Shukla Yajur Veda — Adhyaya 40, Mantra 10
Rishi: Vājasaneyin/Upaniṣadic attribution.
Devata: Brahman as the object of discriminative teaching.
Chandas: Upaniṣadic verse; anuṣṭubh-like cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒न्यदे॒वाहुः स॑म्भ॒वाद॒न्यदा॑हु॒रस॑म्भवात् । इति॑ शुश्रुम॒ धीरा॑णां॒ ये न॒स्तद्वि॑चचक्षि॒रे
Transliteration
anyád evā́huḥ sámbhavād anyád ā́hur asámbhavāt | íti śuśruma dhīrā́ṇāṃ yé nas tád vicacakṣiré ||
Translation
એક વાત, ખરેખર, તેઓ કહે છે—સમ્ભવ (ઉદ્ભવ/ભવન)માંથી પ્રાપ્ત થાય છે; બીજી વાત, તેઓ કહે છે—અસમ્ભવ (અભવન)માંથી. આમ અમે ધીર પુરુષો પાસેથી સાંભળ્યું છે, જેમણે તે અમને સ્પષ્ટ રીતે વિચારપૂર્વક દર્શાવ્યું છે.
Padapatha (Word Analysis)
अन्यत् । एव । आहुः । सम्भवात् । अन्यत् । आहुः । असम्भवात् । इति । शुश्रुम । धीराणाम् । ये । नः । तत् । विचचक्षिरे ।
Word by Word
अन्यत्another (thing/state)
अन्यत्:
Karma (आहुः इति वाक्ये उक्त-वस्तु)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवindeed/only
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
आहुःthey said
आहुः:
—
TypeVerb
Root√अह् (वदने) / √ब्रू (वचने) — प्रयोगः ‘आहुः’
सम्भवात्from coming-into-being / from origin
सम्भवात्:
Apādāna (यतः/कस्मात्)
TypeNoun
Rootसम् + √भू (भवने) → सम्भव (भाववाचक-प्रातिपदिक)
अन्यत्another (thing/state)
अन्यत्:
Karma (आहुः इति वाक्ये उक्त-वस्तु)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आहुःthey said
आहुः:
—
TypeVerb
Root√अह् (वदने) / √ब्रू (वचने) — प्रयोगः ‘आहुः’
असम्भवात्from non-coming-into-being / from non-origin
असम्भवात्:
Apādāna (यतः/कस्मात्)
TypeNoun
Rootअ- + सम्भव (सम्+√भू) (भाववाचक-प्रातिपदिक)
इतिthus
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
शुश्रुमwe have heard
शुश्रुम:
—
TypeVerb
Root√श्रु (श्रवणे)
धीराणाम्of the wise
धीराणाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the wise’)
TypeNoun/Adjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक) < धीर (विशेषण)
येwho
ये:
Kartā (विचचक्षिरे इति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna (to us) / सम्बन्ध (our) — प्रसङ्गानुसारं ‘to us’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तत्that
तत्:
Karma (विचचक्षिरे—what they explained)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विचचक्षिरेthey explained/declared (clearly)
विचचक्षिरे:
—
TypeVerb
Rootवि + √चक्ष् (दर्शने/आख्याने)
Entities Mentioned
B
Brahman (Ātman)D
Dhīra (the Wise Seers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes