Mantra 2
Rishi: Varuṇa-hymn seer tradition (Ṛgvedic provenance).
Devata: Varuṇa
Chandas: Tr̥ṣṭubh (extended pādas; characteristic of Varuṇa supplication verses).
Samhita Patha (Devanagari)
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भि॑ः । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शᳪस॒ मा न॒ आयु॒: प्र मो॑षीः ॥
Transliteration
tát tvā́ yāmi bráhmaṇā vandamānáḥ tádā́ śāste yájamāno havírbhiḥ | áheḍamāno varuṇéha bodhy úruśaṃsa mā́ na ā́yuḥ prá moṣīḥ ||
Translation
અતએવ હું તારી પાસે બ્રહ્મવાણીથી વંદન કરતો આવું છું; તેથી યજમાન હવિર્ભિઃ (આહુતિઓથી) તને પ્રાર્થના કરે છે. હે વરુણ, અક્રોધિત રહી અહીં જાગૃત રહેજે; હે વિશાળ-સ્તુત, અમારું આયુષ્ય ન હરણ કર.
Padapatha (Word Analysis)
तत् । त्वा । यामि । ब्रह्मणा । वन्दमानः । तत् । आ । शास्ते । यजमानः । हविर्भिः । अहेडमानः । वरुण । इह । बोधि । उरुशंस । मा । नः । आयुः । प्र । मोषीः ।
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यामिI go / I approach
यामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
ब्रह्मणाwith sacred utterance / with prayer
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
वन्दमानःpraising / saluting
वन्दमानः:
कर्तृ (यामि-क्रियायाः)
TypeParticiple
Rootवन्द् (धातु) + शानच्
तदाthen
तदा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
शास्तेhe instructs / he ordains
शास्ते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
कर्तृ (शास्ते-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज्-धातोः कर्तरि शानच्-प्रत्ययान्त-प्रयोगः)
हविर्भिःwith oblations
हविर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अहेडमानःnot angering / not offending
अहेडमानः:
कर्तृ (बोधि-इत्यादि प्रार्थनायाम्)
TypeParticiple
Rootहेड्/हिड् (धातु; ‘क्रुध्/द्वेष’ अर्थे) + नञ् + शानच्
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्प्रदान (आह्वान/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
बोधिbe aware / take notice
बोधि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
उरुशंसO widely-praised one
उरुशंस:
सम्प्रदान (सम्बोधन) सह ‘वरुण’
TypeAdjective
Rootउरुशंस (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः)
माdo not
मा:
(क्रियानिषेध) सह ‘मोषीः’
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःour
नः:
सम्बन्ध (स्वाम्यर्थे)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife-span
आयुः:
कर्म (मोṣीः-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रforth / away
प्र:
(क्रियाविशेषण) ‘मोṣीः’
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
मोṣीःsteal / take away
मोṣीः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुष् (धातु) + प्र
Entities Mentioned
V
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes