Adhyaya 22

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । स्थानवासिन्यो योगिन्यः काजेशेन विनिर्मिताः । कस्मिन्स्थाने हि का देव्यः कीदृश्यस्ता वदस्व मे

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—પવિત્ર સ્થાનોમાં વસતી યોગિનીઓ કાજેશ દ્વારા નિર્મિત કહેવાય છે. કઈ દેવી કયા સ્થાને નિવાસ કરે છે અને તેનું સ્વરૂપ કેવું છે—મને કહો.

Verse 2

व्यास उवाच । सर्वज्ञोसि कुलीनोसि साधु पृष्टं त्वयानघ । कथयिष्याम्यहं सर्वमखिलेन युधिष्ठिर

વ્યાસે કહ્યું—તમે સર્વજ્ઞ, કુલીન અને નિર્દોષ છો; તમે ઉત્તમ પ્રશ્ન કર્યો છે. હે યુધિષ્ઠિર, હું તમને બધું સંપૂર્ણ રીતે કહેશ.

Verse 3

नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नोपशोभिताः । नानावसनसंवीता नानायुवसमन्विताः

તેઓ અનેક આભૂષણોથી વિભૂષિત, નાનાવિધ રત્નોથી શોભિત, વિવિધ વસ્ત્રોથી આવૃત અને અનેક પ્રકારના યુવાન પરિચારકો સાથે યુક્ત હતાં.

Verse 4

नानावाहनसंयुक्ता नानास्वरनिनादिनीः । भयनाशाय विप्राणां काजेशेन विनिर्मिताः

તેઓ નાનાવિધ વાહનો સાથે સંયુક્ત હતાં અને અનેક સ્વરોમાં નાદ કરતા હતાં; બ્રાહ્મણોના ભયનાશ માટે કાજેશ દ્વારા તેઓ નિર્મિત થયા.

Verse 5

प्राच्यां याम्यामुदीच्यां च प्रतीच्यां स्थापिता हि ताः । आग्नेया नैरृते देशे वायव्येशानयोस्तथा

તેઓ પૂર્વ, દક્ષિણ, ઉત્તર અને પશ્ચિમમાં સ્થાપિત કરાયા; તેમજ આગ્નેય અને નૈઋત્ય પ્રદેશમાં, અને તેવી જ રીતે વાયવ્ય તથા ઈશાન કોણમાં પણ સ્થાપિત કરાયા.

Verse 6

आशापुरी च गात्राई छत्राई ज्ञानजा तथा । पिप्पलांबा तथा शांता सिद्धा भट्टारिका तथा

ત્યાં ધર્મારણ્યમાં આશાપુરી, ગાત્રાઈ, છત્રાઈ અને જ્ઞાનજા; તેમજ પિપ્પલાંબા, શાંતા, સિદ્ધા અને ભટ્ટારિકા નામની દેવીઓ વિરાજે છે।

Verse 7

कदंबा विकटा मीठा सुपर्णा वसुजा तथा । मातंगी च महादेवी वाराही मुकुटेश्वरी

ત્યાં કદંબા, વિકટા, મીઠા, સુપર્ણા અને વસુજા; તેમજ માતંગી, મહાદેવી, વારાહી અને મુકુટેશ્વરી દેવીઓ પણ છે।

Verse 8

भद्रा चैव महाशक्तिः सिंहारा च महाबला । एताश्चान्याश्च बहवः कथितुं नैव शक्यते

ત્યાં ભદ્રા, મહાશક્તિ અને મહાબલા સિંહારા પણ છે। આ ઉપરાંત અનેક દેવીઓ છે—બધાનું વર્ણન કરવું શક્ય નથી।

Verse 9

नानारूपधरा देव्यो नानावेषसमाश्रिताः । स्थानादुत्तरदिग्भागे आशापूर्णासमीपतः

દેવીઓ અનેક રૂપ ધારણ કરે છે અને અનેક વેશોમાં પ્રગટ થાય છે। તે પવિત્ર સ્થાનના ઉત્તર દિશાભાગમાં, આશાપૂર્ણાના સમીપ તેઓ સ્થિત છે।

Verse 10

पूर्वे तु विद्यते देवी आनंदानंददायिनी । वसंती चोत्तरे देव्यो नानारूपधरा मुदा

પૂર્વમાં આનંદા દેવી વિરાજે છે, જે આનંદ અને પરમાનંદ આપનારી છે। ઉત્તરમાં વસંતી વસે છે; અને અન્ય દેવીઓ પણ અનેક રૂપ ધારણ કરી આનંદથી ત્યાં રહે છે।

Verse 11

इष्टान्कामान्ददात्येता जलदानेन तर्पिताः । स्थाने नैरृतिदिग्भागे शांता शांतिप्रदायिनी

જલદાનથી તૃપ્ત થયેલી આ દેવીઓ ઇચ્છિત કામનાઓ આપે છે. તે પવિત્ર પ્રદેશના નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશાભાગે શાંતા નામની શાંતિપ્રદાયિની દેવી વિરાજે છે.

Verse 12

सिंहोपरि समासीना चतुर्हस्ता वरप्रदा । भट्टारी च महाशक्तिः पुनस्तत्रैव तिष्ठति

સિંહ પર આસનસ્થ, ચતુર્ભુજા અને વરપ્રદાયિની—ભટ્ટારી તે મહાશક્તિ ફરી ત્યાં જ સ્થિત રહે છે.

Verse 13

संस्तुता पूजिता भक्त्या भक्तानां भयनाशिनी । स्थानात्तु सप्तमे क्रोशे क्षेमलाभा व्यव स्थिता

ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ અને પૂજા પામેલી તે ભક્તોના ભયનો નાશ કરે છે. અને તે સ્થાનથી સાત ક્રોશ દૂર ક્ષેમલાભા પ્રતિષ્ઠિત છે.

Verse 14

सा विलेपमयी पूज्या चिंतिता सिद्धिदायिनी । पूर्वस्यां दिशि लोकैस्तु बलिदानेन तर्पिता । परिवारेण संयुक्ता भुक्तिमुक्ति प्रदायिनी

તે લેપન (ચંદનાદિ અંગરાગ) વડે પૂજનીય છે; સ્મરણ કરતાં સિદ્ધિ આપે છે. પૂર્વ દિશામાં લોકો બલિદાનથી તેને તૃપ્ત કરે છે. પરિચારકવર્ગ સાથે તે ભુક્તિ અને મુક્તિ બન્ને આપે છે.

Verse 15

अचिंत्यरूपचरिता सर्वशत्रुविनाशनी । संध्यायास्त्रिषु कालेषु प्रत्यक्षैव हि दृश्यते

તેણું રૂપ અને લીલા અચિંત્ય છે; તે સર્વ શત્રુઓનો વિનાશ કરે છે. દિવસની ત્રણેય સંધ્યાકાળે તે જાણે પ્રત્યક્ષ જ દર્શન આપે છે.

Verse 16

स्थानात्तु सप्तमे क्रोशे दक्षिणा विन्ध्यवासिनी । सायुधा रूपसंपन्ना भक्तानां भयहारिणी

તે પવિત્ર સ્થાનથી દક્ષિણ દિશામાં સાત ક્રોશ દૂર વિંધ્યવાસિની દેવી નિવાસ કરે છે. તે આયુધધારિણી, રૂપસમ્પન્ન અને ભક્તોના ભયને હરનારિ છે.

Verse 17

पश्चिमे निंबजा देवी तावद्भूमिसमाश्रिता । महाबला सा दृष्टापि नयनानन्द दायिनी

પશ્ચિમ દિશામાં એ જ ભૂમિભાગ પર નિંબજા દેવી બિરાજે છે. તે મહાબલા છે; તેમનું દર્શન માત્ર જ નેત્રોને આનંદ આપે છે.

Verse 18

स्थानादुत्तरदिग्भागे तावद्भूमिसमाश्रिता । शक्तिर्बहुसुवर्णाक्षा पूजिता सासुवर्णदा

તે સ્થાનના ઉત્તર દિશાભાગમાં એ જ ભૂમિ પર બહુસુવર્ણાક્ષા શક્તિ દેવી નિવાસ કરે છે. પૂજિત થતાં તે સુવર્ણ (સમૃદ્ધિ) પ્રદાન કરે છે.

Verse 19

स्थानाद्वायव्यकोणे च क्रोशमात्र मिते श्रिता । क्षेत्रधरा महादेवी समये च्छागधारिणी

તે સ્થાનના વાયવ્ય કોણમાં એક ક્રોશ અંતરે મહાદેવી ક્ષેત્રધરા બિરાજે છે. નિયત સમયે તે છાગ (બકરો) ધારણ કરે છે.

Verse 20

पुरादुत्तरदिग्भागे क्रोशमात्रे तु कर्णिका । सर्वोपकारनिरता स्थानोपद्रवनाशनी

નગરના ઉત્તર દિશાભાગમાં એક ક્રોશ અંતરે કર્ણિકા દેવી બિરાજે છે. તે સર્વ ઉપકારમાં નિરત અને પવિત્ર સ્થાનના ઉપદ્રવોનો નાશ કરનારિ છે.

Verse 21

स्थानान्निरृतिदिग्भागे ब्रह्माणीप्रमुखास्तथा । नानारूपधरा देव्यो विद्यंते जलमातरः

તે સ્થાનના નૈઋતિ (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશાભાગમાં બ્રહ્માણી પ્રમુખ અનેક રૂપ ધારણ કરનાર જલમાતૃકા દેવીઓ વિદ્યમાન છે।