Adhyaya 10

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु राजन्यथावृत्तं धर्म्मारण्ये शुभं मतम् । यदिदं कथयिष्यामि अशेषाघौघनाशनम्

વ્યાસે કહ્યું—હે રાજન! ધર્મારણ્યમાં જે બન્યું તે શુભ વૃત્તાંત સાંભળ. હું જે કહું છું તે સર્વ પાપસમૂહનો નાશ કરનાર છે.

Verse 2

अजेशेन तदा राजन्प्रेरितेन स्वयंभुवा । कामधेनुः समाहूता कथयामास तां प्रति

ત્યારે, હે રાજન! સ્વયંભૂ બ્રહ્માની પ્રેરણાથી અજેશે કામધેનુને બોલાવી; અને તેણે તેની પ્રતિ ઉત્તર આપ્યો.

Verse 3

विप्रेभ्योऽनुचरान्देहि एकैकस्मै द्विजातये । द्वौ द्वौ शुद्धात्मकौ चैवं देहि मातः प्रसीद मे

વૈપ્રોને અનુચર આપો—દરેક દ્વિજને બે-બે, શુદ્ધ સ્વભાવવાળા. હે માતા! એમ જ દાન કરો; મારા પર પ્રસન્ન થાઓ.

Verse 4

तथेत्युक्त्वा महाधेनुः क्षीरेणोल्लेखयद्धराम् । हुंकारात्तस्य निष्क्रांताः शिखासूत्रधरा नराः

“તથાસ્તુ” કહી મહાધેનુએ દૂધથી ધરતી પર રેખાઓ આંકી. તેના હુંકારમાંથી શિખા અને યજ્ઞોપવીત ધારણ કરેલા પુરુષો પ્રગટ થયા.

Verse 5

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वणिजश्च महाबलाः । सोपवीता महादक्षाः सर्वशास्त्रविशारदाः

તેઓ છત્રીસ હજાર હતા—મહાબળવાન વણિકો; યજ્ઞોપવીતધારી, મહાદક્ષ અને સર્વ શાસ્ત્રોમાં વિશારદ.

Verse 6

द्विजभक्तिसमायुक्ता ब्रह्मण्यास्ते तपोन्विताः । पुराणज्ञाः सदाचारा धार्मिका बह्मभोजकाः

તેઓ દ્વિજભક્તિથી યુક્ત, બ્રાહ્મણ્યધર્મમાં નિષ્ઠાવાન અને તપસ્વી હતા; પુરાણજ્ઞ, સદાચારિ, ધાર્મિક અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવનારા હતા.

Verse 7

स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्मारण्यनिवासिनः । तपोऽध्ययनदानेषु सर्वकालेप्यतींद्रियाः

સ્વર્ગમાં દેવો ધર્મારણ્યનિવાસીઓની પ્રશંસા કરે છે; કારણ કે તપ, અધ્યયન અને દાનમાં તેઓ સર્વકાળે અસાધારણ—ઇન્દ્રિયાતીત—હોય છે.

Verse 8

एकैकस्मै द्विजायैव दत्तं जातु चरद्वयम् । वाडवस्य च यद्गोत्रं पुरा प्रोक्तं महीपते

દરેક દ્વિજને નિશ્ચયે બે પરિચારકો આપવામાં આવ્યા. અને હે મહીપતે! તે વાડવનું જે ગોત્ર, તે પૂર્વે જ જણાવાયેલું છે.

Verse 9

परस्परं च तद्गोत्रं तस्य चानुचरस्य च । इति कृत्वा व्यवस्थां च न्यवसंस्तत्र भूमिषु

આ રીતે પરસ્પર સંબંધ અનુસાર તે પુરુષ અને તેના અનુચર—બન્નેનું ગોત્ર નિશ્ચિત કરીને, યોગ્ય વ્યવસ્થા ગોઠવી તેઓ ત્યાં ભૂમિ પર વસ્યા।

Verse 10

ततश्च शिष्यता देवैर्दत्ता चानुचरान्भुवि । ब्रह्मणा कथितं सर्वं तेषामनुहिताय वै

પછી દેવોએ શિષ્યત્વ આપ્યું અને પૃથ્વી પર અનુચરો નિયુક્ત કર્યા. તેમના હિત અને યોગ્ય માર્ગદર્શન માટે બ્રહ્માએ આ બધું સત્યરૂપે જણાવ્યું।

Verse 11

कुरुध्वं वचनं चैषां ददध्वं च यदिच्छितम् । समित्पुष्पकुशादीनि आनयध्वं दिनेदिने

તેમની આજ્ઞા પાળો અને તેઓ જે ઇચ્છે તે આપો. યજ્ઞની સમિધા, પુષ્પ, કુશ વગેરે રોજેરોજ લાવી આપો।

Verse 12

अनुज्ञयैषां वर्तध्वं मावज्ञां कुरुत क्वचित् । जातकं नामकरणं तथान्नप्राशनं शुभम्

તેમની અનુમતિથી જ વર્તો; ક્યારેય અવમાનના ન કરશો. જાતકર્મ, નામકરણ તથા શુભ અન્નપ્રાશન પણ (તેમની સંમતિથી) કરવું।

Verse 13

क्षौरं चैवोपनयनं महानाम्न्यादिकं तथा । क्रियाकर्मादिकं यच्च व्रतं दानोपवासकम्

ક્ષૌર (મુંડન) અને ઉપનયન, તેમજ મહાનામ્ની વગેરે આચાર; અને જે કોઈ ક્રિયા-કર્મ હોય—વ્રત, દાન અને ઉપવાસ—તે બધું (વિધિપૂર્વક) કરો।

Verse 14

अनुज्ञयैषां कर्तव्यं काजेशा इदमबुवन् । अनुज्ञया विनैषां यः कार्यमारभते यदि

‘તેમની અનુજ્ઞાથી જ આ કરવું જોઈએ’—એમ દેવાધિપતિઓએ કહ્યું. જે કોઈ તેમની સંમતિ વિના કોઈ કાર્ય આરંભે,

Verse 15

दर्शं वा श्राद्धकार्यं वा शुभं वा यदि वाऽशुभम् । दारिद्र्यं पुत्रशोकं च कीर्तिनाशं तथैव च

દર્શકર્મ હોય કે શ્રાદ્ધકર્મ, શુભ હોય કે અશુભ—નિયમ ભંગ કરનાર દારિદ્ર્ય, પુત્રશોક અને કીર્તિનાશને પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 16

रोगैर्निपीड्यते नित्यं न क्वचित्सुखमाप्नुयुः । तथेति च ततो देवाः शक्राद्याः सुरसत्तमाः

તે સદા રોગોથી પીડાય છે અને ક્યાંય સુખ પામતો નથી. ત્યારે ઇન્દ્ર આદિ શ્રેષ્ઠ દેવોએ કહ્યું—‘તથાસ્તુ’।

Verse 17

स्तुतिं कुर्वंति ते सर्वे काम धेनोः पुरः स्थिताः । कृतकृत्यास्तदा देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

કામધેનુના સમક્ષ ઊભા રહી તેઓ સૌ સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. ત્યારે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ્વર—દેવગણ કૃતકૃત્ય થયા.

Verse 18

त्वं माता सर्वदेवानां त्वं च यज्ञस्य कारणम् । त्वं तीर्थं सर्वतीर्थानां नम स्तेऽस्तु सदानघे

તમે સર્વ દેવોની માતા છો; તમે જ યજ્ઞનું કારણ છો. તમે સર્વ તીર્થોમાં પરમ તીર્થ છો—હે સદાનઘે, તમને નમસ્કાર.

Verse 19

शशिसूर्यारुणा यस्या ललाटे वृषभध्वजः । सरस्वती च हुंकारे सर्वे नागाश्च कंबले

જેનાં લલાટે ચંદ્ર-સૂર્યની કાંતિ ઝળહળે છે અને જેના પર વૃષભધ્વજ શંભુનું ચિહ્ન અંકિત છે; જેના હુંકારમાં સરસ્વતીનો નાદ છે અને જેના કમ્બળમાં સર્વ નાગો એકત્રિત છે—એ જ અદ્ભુત સુરભિ ધેનુ છે.

Verse 20

क्षुरपृष्ठे च गन्धर्वा वेदाश्चत्वार एव च । मुखाग्रे सर्वतीर्थानि स्थावराणि चराणि च

જેની ક્ષુરસમાન પીઠ પર ગંધર્વો અને ચારેય વેદો વિરાજે છે; અને જેના મુખાગ્રે સર્વ તીર્થો નિવાસ કરે છે—સ્થાવર અને ચર, બંને જગતના।

Verse 21

एवंविधैश्च बहुशो वचनैस्तोषिता च सा । सुप्रसन्ना तदा धेनुः किं करोमीति चाब्रवीत्

આવા અનેક વચનોથી વારંવાર પ્રસન્ન કરાઈ તે ધેનુ અત્યંત પ્રસન્ન થઈ; ત્યારે તેણે કહ્યું—“હું શું કરું?”

Verse 22

देवा ऊचुः । सृष्टाः सर्वे त्वया मातर्देव्यैतेऽनुचराः शुभाः । त्वत्प्रसादान्महाभागे ब्राह्मणाः सुखिनोऽ भवन्

દેવોએ કહ્યું—“હે માતા, હે દેવી! આ શુભ અનુચરો સર્વે તારા દ્વારા જ સર્જાયા છે. હે મહાભાગે! તારા પ્રસાદથી બ્રાહ્મણો સુખી અને નિશ્ચિંત થયા છે.”

Verse 23

ततोऽसौ सुरभी राजन्गता नाकं यशस्विनी । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यास्तत्रैवांतरधुस्ततः

ત્યારબાદ, હે રાજન, યશસ્વિની સુરભિ સ્વર્ગે ગઈ. ત્યારથી જ એ જ સ્થળેથી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ વગેરે સર્વે અંતર્ધાન થઈ ગયા.

Verse 24

युधिष्ठिर उवाच । अभार्यास्ते महातेजा गोजा अनुचरास्तथा । उद्वाहिता कथं ब्रह्मन्त्सुतास्तेषां कदाऽभवन्

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—હે મહાતેજસ્વી! ગાયમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા તે અનુચરો પત્નીવિહોણા હતા. હે બ્રાહ્મણ, તેમનો વિવાહ કેવી રીતે થયો અને તેમના પુત્રો ક્યારે થયા?

Verse 25

व्यास उवाच । परिग्रहार्थं वे तेषां रुद्रेण च यमेन च । गन्धर्वकन्या आहृत्य दारास्तत्रोपकल्पिताः

વ્યાસે કહ્યું—તેમના પત્નીગ્રહણ માટે રુદ્ર અને યમે ગંધર્વકન્યાઓને લાવી, ત્યાં તેમના માટે પત્નીઓ વિધિપૂર્વક ગોઠવી આપી.

Verse 26

युधिष्ठिर उवाच । को वा गन्धर्वराजासौ किंनामा कुत्र वा स्थितः । कियन्मात्रास्तस्य कन्याः किमाचारा ब्रवीहि मे

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—એ ગંધર્વોનો રાજા કોણ છે? તેનું નામ શું છે અને તે ક્યાં વસે છે? તેની પુત્રીઓ કેટલી છે અને તેમના આચાર કેવા છે? મને કહો.

Verse 27

व्यास उवाच । विश्वावसुरिति ख्यातो गन्धर्वाधिपतिर्नृप । षष्टिकन्यासहस्राणि आसते तस्य वेश्मनि

વ્યાસે કહ્યું—હે નૃપ! ગંધર્વોના અધિપતિ ‘વિશ્વાવસુ’ નામે પ્રસિદ્ધ છે. તેના મહેલમાં સાઠ હજાર કન્યાઓ વસે છે.

Verse 28

अंतरिक्षे गृहं तस्य गधर्वनगरं शुभम् । यौवनस्थाः सुरूपाश्च कन्या गन्धर्वजाः शुभाः

તેનું નિવાસ અંતરિક્ષમાં છે—ગંધર્વોનું તે શુભ નગર અતિ શોભાયમાન છે. ત્યાં યૌવનસ્થ, સુરૂપ અને મંગલ ગંધર્વજાત કન્યાઓ વસે છે.

Verse 29

रुद्रस्यानुचरौ राजन्नंदी भृंगी शुभाननौ । पूर्वदृष्टाश्च ताः कन्याः कथयामासतुः शिवम्

હે રાજન, રુદ્રના અનુચર નંદી અને ભૃંગી—બંને શુભમુખ—પૂર્વે જોયેલી તે કન્યાઓની વાત શિવને નિવેદન કરવા લાગ્યા।

Verse 30

दृष्टाः पुरा महादेव गन्धर्वनगरे विभो । विश्वावसुगृहे कन्या असंख्याताः सहस्रशः

પૂર્વકાળે, હે મહાદેવ, હે સર્વવ્યાપી પ્રભુ, ગંધર્વનગરમાં વિશ્વાવસુના ગૃહમાં સહસ્રો પ્રમાણે અસંખ્ય કન્યાઓ દેખાઈ હતી।

Verse 31

ता आनीय वलादेव गोभुजेभ्यः प्रयच्छ भो । एवं श्रुत्वा ततो देवस्त्रिपुरघ्नः सदाशिवः

“તેમને લાવી દે, હે બલવાન દેવ, અને ગોભુજોને (ગોપાળોને) અર્પણ કર”—એવું સાંભળી ત્રિપુરઘ્ન સદાશિવ દેવે પ્રતિઉત્તર આપ્યો।

Verse 32

प्रेषयामास दूतं तु विजयं नाम भारत । स तत्र गत्वा यत्रास्ते विश्वावसुररिंदमः

હે ભારત, તેણે ‘વિજય’ નામના દૂતને મોકલ્યો. તે ત્યાં ગયો જ્યાં શત્રુદમન વિશ્વાવસુ નિવાસ કરતો હતો।

Verse 33

उवाच वचनं चैव पथ्यं चैव शिवेरितम् । धर्मारण्ये महाभाग काजेशेन विनिर्मिताः

તેણે શિવની આજ્ઞાથી સંદેશ અને હિતકારી નિયમ કહ્યું—“હે મહાભાગ, ધર્મારણ્યમાં તેઓ કાજેશ દ્વારા નિર્મિત/પ્રતિષ્ઠિત કરાયા છે।”

Verse 34

स्थापिता वाडवास्तत्र वेदवेदांगपारगाः । तेषां वै परिचर्यार्थं कामधेनुश्च प्रार्थिता

ત્યાં વેદ અને વેદાંગોમાં પારંગત વાડવાઓને સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા. તેમની સેવા-પરિચર્યાર્થે કામધેનુને પણ પ્રાર્થના કરવામાં આવી.

Verse 35

तया कृताः शुभाचारा वणिजस्ते त्वयोनिजा । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि कुमारास्ते महाबलाः

તેણે તે વણિકોને શુભાચારવાળા બનાવ્યા, અને તેઓ માનવીય ગર્ભ વિના જન્મ્યા. તેમજ તારા છત્રીસ હજાર પુત્રો મહાબળવાન છે.

Verse 36

शिवेन प्रेषितोऽहं वै त्वत्समीपमुपागतः । कन्यार्थं हि महाभाग देहिदेहीत्युवाच ह

હું શિવ દ્વારા પ્રેષિત થઈ તારા સમીપ આવ્યો છું. હે મહાભાગ, કન્યાઓ માટે ‘આપો, આપો’ એમ તેણે કહ્યું.

Verse 37

गन्धर्व उवाच । देवानां चैव सर्वेषां गन्धर्वाणां महामते । परित्यज्य कथं लोके मानुषाणां ददामि वै

ગંધર્વ બોલ્યો: હે મહામતે, સર્વ દેવો અને ગંધર્વોને ત્યજીને હું લોકમાં મનુષ્યોને (આ કન્યાઓ) કેવી રીતે આપી શકું?

Verse 38

श्रुत्वा तु वचनं तस्य निवृत्तो विजयस्तदा । कथयामास तत्सर्वं गन्धर्व चरितं महत्

તેના વચન સાંભળી વિજય ત્યારે પાછો ફર્યો અને ગંધર્વના તે મહાન ચરિત્રનું સર્વ વર્ણન કહી સંભળાવ્યું.

Verse 39

व्यास उवाच । ततः कोपसमाविष्टो भगवांल्लोकशंकरः । वृषभे च समारूढः शूलहस्तः सदाशिवः

વ્યાસે કહ્યું—ત્યારે લોકમંગલકારી ભગવાન શંકર ક્રોધથી આવિષ્ટ થયા. વૃષભ પર આરુઢ થઈ, હાથમાં ત્રિશૂલ ધારણ કરીને સદાશિવ પ્રસ્થાન થયા.

Verse 40

भूतप्रेतपिशाचाद्यैः सहस्रैरावृतः प्रभुः । ततो देवास्तथा नागा भूतवेतालखेचराः

પ્રભુ ભૂત, પ્રેત, પિશાચ વગેરે હજારો દ્વારા ઘેરાયેલા હતા. ત્યારબાદ દેવો, નાગો તથા ભૂત-વેતાલ અને આકાશચારી ગણો પણ એકત્ર થયા.

Verse 41

क्रोधेन महताविष्टाः समाजग्मुः सहस्रशः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्सैन्ये विसर्पति

મહાન ક્રોધથી આવિષ્ટ થઈ તેઓ હજારોની સંખ્યામાં એકત્ર થયા. તે સૈન્ય ફેલાતાં જ ત્યાં ભયંકર હાહાકાર ઊઠ્યો.

Verse 42

प्रकंपिता धरादेवी दिशापाला भयातुराः । घोरा वातास्तदाऽशांताः शब्दं कुर्वंति दिग्गजाः

ધરાદેવી કંપી ઉઠી અને દિશાપાલો ભયથી વ્યાકુળ થયા. ત્યારે ઘોર, અશાંત પવનો વહેવા લાગ્યા અને દિગ્ગજો ઊંચો નાદ કરવા લાગ્યા.

Verse 43

व्यास उवाच । तदागतं महासैन्यं दृष्ट्वा भयविलोलितम् । गन्धर्वनगरात्सर्वे विनेशुस्ते दिशो दश

વ્યાસે કહ્યું—ભયથી કંપિત તે મહાસૈન્ય આવતું જોઈ, ગંધર્વનગરમાંથી તેઓ બધા દસેય દિશાઓમાં ભાગી ગયા.

Verse 44

गन्धर्वराजो नगरं त्यक्त्वा मेरुं गतो नृप । ताः कन्या यौवनोपेता रूपौदार्यसमन्विताः

હે નૃપ! ગંધર્વરાજ નગર ત્યજીને મેરુ પર્વત પર ગયો. તે કન્યાઓ યૌવનયુક્ત, રૂપ અને ઉદાર ગુણોથી સમન્વિત રહી.

Verse 45

गृहीत्वा प्रददौ सर्वा वणिग्भ्यश्च तदा नृप । वेदोक्तेन विधानेन तथा वै देवसन्निधौ

હે રાજા! તેમને ગ્રહણ કરીને તેણે ત્યારે સર્વ કન્યાઓને વણિકોને અર્પણ કરી—વેદોક્ત વિધાન મુજબ અને દેવસન્નિધિમાં.

Verse 46

आज्यभागं तदा दत्त्वा गन्धर्वाय गवात्मजाः । देवानां पूर्वजानां च सूर्याचंद्रमसोस्तथा

ત્યારે ગવાત્મજોએ ગંધર્વને આજ્યભાગ અર્પણ કર્યો; તેમજ પૂર્વજ દેવોને અને સૂર્ય-ચંદ્રને પણ તે જ રીતે ભાગ ચઢાવ્યો.

Verse 47

यमाय मृत्यवे चैव आज्यभागं तदा ददुः । दत्त्वाज्यभागान्विधिवद्वव्रिरे ते शुभव्रताः

તેઓએ ત્યારે યમને અને મૃત્યુને પણ આજ્યભાગ આપ્યો. વિધિવત્ આજ્યભાગો અર્પણ કરીને, તે શુભવ્રતધારીઓએ યથોચિત (વિવાહ) વરણ કર્યું.

Verse 48

ततः प्रभृति गान्धर्वविवाहे समुपस्थिते । आज्यभागं प्रगृह्णन्ति अद्यापि सर्वतो भृशम्

તે સમયથી આજ સુધી, જ્યાં જ્યાં ગાન્ધર્વવિવાહ થાય છે, ત્યાં સર્વત્ર પૂર્ણ રીતે આજ્યભાગ ગ્રહણ કરવામાં આવે છે.

Verse 50

क्षत्रियाश्च महावीरा किंकरत्वे हि निर्मिताः

અને મહાવીર ક્ષત્રિયો નિશ્ચયે સેવાભાવ માટે જ રચાયા—ધર્મના નિયત ક્રમમાં ભક્તિપૂર્વક પરિચર્યામાં તત્પર રહે છે।

Verse 51

ततो देवाऽस्तदा राजञ्जग्मुः सर्वे यथातथा । गते देवे द्विजाः सर्वे स्थानेऽस्मिन्निवसंति ते

ત્યારે, હે રાજન, સર્વ દેવતાઓ યથાતથા પોતાના પોતાના ધામે ગયા. દેવો ગયા પછી સર્વ દ્વિજોએ આ જ સ્થાને રહી નિવાસ કર્યો।

Verse 52

पुत्रपौत्रयुता राजन्निवसंत्यकुतोभयाः । पठंति वेदान्वेदज्ञाः क्वचिच्छास्त्रार्थमुद्गिरन्

હે રાજન, પુત્ર-પૌત્રો સહિત તેઓ ત્યાં નિર્ભય થઈ વસે છે. વેદજ્ઞ તેઓ વેદોનું પાઠ કરે છે અને ક્યારેક શાસ્ત્રાર્થનું પણ નિરૂપણ કરે છે।

Verse 54

केचिद्विष्णुं जपंतीह शिवं केचिज्जपंति हि । ब्रह्माणं च जपंत्येके यमसूक्तं हि केचन । यजंति याजकाश्चैव अग्निहोत्रमुपासते । स्वाहाकारस्वधाकारवषट्कारैश्च सुव्रत

અહીં કેટલાક વિષ્ણુનું જપ કરે છે, અને કેટલાક શિવનું જપ કરે છે. કેટલાક બ્રહ્માનું નામ જપે છે, અને કેટલાક યમસૂક્તનું પાઠ કરે છે. કેટલાક યજ્ઞ કરે છે અને અગ્નિહોત્રનું ઉપાસન કરે છે—‘સ્વાહા’, ‘સ્વધા’ અને ‘વષટ્’ ઉચ્ચાર સાથે, હે સુવ્રત।

Verse 55

शब्दैरापूयते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । वणिजश्च महादक्षा द्विजशुश्रूणोत्सुकाः

પવિત્ર શબ્દોથી સમગ્ર ત્રૈલોક્ય—ચરાચર સહિત—પરિપૂર્ણ થાય છે. અને મહાદક્ષ વણિકો પણ દ્વિજોની શুশ્રૂષા-સેવામાં ઉત્સુક રહે છે।

Verse 56

धर्मारण्ये शुभे दिव्ये ते वसंति सुनिष्ठिताः । अन्नपानादिकं सर्वं समित्कुशफलादिकम्

તે શુભ, દિવ્ય ધર્મારણ્યમાં તેઓ સુનિષ્ઠિત થઈ વસે છે. અન્ન-પાન વગેરે સર્વ—સમિધા, કુશ, ફળ વગેરે સહિત—ત્યાં સહજ ઉપલબ્ધ છે.

Verse 57

आपूरयन्द्विजातीनां वणिजस्ते गवात्मजाः

તે ગોવંશજ વણિકોએ દ્વિજાતિઓની જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરી; કોઈ ખોટ ન રહે તેમ સર્વ પુરવઠો આપ્યો.

Verse 58

पुष्पोपहारनिचयं स्नानवस्त्रादिधावनम् । उपलादिकनिर्माणं मार्जनादिशुभक्रियाः

તેમણે પુષ્પો અને ઉપહારોનો નિકાય ગોઠવ્યો; સ્નાનવસ્ત્ર વગેરે ધોયાં; પથ્થર વગેરેનું નિર્માણકાર્ય કર્યું; અને ઝાડૂ-સફાઈ જેવી શુભ ક્રિયાઓ કરી.

Verse 59

वणिक्स्त्रियः प्रकुर्वंति कंडनं पेषणादिकम् । शुश्रूषंति च तान्विप्रान्काजेशवचनेन हि

વણિકોની સ્ત્રીઓ કૂટવું-પીસવું વગેરે કાર્યો કરતી. અને કાજેશના વચનથી તેઓ તે વિપ્રોની ભક્તિપૂર્વક સેવા કરતી.

Verse 60

स्वस्था जातास्तदा सर्वे द्विजा हर्षपरायणाः । काजेशादीनुपासंते दिवारात्रौ हि संध्ययोः

ત્યારે બધા દ્વિજ સ્વસ્થ અને સંતોષભર્યા થઈ આનંદમાં લીન થયા. તેઓ પ્રાતઃ-સાયં સંધ્યાકાળે તથા દિવસ-રાત કાજેશ વગેરે દેવોની ઉપાસના કરતા.