Adhyaya 2 Mantra 1 - Shukla Yajurveda | Gujarati | Vedapath

Various Rishis

←Previous Mantra

Mantra 1

Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda transmission attribution; specific mantra-r̥ṣi as per anukramaṇī traditions)

Devata: Agni (explicit in the first member; subsequent members relate to Barhis and implements as ritual supports of the gods)

Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict sense)

Samhita Patha (Devanagari)

कृष्णो॑ऽस्याखरे॒ष्ठोऽग्नये॑ त्वा॒ जुष्टं॒ प्रोक्षा॑मि॒ । वेदि॑रसि ब॒र्हिषे॑ त्वा॒ जुष्टां॒ प्रोक्षा॑मि । ब॒र्हिर॑सि स्रु॒ग्भ्यस्त्वा॒ जुष्टं॒ प्रोक्षा॑मि ॥

Transliteration

kṛ́ṣṇo ’sy ākhareṣṭhó ’gnáye tvā júṣṭaṃ prókṣāmi | védir asi bárhiṣe tvā júṣṭāṃ prókṣāmi | bárhir asi srúgbhyas tvā júṣṭaṃ prókṣāmi ||

Translation

તું કૃષ્ણ (કાળો) છે—ખરેષ્ઠ, ખુરચવા માટે સર્વોત્તમ. અગ્નિ માટે તને—જુષ્ત (પ્રિય, સ્વીકાર્ય) તરીકે—હું પ્રોક્ષણ કરું છું. તું વેદિ છે; બર્હિષ માટે તને—જુષ્ત તરીકે—હું પ્રોક્ષણ કરું છું. તું બર્હિષ છે; સ્રુગ્ભ્યઃ (સ્રુચિ/લાડલાઓ) માટે તને—જુષ્ત તરીકે—હું પ્રોક્ષણ કરું છું.

Padapatha (Word Analysis)

कृष्णः । असि । आखरेष्ठः । अग्नये । त्वा । जुष्टम् । प्रोक्षामि । वेदिः । असि । बर्हिषे । त्वा । जुष्टाम् । प्रोक्षामि । बर्हिः । असि । स्रुग्भ्यः । त्वा । जुष्टम् । प्रोक्षामि ।

Word by Word

कृष्णःblack, dark

अस्यof this

आखरेष्ठःthe best/most excellent among the syllables (i.e., the foremost sound)

अग्नयेto Agni

त्वाyou (thee)

जुष्टम्pleasing, acceptable

प्रोक्षामिI sprinkle

वेदिःthe altar

असिyou are

बर्हिषेfor the barhis (sacrificial grass)

त्वाyou (thee)

जुष्टाम्pleasing, acceptable

प्रोक्षामिI sprinkle

बर्हिःbarhis, sacrificial grass

असिyou are

स्रुग्भ्यःfor the ladles

त्वाyou (thee)

जुष्टम्pleasing, acceptable

प्रोक्षामिI sprinkle

Entities Mentioned

Agni

Barhis (as sacred principle/seat of the gods)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes