Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 36
Rishi: Yājñavalkya-tradition.
Devata: Eṇyahna; Sarpa-gaṇa; Aśvins; Rātrī; Itarajana-gaṇa; Viṣṇu (Vaiṣṇavī).
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
ए॒ण्यह्नो॑ म॒ण्डूको॒ मूषि॑का ति॒त्तिरि॒स्ते स॒र्पाणां॑ लोपा॒श आ॑श्वि॒नः कृष्णो॒ रात्र्या॒ ऋक्षो॑ ज॒तूः सु॑षि॒लीका॒ त इ॑तरज॒नानां॒ जह॑का वैष्ण॒वी
Transliteration
eṇyáhno maṇḍū́ko mū́ṣikā tittirí́s te sarpā́ṇāṃ lopā́śa āśvináḥ kṛ́ṣṇo rā́tryā ṛ́kṣo jatū́ḥ suṣilī́kā te itarajanā́nāṃ jahákā vaiṣṇavī́
Translation
એણ્યહ્નના (દેવતા/અધિષ્ઠાતા) માટે દેડકો, ઉંદર અને તિત્તિરિ (પારટ્રિજ) છે. સર્પોના માટે લોપાશ છે. આશ્વિન માટે કૃષ્ણ છે; રાત્રિના માટે ઋક્ષ (રીંછ), જતૂ અને સુષિલીકા છે. ‘અન્ય જન’ના માટે જહકા અને વૈષ્ણવી છે.
Padapatha (Word Analysis)
एण्यह्नः । मण्डूकः । मूषिका । तित्तिरिः । ते । सर्पाणाम् । लोपाशः । आश्विनः । कृष्णः । रात्र्याः । ऋक्षः । जतूः । सुषिलीका । ते । इतरजनानाम् । जहका । वैष्णवी ।
Word by Word
एण्यःthe antelope/deer (as a being); ‘deer-like/antelope’
एण्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएण्य (प्रातिपदिक)
अह्नःof the day
अह्नः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
मण्डूकःfrog
मण्डूकः:
Kartā
TypeNoun
Rootमण्डूक (प्रातिपदिक)
मूषिकाmouse
मूषिका:
Kartā
TypeNoun
Rootमूषिका (प्रातिपदिक)
तित्तिरिःpartridge
तित्तिरिः:
Kartā
TypeNoun
Rootतित्तिरि (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
सर्पाणाम्of the serpents
सर्पाणाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
लोपाशः(a creature named) lopāśa / a kind of animal (traditional name)
लोपाशः:
Kartā
TypeNoun
Rootलोपाश (प्रातिपदिक)
आश्विनःbelonging to the Aśvins / Aśvin
आश्विनः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआश्विन (प्रातिपदिक)
कृष्णःblack, dark
कृष्णः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
रात्र्याःof the night
रात्र्याः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
ऋक्षःbear
ऋक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
जतूः(a being/creature named) Jatū
जतूः:
Kartā
TypeNoun
Rootजतू (प्रातिपदिक)
सुषिलीका(a creature named) Suṣilīkā
सुषिलीका:
Kartā
TypeNoun
Rootसुषिलीका (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इतरजनानाम्of other people/other folk
इतरजनानाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootइतर-जन (समास; प्रातिपदिक)
जहकः(a creature named) Jahaka
जहकः:
Kartā
TypeNoun
Rootजहक (प्रातिपदिक)
वैष्णवीVaiṣṇavī; belonging to Viṣṇu
वैष्णवी:
Kartā
TypeAdjective
Rootवैष्णवी (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
E
EṇyahnaS
Sarpa-gaṇa (serpent host)A
AśvinsR
Rātrī (Night)I
Itarajana-gaṇa (‘other folk’)V
Viṣṇu (via Vaiṣṇavī)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes