Mantra 22
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi assignment varies by anukramaṇī)
Devata: Agni (with gopati/guardian aspect; also implicitly the sacrificial order as ‘saṃhitā’)
Chandas: Mixed/prose-like yajus with embedded metrical cadence (yajus-formula; not a strict ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒ᳪहि॒तासि॑ विश्वरू॒प्यू॒र्जा मावि॑श गौप॒त्येन॑ । उप॑ त्वाग्ने दि॒वेदि॑वे॒ दोषा॑वस्तर्द्धि॒या व॒यम् । नमो॒ भर॑न्त॒ एम॑सि
Transliteration
saṃhitā́si viśvarūpī́ ūrjā́ mā́viśa gāupatyéna | úpa tvāgne divédivé dóṣāv astardhiyā́ vayám | námo bháranta émasi
Translation
તું સુસંહિત, સુસંયોજિત અને વિશ્વરૂપ છે; ઊર્જા (પોષણ) સાથે ગોપતિના અધિપત્ય દ્વારા મારામાં પ્રવેશ કર. હે અગ્નિ, દરરોજ—સાંજ સમયે—વર્ધમાન ધિયા સાથે અમે તારી પાસે ઉપસર્ગ કરીએ છીએ; નમસ્કાર વહન કરતાં, શ્રદ્ધાપૂર્વક અમે નજીક આવીએ છીએ.
Padapatha (Word Analysis)
स॒म्-हि॒ता अ॑सि । वि॒श्व-रू॒पी । ऊ॒र्जा । मा । आ-वि॑श । गौ॒प॒त्येन॑ । उप॑ । त्वा॒ । अ॒ग्ने॒ । दि॒वे-दि॑वे । दोषा॑वः । त॒र्द्धि॒या । व॒यम् । नमः॑ । भर॑न्तः । ए॒म॒सि॒
Word by Word
स॒ᳪहि॒ता(thou art) the joined/combined (one), the Saṃhitā
स॒ᳪहि॒ता:
Kartā (वाक्ये विधेय-रूपेण) / विशेष्य
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक) < सम्-√धा (धातु) / √धा-निष्पन्न
असिthou art
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू)
विश्वरूप्याःof the all-formed / of manifold forms
विश्वरूप्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootविश्वरूप्य (प्रातिपदिक) [विश्व-रूप]
ऊर्जाःof nourishment/strength
ऊर्जाः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootऊर्जा (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमा
आunto, into
आ:
(क्रियायोग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ
विशenter
विश:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने)
गौपत्येनby/with the state of being a householder (gopati-hood)
गौपत्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगौपत्य (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
(क्रियायोग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप
त्वाthee
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दिवेfor the day
दिवे:
Adhikaraṇa/सम्प्रदान (idiomatic: ‘for each day’)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दिवेfor the day (day by day)
दिवे:
Adhikaraṇa/सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दोषाःnights
दोषाः:
Adhikaraṇa (कालवाचक) / क्रियाविशेषण
TypeNoun
Rootदोषा (प्रातिपदिक)
अवस्तthou didst dwell / didst abide
अवस्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (निवासे) + अव (उपसर्ग)
ऋद्ध्याwith prosperity/increase
ऋद्ध्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋद्धि (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
नमःobeisance
नमः:
Karma (अर्पणीय-वस्तु) / भाव
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
भरन्तःbearing, bringing (it)
भरन्तः:
Kartā (वयम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√भृ (भरणे) → भरत् (वर्तमान-कृदन्त)
एमसिwe go/approach
एमसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) / √अम्? (पाठभेदेषु) — पदपाठे ‘एमसि’ = ‘ए’ (उपसर्ग/प्रवृत्ति) + ‘मसि’ इति न; व्यवहारतः √इ (गच्छ) लट् 1p pl ‘इमसि’ इत्यस्य वैदिक-रूपम्
Entities Mentioned
A
AgniG
Gopati (Guardian/Herdsman aspect)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes