Mantra 5
Rishi: Ṛgvedic Āditya/Aditi seer-tradition (implicit in VS anuvāka borrowing)
Devata: Aditi (Āditya-mother; also Earth/Ṛta-support)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
म॒हीमू॒ षु मा॒तर॑ᳪ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिᳪ सु॒प्रणी॑तिम्
Transliteration
mahī́m ū́ ṣu mā́taraṃ suvratānām ṛtásya pátnīm ávase huvema | tuvíkṣatrām ájarantīm urūcī́ṃ suśármāṇam áditiṃ supráṇītim
Translation
સહાય માટે અમે સુવ્રતધારીઓની મહાન માતા, ઋતની પત્ની—અદિતિને આવાહન કરીએ; મહાશાસનવાળી, અજરી, દુર સુધી પ્રકાશમાન; સુશર્મા (સારા આશ્રયવાળી) અને સુપ્રણીતિ (સારા માર્ગદર્શનવાળી) અદિતિને.
Padapatha (Word Analysis)
महीम् । ऊँ इति । सु । मातरम् । सुव्रतानाम् । ऋतस्य । पत्नीम् । अवसे । हुवेम । तुविक्षत्राम् । अजरन्तीम् । उरूचीम् । सुशर्माणम् । अदितिम् । सुप्रणीतिम् ।
Word by Word
महीम्the great (goddess), Earth
महीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
ऊँOṃ
ऊँ:
—
TypeIndeclinable
Rootऊँ (प्रणव)
षुindeed, surely
षु:
—
TypeIndeclinable
Rootषु (निपात/अव्यय)
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
सुव्रतानाम्of the good-vowed (ones)
सुव्रतानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसुव्रत (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पत्नीम्consort, wife
पत्नीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
अवसेfor help, for protection
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) / अव (धातु-भाव)
हुवेमmay we invoke/call
हुवेम:
—
TypeVerb
Root√हू (आह्वाने)
तुविक्षत्राम्of mighty dominion/power
तुविक्षत्राम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootतुवि-क्षत्र (प्रातिपदिक)
अजरन्तीम्not aging, unaging
अजरन्तीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअजरन्ती (प्रातिपदिक; न-जर्/जर् ‘to age’ से)
उरूचीम्wide-shining, far-radiant
उरूचीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउरु-ची (प्रातिपदिक) / उरुचि (प्रातिपदिक)
सुशर्माणम्of good shelter/protection
सुशर्माणम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु-शर्मन् (प्रातिपदिक)
अदितिम्Aditi
अदितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सुप्रणीतिम्good guidance/leading
सुप्रणीतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-प्र-नीति (प्रातिपदिक) / √नी (नेतृ) से ‘प्रणीत’
Entities Mentioned
A
AditiṚ
ṚtaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes