Mantra 2
Rishi: Vājasaneyin transmission (Soma-pressing complex; specific ṛṣi not explicit here).
Devata: Soma.
Chandas: Ṛg-derived metrical feel (triṣṭubh-like cadence possible), but employed as a Yajus in śrauta performance.
Samhita Patha (Devanagari)
परी॒तो षि॑ञ्च॒ता सु॒तᳪ सोमो॒ य उ॑त्त॒मᳪ ह॒विः । द॒ध॒न्वा यो नर्यो॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॒षाव॒ सोम॒मद्रि॑भिः
Transliteration
parī̱to siñcatā sutáṃ sómo yá uttamáṃ havíḥ | dádhanvā yó naryò a̱psv ántarā su̱ṣā́va sómam ádribhiḥ
Translation
ચારે તરફથી પરિષેચન કરો—પિષાયેલો સુત સોમ, જે સર્વોત્તમ હવિ છે. જે પુરુષાર્થવાન, બળ આપનાર, જળોમાં અંતર રહેલો, અદ્રિ (પથ્થરો) વડે સોમને પિષે છે.
Padapatha (Word Analysis)
प॒रि॒-इ॒तः । सि॒ञ्च॒त॒ । सु॒तम् । सोमः॑ । यः । उ॒त्त॒मम् । ह॒विः । द॒ध॒न्वा । यः । नर्यः॑ । अ॒प्सु । अ॒न्तरा॑ । सु॒षाव॑ । सोम॑म् । अद्रि॑भिः
Word by Word
परीतःall around, on every side
परीतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग) + इ (धातु) → परीत (कृदन्त/भूतकृदन्त) अथवा परितस् (अव्यय) रूप-सम्भावना; पदपाठ-प्रयोगे ‘परीतः’ = ‘परितः/परितस्’ (चारों ओर)
षिञ्चतsprinkle / pour (you all)!
षिञ्चत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootषिच् (धातु)
सुतम्pressed, expressed
सुतम्:
Karma
TypeNoun (participle used adjectivally)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त/भूतकृदन्त)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-प्रदर्शक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तमम्best, highest
उत्तमम्:
Karma (हविः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; ‘उद्’ + तमप्)
हविःoblation, offering
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
दधन्वान्bearing, holding
दधन्वान्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participle)
Rootधा (धातु) → दधत्/दधन् (वर्तमान-कृदन्त) + वान् (मतुप्/वन्-प्रत्यय-सदृशः; ‘धारणशीलः’)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-प्रदर्शक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
नर्यःmanly, belonging to men / for men
नर्यः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर’ सम्बन्धी/नराणाम्)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)
अन्तराwithin, in between
अन्तरा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (प्रातिपदिक) / अन्तरा (अव्यय)
सुषावhas pressed (well)
सुषाव:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसु (धातु)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अद्रिभिःwith stones (pressing-stones)
अद्रिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक; ‘पाषाण/ग्रावन्’)
Entities Mentioned
S
SomaĀ
Āpas (Waters)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes