Mantra 41
Rishi: Traditionally ascribed within Vājasaneyin transmission (often linked to Yājñavalkya lineage in Śukla-Yajurveda framing).
Devata: Gṛhāḥ (personified Houses) / Kṣema-Śrī complex (functional deity-field).
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with ṛc-like cadence (not a strict single chandas in the manner of Ṛgvedic metres).
Samhita Patha (Devanagari)
गृहा॒ मा बि॑भीत॒ मा वे॑पध्व॒मूर्जं॑ बिभ्रत॒ एम॑सि । ऊर्जं॒ बिभ्र॑द्वः सु॒मना॑: सुमे॒धा गृ॒हानैमि॒ मन॑सा॒ मोद॑मानः
Transliteration
gṛhā́ mā bibhīta mā vepadhvam ū́rjaṃ bibhrata émasi | ū́rjaṃ bíbhrad vaḥ sumánāḥ sumedhā́ gṛhā́n aimi mánasā módamānaḥ
Translation
હે ગૃહો, ભય ન રાખો; કંપો નહીં. પોષણ-શક્તિ ધારણ કરીને હું અહીં આવું છું. પોષણ ધારણ કરીને તમે સુમનસ્વી અને સુમેધા બનો; આનંદિત મનથી હું ગૃહોમાં પ્રવેશ કરું છું.
Padapatha (Word Analysis)
गृहाḥ । मा । बिभीत । मा । वेपध्वम् । ऊर्जम् । बिभ्रत । एमसि । ऊर्जम् । बिभ्रत्-वः । सु-मनाः । सु-मेधाः । गृहान् । एमि । मनसा । मोदमानः
Word by Word
गृहाःO houses / O dwellings
गृहाः:
सम्बोधन/आमन्त्रण (Vocative sense; form = nominative plural)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
बिभीतfear
बिभीत:
(गृहाः) कर्ता
TypeVerb
Rootभी (धातु)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
वेपध्वम्tremble
वेपध्वम्:
(गृहाः) कर्ता
TypeVerb
Rootवेप् (धातु)
ऊर्जम्nourishment, strength
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
बिभ्रतbear, hold
बिभ्रत:
(गृहाः) कर्ता; ऊर्जम् = कर्म
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
एमसिI come / I enter
एमसि:
कर्ता (अहम्)
TypeVerb
Rootइ (धातु) + उपसर्ग आ- (आयामि) / ‘ए’ = एति-प्रयोग
ऊर्जम्nourishment, strength
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
बिभ्रद्वःbearing for you / bearing of you
बिभ्रद्वः:
(गृहाः) कर्ता; वः = सम्बन्ध/सम्प्रदान-सूचक
TypeVerb + Pronoun clitic
Rootभृ (धातु) + वः (युष्मद्-प्रत्यय)
सुमनाःkind-minded, benevolent
सुमनाः:
कर्ता-विशेषण (अहम्)
TypeAdjective
Rootसु- + मनस् (प्रातिपदिक)
सुमेधाof good intelligence
सुमेधा:
कर्ता-विशेषण (अहम्)
TypeAdjective
Rootसु- + मेधा (प्रातिपदिक)
गृहान्houses
गृहान्:
कर्म
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
एमिI go / I enter
एमि:
कर्ता (अहम्)
TypeVerb
Rootइ (धातु) + उपसर्ग आ- (आयामि) / ‘ए’ = एति-प्रयोग
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मोदमानःrejoicing, delighting
मोदमानः:
कर्ता-विशेषण (अहम्)
TypeVerb-derived adjective (participle)
Rootमुद् (धातु)
Entities Mentioned
G
Gṛhāḥ (Personified Houses)Ū
Ūrj (Nourishment/Strength)K
Kṣema–Śrī (Security–Well-being complex)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes