेनैव दग्धेन सुरकार्यं महत्कृतम्

હે દેવો, આમ સમ્યક વિચાર કરીને કરવાનું શું છે તેની વિચારણા કરો. દગ્ધ થયેલા મદન દ્વારા દેવકાર્યમાં મહાન ઉપકાર પહેલેથી જ થયો છે।

Verse 24

यूयं सर्वे च निष्कामा मया नास्त्यत्र संशयः । यथाहं च सुराः सर्वे तथा यूयं प्रयत्नतः

તમે બધા નિષ્કામ છો—એમાં મને કોઈ સંશય નથી. જેમ હું અને જેમ સર્વ દેવો, તેમ જ તમે પણ તમારા પ્રયત્નથી એવા જ છો।

Verse 25

तपः परमसंयुक्ताः पारयामः सुदुष्करम् । परमानन्दसंयुक्ताः सुखिनः सर्व एव हि

અમે પરમ તપસ્યાથી સંયુક્ત થઈ અતિ દુષ્કર કાર્ય પણ પાર પાડી લઈએ છીએ. પરમાનંદથી યુક્ત થઈ અમે સર્વે નિશ્ચયે સુખી છીએ.

Verse 26

यूयं समाधिना तेन मदनेन च विस्मृतम् । कामो हि नरकायैव तस्मात्क्रोधोऽभिजायते

તે સમાધિ દ્વારા તમે મદનને ભૂલી ગયા છો. કામ તો માત્ર નરક માટે જ છે; તેથી જ ક્રોધ જન્મે છે.

Verse 27

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहाद्भ्रमते मनः । कामक्रोधौ परित्यज्य भवद्भिः सुरसत्तमैः । सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्

ક્રોધથી મોહ થાય છે અને મોહથી મન ભટકે છે. હે દેવશ્રેષ્ઠો, કામ અને ક્રોધનો ત્યાગ કરો. મારું વચન સર્વે હંમેશા માન્ય રાખો—કદી અન્યથા નહીં.

Verse 28

एवं विश्राव्य भगवान्स हि देवो वृषध्वजः । सुरान्प्रबोधयामास तथा ऋषिगणान्मुनीन्

આ રીતે કહીને વೃಷધ્વજ ભગવાન શિવે દેવતાઓને જાગૃત કરી ઉપદેશ આપ્યો; તેમજ ઋષિગણો અને મુનિઓને પણ પ્રબોધ્યા.

Verse 29

तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः । आस्ते पुरा यथावच्च गणैश्च परिवारितः

પછી શંભુ ફરી મૌન થયા અને પુનઃ ધ્યાનનો આશ્રય લઈને, પહેલાંની જેમ યથાવત સ્થિત રહ્યા—ગણોથી પરિવૃત્ત થઈ.

Verse 30

ध्यानास्थितं च तं दृष्ट्वा नन्दौ सर्वान्विसृज्य तान् । सब्रह्मसेन्द्रान्विबुधानुवाच प्रहसन्निव

તેમને ધ્યાનસ્થ જોઈ નંદીએ સૌને વિદાય આપ્યા; પછી બ્રહ્મા અને ઇન્દ્ર સહિત દેવોને જાણે સ્મિત સાથે સંબોધ્યા।

Verse 31

यतागतेन मार्गेण गच्छध्वं मा विलंबितम् । तथेति मत्वा ते सर्वे स्वंस्वं स्थानमथाऽव्रजन्

તમે જે માર્ગે આવ્યા છો, એ જ માર્ગે ત્વરાથી જાઓ; વિલંબ ન કરો. ‘તથાસ્તુ’ માની તેઓ સૌ પોતપોતાના ધામે ગયા।

Verse 32

गतेषु तेषु सर्वेषु समाधिस्थोऽभवद्भवः । आत्मानमात्मना कृत्वा आत्मन्येन विचंतयन्

તેઓ બધા ગયા પછી ભવ (શિવ) સમાધિમાં સ્થિત રહ્યા—આત્માને આત્મા દ્વારા સાધીને, આત્મામાં જ એકાગ્ર ચિંતન કરતા।

Verse 33

परात्परतरं स्वच्छं निर्मलं निरवग्रहम् । निरञ्जनं निराभासं यस्मिन्मुह्यंति सूरयः

પરાત્પરથી પણ પરે તે તત્ત્વ અતિ સ્વચ્છ, નિર્મળ અને અવ્યય છે; અવરોધરહિત, નિરંજન, આભાસરહિત—જેમા મહાજ્ઞાની પણ મોહ પામે છે।

Verse 34

भानुर्नभात्यग्निरथो शशी वा न ज्योतिरेवं न च मारुतो न हि । यं केवलं वस्तुविचारतोऽपि सूक्ष्मात्परं सूक्ष्मतरात्परं च

ત્યાં સૂર્ય પ્રકાશતો નથી, અગ્નિ નથી, ચંદ્રપ્રકાશ પણ નથી; સામાન્ય જ્યોતિ નથી, પવન પણ નથી. તેને ‘વસ્તુ’ માની સૂક્ષ્મ વિચારથી તપાસીએ તો પણ, તે સૂક્ષ્મથી પરે અને અતિસૂક્ષ્મથી પણ પરે છે।

Verse 35

अनिर्द्देश्य मचिन्त्यं च निर्विकारं निरामयम् । ज्ञप्तिमात्रस्वरूपं च न्यासिनो यांति तत्र वै

જે અવર્ણનીય અને અચિંત્ય છે, નિર્વિકાર અને નિરામય છે, માત્ર શુદ્ધ ચૈતન્ય-સ્વરૂપ છે—તે પરમ તત્ત્વને જ નિશ્ચયે ન્યાસીજન પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 36

शब्दातीनं निर्गुणं निर्विकारं सत्तामात्रं ज्ञानगम्यं त्वगम्यम् । यत्तद्वस्तु सर्वदा कथ्यते वै वेदातीतैश्चागमैर्मन्त्रभूतैः

શબ્દાતીત, નિર્ગુણ અને નિર્વિકાર; માત્ર સત્તા-સ્વરૂપ; જ્ઞાનથી જ ગમ્ય, પરંતુ સામાન્ય સાધનોથી અગમ્ય—એ પરમ તત્ત્વનું સદા વર્ણન વેદાતીત પ્રકાશનો અને મંત્રસ્વરૂપ આગમોમાં થાય છે।

Verse 37

तद्वस्तुभूतो भगवान्स ईश्वरः पिनाकपाणिर्भगवान्वृध्वजः । येनैव साक्षान्मकरध्वजो हतस्तपो जुषाणः परमेश्वरः सः

એ જ તત્ત્વ સ્વયં ભગવાન ઈશ્વર છે—પિનાકધારી, વૃષધ્વજ શિવ. જેમના દ્વારા મકરધ્વજ (કામ) પ્રત્યક્ષ જ સંહાર પામ્યો; તપમાં રત એ પરમેશ્વર જ તેઓ છે।

Verse 38

लोमश उवाच । गिरिजा हि तदा देवी तताप परमं तपः । तपसा तेन रुद्रोऽपि उत्तमं भयमागतः

લોમશ બોલ્યા—ત્યારે દેવી ગિરિજાએ પરમ તપ કર્યું. તે તપના પ્રભાવથી રુદ્રને પણ મહાન ચિંતા આવી પડી।

Verse 39

विजित्य तपसा देवी पार्वती परमेण हि । शम्भुं सर्वार्थदं स्थाणुं केवलं स्वस्वरूपिणम्

દેવી પાર્વતીએ પોતાના પરમ તપથી સર્વ વિઘ્નો જીતીને શંભુને પ્રસન્ન/વશ કર્યા—જે સર્વાર્થદાતા, સ્થાણુ (અચલ) અને માત્ર સ્વસ્વરૂપમાં સ્થિત છે।

Verse 40

यदा जितस्तया देव्या तपसा वृषभध्वजः । समाधेश्चलितो भूत्वा यत्र सा पार्वती स्थिता

દેવીના તપથી વૃષભધ્વજ મહાદેવ જીતાઈ ગયા; ત્યારે તેઓ સમાધિમાંથી ચળવળ્યા અને જ્યાં પાર્વતી સ્થિત હતી ત્યાં ગયા।

Verse 41

जगाम त्वरितेनैव देवदेवः पिनाकधृक् । तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम्

દેવોના દેવ પિનાકધારી ત્વરિત ત્યાં ગયા; ત્યાં સખીઓથી પરિચિત થઈ ઊભેલી દેવીને તેમણે જોયી।

Verse 42

वेदिकोपरि विन्यस्तां यथैव शशिनः कलाम् । स देवस्तां निरीक्ष्याथ बटुर्भूत्वाथ तत्क्षणात्

વેદિકાપર ચંદ્રકલાની જેમ સ્થાપિત તેણીને જોઈ દેવએ નિરીક્ષણ કર્યું; અને તે જ ક્ષણે બટુ—યુવા તપસ્વી—રૂપ ધારણ કર્યું।

Verse 43

ब्रह्मचारिस्वरूपेण महेशो भगवान्भवः । सखीनां मध्यमाश्रित्य ह्युवाच बटुरूपवान् । किमर्थमालिमध्यस्था तन्वी सर्वांगसुन्दरी

ભગવાન ભવ મહેશ બ્રહ્મચારી સ્વરૂપે સખીઓની વચ્ચે ઊભા રહી બટુરૂપે બોલ્યા—“હે તન્વી, સર્વાંગસુંદરી! સખીઓના મધ્યમાં તું શા માટે ઊભી છે?”

Verse 44

केयं कस्य कुतो याता किमर्थं तप्यते तपः । सर्वं मे कथ्यतां सख्यो याथा तथ्येन संप्रति

“આ કોણ છે? કોની છે? ક્યાંથી આવી છે? શા માટે તપ કરે છે? હે સખીઓ, અત્યારે જ સત્ય પ્રમાણે બધું મને કહો।”

Verse 45

तदोवाच जया रुद्रं तपसः कारणं परम्

ત્યારે જયાએ રુદ્રને કહ્યું અને પોતાના તપનું પરમ કારણ નિવેદન કર્યું.

Verse 46

हिमाद्रेर्दुहितेयं वै तपसा रुद्रमीश्वरम् । प्राप्तुकामा पतित्वन सेय मत्रोपविश्य च

આ નિશ્ચયે હિમાદ્રિની પુત્રી છે; રુદ્ર-ઈશ્વરને પતિરૂપે મેળવવા ઇચ્છી અહીં બેસી તપ કરે છે.

Verse 47

तपस्तताप सुमहत्सर्वेषां दुरतिक्रमम् । बटो जानीहि मे वाक्यं नान्यथा मम भाषितम्

તેણે અતિ મહાન તપ કર્યું છે, જે સર્વ માટે અતિક્રમ કરવું દુષ્કર છે. હે બટુ, મારી વાત જાણ—મારું કહેવું અન્યથા નથી.

Verse 48

तच्छत्वा वचनं तस्याः प्रहस्येदमुवाच ह । श्रृण्वतीनां सखीनां वै महेशो बटुरूपवान्

તેના વચન સાંભળી બટુરૂપધારી મહેશ હસ્યા અને સખીઓ સાંભળતી હતી ત્યારે આ રીતે બોલ્યા.

Verse 49

मूढेयं पार्वती सख्यो न जानाति हिताहितम् । किमर्थं च तपः कार्यं रुद्रपाप्त्यर्थमेव च

હે સખીઓ, આ પાર્વતી મોહગ્રસ્ત છે; તે હિત-અહિત જાણતી નથી. તપ શા માટે કરવું—માત્ર રુદ્રપ્રાપ્તિ માટે જ?

Verse 50

सोऽमंगलः कपाली च श्मशानालय एव च । अशिवः शिवशब्देन भण्यते च वृथाथ वै

તે અમંગળ છે, કપાલધારી છે અને શ્મશાનવાસી છે. જે પોતે ‘અશિવ’ છે, તેને વ્યર્થ ‘શિવ’ નામે બોલાવે છે.

Verse 51

अनया हि वृतो रुद्रो यदा सख्यः समेष्यति । तदेयमशुभा तन्वी भविष्यति न संशयः

હે સખીઓ! તે જ્યારે રુદ્રને વરીને તેને સાથે મેળવે, ત્યારે આ સુકુમાર તન્વી નિશ્ચયે અશુભભાગ્યવાળી થશે—શંકા નથી.

Verse 52

यो दक्षशापाद्विकृतो यज्ञबाह्योऽभवद्विटा । ये ह्यंगभूताः शर्वस्य सर्पा ह्यासन्महाविषाः

હે સુન્દરી! જે દક્ષના શાપથી વિકૃત થયો અને યજ્ઞથી બહાર ઠેલાયો. અને શર્વના અંગ-આભૂષણ તો સર્પો જ છે—ભયંકર મહાવિષધર.

Verse 53

शवभस्मान्वितो रुद्रः कृत्तिवासा ह्यमंगलः । पिशाचैः प्रमथैर्भूतैरावृतो हि निरंतरम्

રુદ્ર શવભસ્મથી લિપ્ત, ચર્મવસ્ત્રધારી અને અમંગળ કહેવાય છે; પિશાચ, પ્રમથ અને ભૂતગણો તેમને સતત ઘેરી રાખે છે.

Verse 54

तेन रुद्रेण किं कार्यमनया सुकुमारया । निवार्यतां सखीभिश्च मर्तुकामा पिशाचवत्

તે રુદ્ર સાથે આ સુકુમારીને શું કામ? સખીઓએ તેને રોકવી જોઈએ; તે તો જાણે પિશાચોની તરફ દોડી, મરણને ઇચ્છે છે.

Verse 55

इंद्रं हित्वा मनोज्ञं च यमं चैव महाप्रभम् । नैरृतं च विशालाक्षं वरुणं च अपां पतिम्

મનોજ્ઞ ઇન્દ્રને છોડીને, મહાપ્રભુ યમને પણ, વિશાલાક્ષ નૈઋતને પણ, અને જળોના અધિપતિ વરુણને પણ—

Verse 56

कुबेरं पवनं चैव तथैव च विभावसुम् । एवमादीनि वाक्यानि उवाच परमेश्वरः । सखीनां श्रृण्वतीनां च यत्र सा तपसि स्थिता

કુબેરને, પવન (વાયુ)ને તથા વિભાવસુ (અગ્નિ)ને પણ. આવા અને આવા જ વચનો પરમેશ્વરે કહ્યા—જ્યાં તે તપમાં સ્થિર હતી ત્યાં તેની સખીઓ સાંભળતી હતી.

Verse 57

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य रुद्रस्य बटुरूपिणः । चुकोप च शिवा साध्वी महेशं बटुरूपिणम्

બટુરૂપ ધારણ કરેલા રુદ્રના તે વચનો સાંભળી, સાધ્વી શિવા બટુરૂપ મહેશ પર ક્રોધિત થઈ.

Verse 58

जये त्वं विजये साध्वि प्रम्लोचेऽप्यथ सुन्दरि । सुलोचने महाभागे समीचीनं कृतं हि मे

“જયાં, વિજયાં—હે સાધ્વી; અને તું પણ પ્રમ્લોચા—હે સુંદરિ; સુલોચના—હે મહાભાગે; મેં જે કર્યું છે તે નિશ્ચયે યોગ્ય છે.”

Verse 59

किमेतस्य बटोः कार्यं भवतीनामिहाधुना । बटुस्वरूपमास्थाय आगतो देवनिंदकः

“હવે અહીં તમારામાં આ બટુનું શું કામ? બટુનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને દેવોની નિંદા કરનાર આવ્યો છે.”

Verse 60

अयं विसृज्यतां सख्यः किमनेन प्रयोजनम् । बटुस्वरूपिणं रुद्रं कुपिता सा ततोऽब्रवीत्

“સખીઓ, આને વિદાય કરો—આથી શું પ્રયોજન?” એમ ક્રોધિત થઈ તે બટુરૂપ ધારણ કરેલા રુદ્રને કહી બેઠી.

Verse 61

बटो गच्छाशु त्वरितो न स्थेयं च त्वयाऽधुना । किमनेन प्रलापेन तव नास्ति प्रयोजनम्

“હે બટુ, તુરંત ચાલ્યો જા; હવે અહીં ઊભો ન રહે. આ બકબકથી શું લાભ? અહીં તારો કોઈ પ્રયોજન નથી.”

Verse 62

बटुर्निर्भर्त्सितस्तत्र तया चैवं तदा पुनः । प्रहस्य वै स्थिरो भूत्वा पुनर्वाक्यमथाब्रवीत्

તેના દ્વારા ત્યાં આમ ઠપકો મળ્યો છતાં બટુ હસ્યો, સ્થિર રહી, અને ફરીથી આ વચન બોલ્યો.

Verse 63

शनैः शनैरवितथं विजयां प्रति सत्वरम् । कस्मात्कोपस्तयातन्वि कृतः केनैव हेतुना

“ધીમે ધીમે, પરંતુ નિશ્ચિત રીતે, વિજય પ્રાપ્ત થાય છે. હે તન્વિ, તું કેમ ક્રોધિત થઈ? કયા કારણથી આ કોપ ઊઠ્યો?”

Verse 64

सर्वेषामपि तद्वाच्यं वचनं सूक्तमेव यत् । यथोक्तेन च वाक्येन कस्मात्तन्वी प्रकोपिता

“એ વચન સૌની સામે કહેવા યોગ્ય છે, કારણ કે તે ખરેખર સુવચન છે. તો પછી, હે તન્વિ, જેમ કહ્યું તેમ શબ્દોથી તું કેમ ક્રોધિત થઈ?”

Verse 65

यः शंभुरुच्यते लोके भिक्षुको भिक्षुकप्रियः । यदि मे ह्यनृतं प्रोक्तं तदा कोप इहोचितः

જે શંભુ લોકમાં ભિક્ષુક અને ભિક્ષુકોને પ્રિય તરીકે પ્રસિદ્ધ છે—જો મેં અસત્ય કહ્યું હોય, તો અહીં ક્રોધ કરવો નિશ્ચયે યોગ્ય છે।

Verse 66

इयं तावत्सुरूपा च विरूपोऽसौ सदाशिवः । विशालाक्षी त्वियं बाला विरूपाक्षो भवस्तथा

આ તો ખરેખર સુરૂપા છે, અને તે સદાશિવ વિલક્ષણ રૂપવાળા છે. આ બાલા વિશાળનેત્રવાળી છે, અને ભવ પણ વિરূপાક્ષ છે।

Verse 67

एवंभूतेन रुद्रेण मोहितेयं कथं भवेत् । सभाग्यो हि पतिः स्त्रीणां सदा भाव्यो रतिप्रियः

આવા રુદ્ર પર એ કેવી રીતે મોહિત થાય? સ્ત્રીઓ માટે પતિ તો ભાગ્યવાન, સદા વાંછનીય અને રતિપ્રિય—એવો હોવો જોઈએ.

Verse 68

इयं कथं मोहितास्ति निर्गुणेन युगात्मिका । न श्रुतो न च विज्ञातो न दृष्टः केन वा शिवः

યુગાત્મિકા એવી આ કેવી રીતે નિર્ગુણ દ્વારા મોહિત છે? શિવને ન કોઈએ સાંભળ્યો, ન સાચે જાણ્યો, ન કોઈએ જોયો છે.

Verse 69

सकामानां च भूतानां दुर्लभो हि सदाशिवः । तपसा परमेणैव गर्वितेयं सुमध्यमा

સકામ પ્રાણીઓ માટે સદાશિવ ખરેખર દુર્લભ છે. આ સુમધ્યમા સ્ત્રી માત્ર પરમ તપસ્યાથી જ ગર્વિત થઈ છે।

Verse 70

निःस्तंभो हि सदा स्थाणुः कथं प्राप्स्यति तं पतिम् । मयोक्तं किं विशालाक्षि कस्मान्मे रुषिताऽधुना

સ્થાણુ સદા નિરાધાર છે; તે તેમને પતિરૂપે કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરશે? હે વિશાલાક્ષિ, મેં એવું શું કહ્યું કે તું હવે મારી ઉપર રોષે ભરાઈ છે?

Verse 71

यावद्रोषो भवेन्नॄणां नारीणां च विशेषतः । तेन रोषेण तत्सर्वं भस्मीभूतं भविष्यति

જ્યાં સુધી મનુષ્યોમાં—વિશેષ કરીને સ્ત્રીઓમાં—ક્રોધ ઊઠે છે, તે જ ક્રોધથી આ બધું ભસ્મીભૂત થઈ જશે.

Verse 72

सुकृतं चोर्जितं तन्वि सत्यमेवोदितं सति । कामः क्रोधश्च लोभश्च दंभो मात्सर्यमेव च

હે તન્વિ, હે સતિ, મેં જે કહ્યું તે નિશ્ચયે સત્ય છે—કઠિન પરિશ્રમે સંચિત પુણ્ય પણ કામ, ક્રોધ, લોભ, દંભ અને માત્સર્યથી ઘાયલ થાય છે.

Verse 73

च प्रपंचश्चतेन सर्वं विनश्यति । तस्मात्तपस्विभिर्युक्तं कामक्रोधादिवर्जनम्

આથી જ સર્વ પ્રપંચ વિનાશ પામે છે; તેથી તપસ્વીઓ માટે કામ, ક્રોધ વગેરેનો ત્યાગ કરવો યોગ્ય છે.

Verse 74

यदीश्वरो हृदि मध्ये विभाव्यो मनीषिभिः सर्वदा ज्ञप्तिमात्रः । तदा सर्वैर्मुनिवृत्त्या विभाव्यस्तपस्विभिर्नान्यथा चिंतनीयः

જો મનીષીઓ હૃદયના મધ્યમાં ઈશ્વરને સદા માત્ર શુદ્ધ ચૈતન્યરૂપે ધ્યાનમાં ધરે, તો તપસ્વીઓએ પણ મુનિવૃત્તિથી તેમનું જ ધ્યાન કરવું; અન્યથા ચિંતન ન કરવું.

Verse 75

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोस्तदाब्रवीद्विजया तं च सर्वम् । गच्छात्र किंचित्तव नास्ति कार्यं न वक्तव्यं वचनं बालिशान्यत्

શંભુના તે વચનો સાંભળી વિજયાએ તેને સંપૂર્ણ ઉત્તર આપ્યો— “અહીંથી ચાલ્યો જા; તારે અહીં કોઈ કાર્ય નથી. હવે વધુ બાળિશ વચન ન બોલ।”

Verse 76

एवं विवदमानं तं बटुरूपं सदाशिवम् । विसर्जयामास तदा विजया वाक्यकोविदा

આ રીતે વાદ કરતો રહેલો બટુરૂપ સદાશિવને વાણીમાં કુશળ વિજયાએ ત્યારે વિદાય કર્યો।

Verse 77

तिरोधानं गतः सद्यो महेशो गिरिजां प्रति । अलक्ष्यमाणः सर्वासां सखीनां परमेश्वरः

તત્ક્ષણે મહેશ ગિરિજાની તરફ વળી અંતર્ધાન થયા; પરમેશ્વર તેની સર્વ સખીઓને અદૃશ્ય બન્યા।

Verse 78

प्रादुर्बभूव सहसा निजरूपधरस्तदा । यदा ध्यानस्थिता देवी निजध्यानपरा सती

જ્યારે દેવી સતી પોતાના ધ્યાનમાં લીન થઈ ધ્યાનસ્થ હતી, ત્યારે તે સહસા પોતાના નિજ સ્વરૂપે પ્રાદુર્ભૂત થયા।

Verse 79

तदा हृदिस्थो देवेशो बहिर्हृष्टिचरोभवत् । नेत्रे उन्मील्य सा साध्वी गिरिजायतलोचना । अपश्यद्देवदेवेशं सर्वलोकमहेश्वरम्

ત્યારે હૃદયસ્થ દેવેશ બહાર પ્રગટ થયા. નેત્ર ઉઘાડી તે સાધ્વી—વિશાળ નેત્રવાળી ગિરિજા—દેવોના દેવ, સર્વ લોકના મહેશ્વરને જોઈ શકી।

Verse 80

द्विभुजं चैकवक्त्रं कृत्तिवाससमद्भुतम् । कपर्दं चंद्ररेखांकं निवीतं गजचर्मणा

તે અદ્ભુત સ્વરૂપવાળા હતા—દ્વિભુજ, એકવક્ત્ર, કૃત્તિવાસ (ચામડાનું વસ્ત્ર) ધારણ કરનાર; જટાધારી, ચંદ્રરેખાથી અંકિત, અને ગજચર્મથી નિવીત (ઉપવીતરૂપે) શોભિત।

Verse 81

कर्णस्थौ हि महानागौ कंबलाश्वतरौ तदा । वासुकिः सर्पराजश्च कृताहारो महाद्युति

ત્યારે તેમના કાનસ્થાને બે મહાનાગ—કંબલ અને અશ્વતર—સ્થિત હતા; અને સર્પરાજ વાસુકિ પણ કૃતાહાર (પોષિત) તથા મહાદ્યુતિ (દીપ્તિમાન) બની તેમને અલંકૃત કરતો હતો।

Verse 82

वलयानि महार्हाणि तदा सर्पमयानि च । कृतानि तेन रुद्रेण तथा शोभाकराणि च

ત્યારે બહુમૂલ્ય વલયો પણ હતા—સર્પમય બનાવેલા; તે રુદ્રે જ તેમને રચ્યા, અને તેઓ પણ શોભા આપનાર બન્યા।

Verse 83

एवंभूतस्तदा शंभुः पार्वतीं प्रति चाग्रतः । उवाच त्वरया युक्तो वरं वरय भामिनि

આવી સ્થિતિમાં શંભુએ સામે ઊભેલી પાર્વતીને કહ્યું; ત્વરાથી પ્રેરિત થઈ બોલ્યા—“હે ભામિની, વર માગ; જે ઇચ્છો તે પસંદ કર.”

Verse 84

व्रीडया परया युक्ता साध्वी प्रोवाच शंकरम् । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतं पुरा

પરમ લજ્જાથી યુક્ત સાધ્વીએ શંકરને કહ્યું—“હે દેવેશ! તમે જ મારા નાથ છો; તો પૂર્વે જે થયું તેમાં તમને શું વિસ્મૃત થયું?”

Verse 85

दक्षयज्ञविनाशं च यदर्थं कृतवान्प्रभो । स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनायां कार्यसिद्धये

હે પ્રભુ! જે હેતુથી તમે પૂર્વે દક્ષયજ્ઞનો વિનાશ કર્યો હતો, એ જ દિવ્ય કાર્યસિદ્ધિ માટે હું મેના ના ગર્ભમાંથી પુનઃ જન્મી છું; અને તમે પણ અહીં હાજર છો।

Verse 86

देवानां देवदेवेश तारकस्य वधं प्रति । भवतो हि मया देव भविष्यति कुमारकः

હે દેવદેવેશ! દેવોના હિત અને તારકવધ માટે, હે દેવ, તમારા અને મારા સંયોગથી નિશ્ચયે એક કુમાર જન્મશે।

Verse 87

तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं मम वाक्यं महेश्वर । गंतव्यं हिमवत्पार्श्व नात्र कार्या विचारणा

અતએવ, હે મહેશ્વર! તમારે મારું વચન અવશ્ય કરવું જોઈએ; હિમવંતના સાન્નિધ્યે જવું જોઈએ—અહીં વિચાર કરવાની જરૂર નથી।

Verse 88

याचस्व मां महादेव ऋषिभिः परिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं च मे पिता

હે મહાદેવ! ઋષિઓથી પરિભ્રમિત થઈને મારું પાણિગ્રહણ માગો; કોઈ સંદેહ નથી—મારા પિતા તમારું વચન પૂર્ણ કરશે અને તમારા શબ્દનો માન રાખશે।

Verse 89

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

પૂર્વે જ્યારે હું દક્ષની કન્યા હતી અને પિતાએ મને તમને અર્પણ કરી હતી, ત્યારે તમે ત્યાં શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે વિવાહ કર્યો ન હતો।

Verse 90

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण च महात्मना । ग्रहाणां विषयत्वेन सच्छिद्रोऽयं महानभूत्

મહાત્મા દક્ષે ગ્રહોની પૂજા કરી નહોતી. ગ્રહોને વિષય બનાવી અવગણના કરવાથી આ મહાન કાર્ય દોષયુક્ત, જાણે છિદ્રવાળું બની ગયું.

Verse 91

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि सुव्रत । विवाहं स्वं महाभाग देवानां कार्यसिद्धये

અતએવ, હે સુવ્રત, હે મહાભાગ, દેવોના કાર્યસિદ્ધિ માટે શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે તારો પોતાનો વિવાહ કરવો યોગ્ય છે.

Verse 92

तदोवाच महाबाहो गिरिजां प्रहसन्निव । स्वभावेनैव तत्सर्वं जंगमाजंगमं महत् । जातं त्वया मोहितं च त्रिगुणैः परिवेष्टितम्

ત્યારે મહાબાહુ પ્રભુ ગિરિજાને જાણે સ્મિત કરતાં બોલ્યા— ‘તારા સ્વભાવથી જ આ વિશાળ જગત, ચર-અચર, ઉત્પન્ન થયું છે; અને તે ત્રિગુણોથી આવૃત થઈ મોહિત પણ છે.’

Verse 93

अहंकारात्समुत्पन्नं महत्तत्त्वं च पार्वति । महत्तत्त्वात्तमो जातं तमसा वेष्टितं नभः

હે પાર્વતી! અહંકારમાંથી મહત્તત્ત્વ ઉત્પન્ન થાય છે. મહત્તત્ત્વમાંથી તમસ જન્મે છે અને તે તમસથી આકાશ આવૃત થાય છે.

Verse 94

भसो वायुरुत्पन्नो वायोरग्निरजायत । अग्नेरापः समुत्पन्ना अद्भ्यो जाता मही तदा

તે આધાર-તત્ત્વમાંથી વાયુ ઉત્પન્ન થયો, વાયુમાંથી અગ્નિ જન્મ્યો. અગ્નિમાંથી જળ પ્રગટ્યાં અને જળમાંથી ત્યારે પૃથ્વી પ્રાદુર્ભૂત થઈ.

Verse 95

मह्यादिकानि स्थास्नूनि चराणि च वरानने । दृश्यंयत्सर्वमेवैतन्नश्वरं विद्धि मानिनि

હે સુમુખી! પૃથ્વી આદિ સ્થાવર અને જંગમ—જે કંઈ દેખાય છે, હે માનિની—તે સર્વ નશ્વર છે, એમ જાણ.

Verse 96

एकोऽनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणावृतः । स्वज्योतिर्भाति यो नित्यं परज्योत्स्नान्वितोऽभवत् । स्वतंत्रः परतंत्रश्च त्वया देवि महत्कृतम्

એક જ પરમ તત્ત્વ અનેકરૂપે પ્રગટ થયું; નિર્ગુણ જાણે ગુણોથી આવૃત થયું. જે નિત્ય સ્વજ્યોતિથી પ્રકાશે છે, તે પરજ્યોત્સ્નાથી યુક્ત બન્યો. સ્વતંત્ર પરતંત્ર થયો—હે દેવી, આ મહાન પરિવર્તન તું જ કરાવ્યું.

Verse 97

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना अवधृतं परया च बुद्ध्या । सर्वात्मभिः सुकृतिभिः परमार्थभावैः संसक्तिरिंद्रियगणैः परिवेष्टितं च

આ સમગ્ર જગત માયામય રૂપે રચાયેલું છે અને પરમાત્મા તથા પરા-બુદ્ધિ દ્વારા ધારિત છે. પરમાર્થભાવમાં સ્થિત સુકૃતીઓ પણ ઇન્દ્રિયગણથી ઘેરાઈ આસક્તિમાં ફસાઈ જાય છે.

Verse 98

के ग्रहाः के उडुगणाः के बाध्यंते त्वया कृताः । विमुक्तं चाधुना देवि शर्वार्थं वरवर्णिनि

કયા ગ્રહો, કયા નક્ષત્રગણો અને કયા જીવો તારા કરેલા બંધનમાં બંધાયા છે? અને હે દેવી, હે શ્રેષ્ઠવર્ણિની—શર્વના હિતાર્થે હવે શું મુક્ત કરવામાં આવ્યું છે?

Verse 99

गुणकार्यप्रसंगेन आवां प्रादुर्भवः कृतः । त्वं हि वै प्रकृतिः सूक्ष्मा रजःसत्त्वतमोमयी

ગુણો અને તેમના કાર્યપ્રસંગથી અમારો પ્રાદુર્ભાવ થયો છે. કારણ કે તું જ સૂક્ષ્મ પ્રકૃતિ છે—રજસ્, સત્ત્વ અને તમસ્-મયી.

Verse 100

व्यापारदक्षा सततमहं चैव सुमध्यमे । हिमालयं न गच्छामि न याचामि कथंचन

હે સુમધ્યમે! હું સદા કાર્યમાં નિપુણ છું; હું હિમાલયે જતો નથી અને ક્યારેય કોઈ રીતે યાચના કરતો નથી।

Verse 101

देहीति वचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम् । इत्थं ज्ञात्वा च भो देवि किमस्माकं वदस्व वै

માત્ર ‘આપો’ એવા વચનથી જ માણસ તરત હળવો થઈ જાય છે. આ જાણીને, હે દેવી, અમારે શું કરવું તે કહો.

Verse 102

कार्यं त्वदाज्ञया भद्रे तत्सर्वं वक्तुमर्हसि । तेनोक्तात्र तदा साध्वी उवाच कमलेक्षणा

હે ભદ્રે! તમારી આજ્ઞાથી જે કરવાનું છે તે બધું કહેવું તમને યોગ્ય છે. એમ કહ્યા પછી ત્યાં સાધ્વી કમલનેત્રા દેવી બોલી.

Verse 103

त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्या विचारणा । तथापि शंभो कर्तव्यं मम चोद्वहनं महत्

તમે પરમાત્મા છો અને હું પ્રકૃતિ; અહીં વિચારવાની જરૂર નથી. છતાં, હે શંભો, મારું મહાન ઉદ્વાહન (વિવાહ-ગ્રહણ) તમારે કરવું જ જોઈએ.

Verse 104

देहो ह्यविद्ययाक्षिप्तो विदेहो हि भवान्परः । तथाप्येवं महादेव शरीरावरणं कुरु

આ દેહ અવિદ્યાથી જ ધારિત થયો છે; અને તમે પરાત્પર, વિદેહ છો. છતાં, હે મહાદેવ, શરીરનું આવરણ ધારણ કરો.

Verse 105

प्रपंचरचनां शंभो कुरु वाक्यान्मम प्रभो । याचस्व मां महादेव सौभाग्यं चैव देहि मे

હે શંભો, હે પ્રભુ! મારા વચનો અનુસાર જગતની વ્યવસ્થા રચો. હે મહાદેવ, મને પાણિગ્રહણ માટે યાચો અને મને વૈવાહિક સૌભાગ્ય પ્રદાન કરો.

Verse 106

इत्येवमुक्तः स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडंबनाय । तथेति मत्वा प्रहसञ्जगाम स्वमालयं देववरैः सुपूजितः

તેણે એમ કહ્યે ત્યારે લોકમાં દિવ્ય લીલા પ્રગટ કરવા ઇચ્છતા મહાત્મા મહેશ્વરે ‘તથાસ્તુ’ કહી સંમતિ આપી. દેવશ્રેષ્ઠો દ્વારા સુપુજિત થઈ, હસતાં હસતાં પોતાના ધામે પ્રસ્થાન કર્યું.

Verse 107

एतस्मिन्नंतरे तत्र हिमवान्गिरिभिः सह । मेनया भार्यया सार्द्धमाजगाम त्वरान्वितः

આ વચ્ચે એ જ સમયે હિમવાન પર્વતો સાથે, પોતાની પત્ની મેના સાથે, ઉતાવળે ત્યાં આવી પહોંચ્યો.

Verse 108

पार्वतीदर्शनार्थं च सुतैश्च परिवारितः । तेन दृष्टा महादेवी सखीभिः परिवारिता

પાર્વતીના દર્શન માટે, પોતાના પુત્રોથી ઘેરાયેલો તે, સખીઓથી ઘેરાયેલી મહાદેવીને જોયો.

Verse 109

पार्वत्या च तदा दृष्टो हिमवान्गिरिभिः सह । अभ्युत्थानपरा साध्वी प्रणम्य शिरसा तदा । पितरौ च तदा भ्रातॄन्बंधूंश्चैव च सर्वशः

ત્યારે પાર્વતીએ પર્વતો સહિત હિમવાનને જોયો. સાધ્વી દેવી આદરથી ઊભી થઈ અને તે સમયે શિર નમાવી પ્રણામ કર્યો—માતા-પિતા, ભાઈઓ અને સર્વ બાંધવોને સર્વ રીતે યથોચિત વંદન કર્યું.

Verse 110

स्वमंकमारोप्य महायशास्तदा सुतां परिष्वज्य च बाष्पपूरितः । उवाच वाक्यं मधुरं हिमालयः किं वै कृतं साध्वि यथा तथेन

ત્યારે મહાયશસ્વી હિમાલયે પોતાની પુત્રીને ગોદમાં બેસાડી આલિંગન કર્યું; આંખો અશ્રુથી ભરાઈ ગઈ. મધુર વાણીમાં બોલ્યો— “સાધ્વી, શું થયું? બધું આમ કેમ છે?”

Verse 111

तत्कथ्यतां महाभागे सर्वं शुश्रूषतां हि नः । तच्छ्रुत्वा मधुरं वाक्यमुवाच पितरं प्रति

“મહાભાગે, બધું કહો; અમે સાંભળવા ઉત્સુક છીએ.” પિતાના આ મધુર વચન સાંભળી તેણે તેમની પ્રતિ ઉત્તર આપ્યો.

Verse 112

तपसा परमेणैव प्रार्थितो मदनांतकः । शांतं च मे महात्कार्यं सर्वेषामपि दुर्ल्लभम्

“પરમ તપસ્યાથી મેં મદનાંતકને પ્રાર્થના કરી. અને મારું મહાન કાર્ય—જે સર્વ માટે દુર્લભ છે—શાંતિથી સિદ્ધ થયું છે.”

Verse 113

तत्र तुष्टो महादेवो वरणार्थं समागतः । स मयोक्तस्तदा शंभुर्ममषाणिग्रहः कथम्

“ત્યાં પ્રસન્ન થયેલા મહાદેવે વરણ માટે આગમન કર્યું. ત્યારે મેં શંભુને કહ્યું— ‘મારું પાણિગ્રહણ કેવી રીતે થશે?’”

Verse 114

क्रियते च तदा शंभो मम पित्रा विनाधुना । यतागतेन मार्गेण गतोऽसौ त्रिपुरांतकः

“હવે, હે શંભુ, તારા વિના જ મારા પિતા વિધિ કરી રહ્યા છે. ત્રિપુરાંતક જે માર્ગે આવ્યો હતો, એ જ માર્ગે ચાલ્યો ગયો છે.”

Verse 115

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवाप परमां मुदम् । बंधुभिः सह धर्मात्मा उवाच स्वसुतां पुनः

તેણીના વચન સાંભળી ધર્માત્મા પરમ આનંદથી પરિપૂર્ણ થયો. બંધુજનો સાથે તેણે ફરી પોતાની પુત્રીને કહ્યું.

Verse 116

स्वगृहं चाद्य गच्छामो वयं सर्वे च भूधराः । अनया राधितो देवः पिनाकी वृषभध्वजः

“આજે આપણે બધા ભૂધર પોતાના પોતાના ગૃહે જઈએ. આ કન્યાએ પિનાકધારી, વૃષભધ્વજ દેવને યોગ્ય રીતે પ્રસન્ન કર્યો છે.”

Verse 117

इत्यूचुस्ते सुराः सर्वे हिमालयपुरोगमाः । पार्वतीसहिताः सर्वे तुष्टुर्वाग्भिरादृताः

આ રીતે કહી, હિમાલય અગ્રેસર હોય તે બધા દેવગણ પાર્વતી સહિત આદરભર્યા વચનો દ્વારા (પ્રભુનું) સ્તવન કરવા લાગ્યા.

Verse 118

तां स्तूयमानां च तदा हिमालयो ह्यारोप्य चांसं वरवर्णिनीं च । सर्वेथ शैलाः परिवार्य चोत्सुकाः समानयामासुरथ स्वमालयम्

જ્યારે તેણીનું સ્તવન થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે હિમાલયે તે સુવર્ણવર્ણી કન્યાને પોતાના ખભા પર ઉઠાવી. અને બધા પર્વતો ઉત્સુક થઈ ચારે તરફથી ઘેરીને તેને પોતાના નિવાસે લઈ ગયા.

Verse 119

देवदुंदुभयो नेदुः शंखतूर्याण्यनेकशः । वादित्राणि बहून्येव वाद्यमानानि सर्वशः

દેવદુંદુભિઓ ગર્જના કરી; શંખ અને તૂર્ય અનેકવાર વાગ્યા. અનેક વાદ્યો સર્વત્ર વગાડાતા હતા.

Verse 120

पुष्पर्षेण महता तेनानीता गृहं प्रति

મહાન પુષ્પવર્ષા સાથે તેણીને ગૃહ તરફ સન્માનપૂર્વક લઈ જવામાં આવી।

Verse 121

सा पूज्यमाना बहुभिस्तदानीं महाविभूत्युल्लसिता तपस्विनी । तथैव देवैः सह चारणैश्च महर्षिभिः सिद्धगणैश्च सर्वशः

ત્યારે તે તપસ્વિની કન્યા મહાવિભૂતિથી દીપ્ત થઈ અનેક દ્વારા પૂજાઈ—દેવો, ચારણો, મહર્ષિઓ અને સર્વ દિશામાં સિદ્ધગણો દ્વારા।

Verse 122

पूज्यमाना तदा देवी उवाच कमलासनम् । देवानृषीन्पितॄन्यक्षानन्यान्सर्वान्समागतान्

પૂજાતી વખતે દેવી એ ત્યારે કમલાસન બ્રહ્મા તથા એકત્ર થયેલા દેવો, ઋષિઓ, પિતૃઓ, યક્ષો અને અન્ય સર્વને સંબોધીને કહ્યું।

Verse 123

गच्छध्वं सर्व एवैते येन्ये ह्यत्र समागताः । स्वंस्वं स्थानं यताजोषं सेव्यतां परमेश्वरः

અહીં સમાગત થયેલા તમે સૌ હવે પ્રસ્થાન કરો. પોતાના પોતાના યોગ્ય સ્થાને જઈ, પોતાની સ્થિતિ અનુસાર, પરમેશ્વર શિવની ઉપાસના કરો।

Verse 124

एवं तदानीं स्वपितुर्गृहं गता संशोभमाना परमेण वर्चसा । सा पार्वती देववरैः सुपूजिता संचिंतयंती मनसा सदाशिवम्

આ રીતે તે સમયે પાર્વતી પોતાના પિતાના ગૃહે ગઈ, પરમ તેજથી શોભાયમાન. દેવશ્રેષ્ઠો દ્વારા સુપુજિત થઈ, તેણી મનમાં સદાશિવનું સતત ચિંતન કરતી રહી।