Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 34
Rishi: Yajus-formula in VS Soma section; ṛṣi not foregrounded in ritual recitation.
Devata: Soma (with mythic agents Aśvins and Sarasvatī; goal: indriya).
Chandas: Yajus with metrical cadence (Tr̥ṣṭubh-like movement in the first pāda; to be verified).
Samhita Patha (Devanagari)
यम॒श्विना॒ नमु॑चेरासु॒रादधि॒ सर॑स्व॒त्यसु॑नोदिन्द्रि॒याय॑ । इ॒मं तᳪ शु॒क्रं मधु॑मन्त॒मिन्दु॒ᳪ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि
Transliteration
yám aśvínā námucer āsurā́d ádhi sárasvaty ásunod índriyā́ya | imáṃ táṃ śúkraṃ mádhumantam índuṃ sómaṃ rājā́nam ihá bhakṣayāmi ||
Translation
જેને અશ્વિનોંએ નમુચિ અસુર પાસેથી અને સરસ્વતીએ ઇન્દ્રિય-શક્તિ (ઐશ્વર્ય) મેળવવા માટે દબાવી કાઢ્યો—એ તેજસ્વી, મધુરસ ભરેલો બિંદુ, સોમરાજા—એ જને હું અહીં ભક્ષણ કરું છું.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । अश्विनौ । नमुचेः । असुरात् । अधि । सरस्वती । असुनोत् । इन्द्रियाय । इमम् । तम् । शुक्रम् । मधुमन्तम् । इन्दुम् । सोमम् । राजानम् । इह । भक्षयामि ।
Word by Word
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
Kartā
TypeNoun (proper, dual)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-द्विवचन)
नमुचेःof Namuci
नमुचेः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun (proper)
Rootनमुचि (प्रातिपदिक; असुर-नाम)
असुरात्from the Asura
असुरात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
अधिfrom; over; upon
अधि:
(with Apādāna/Adhikaraṇa nuance)
TypeIndeclinable
Rootअधि
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक; नदी/देवी)
असुनोत्pressed/extracted
असुनोत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√सु (सुनोति)
इन्द्रियायfor (his) vigor/power
इन्द्रियाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तम्that (same)
तम्:
Karma (appositional)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुक्रम्bright; pure
शुक्रम्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
मधुमन्तम्honeyed; sweet
मधुमन्तम्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
इन्दुम्the Soma-drop; Indu
इन्दुम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma (appositional)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (appositional)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
भक्षयामिI eat/partake
भक्षयामि:
Kriyā
TypeVerb
Root√भक्ष्
Entities Mentioned
S
Soma (Soma-rājan)A
AśvinsS
SarasvatīI
Indriya (lordly power)N
Namuci (Asura)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes