Mantra 21
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda school attribution)
Devata: Iṣṭakā / Agni as altar-body (deified brick)
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of ~8 syllables; liturgical prose-verse cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि । तस्या॑स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्
Transliteration
yā śaténa pratanóṣi sahásreṇa viróhasi | tasyās te devīṣṭake vidhéma havíṣā vayám ||
Translation
તું, જે સોથી વિસ્તરે છે અને હજારથી ઊગે છે—તે તને, હે દેવી ઇષ્ટકા (દિવ્ય ઈંટ), (વેદી/અગ્નિચિત્તિની) તેની દ્રવ્યતા પરથી, અમે હવિષા (આહુતિ) વડે વિધિપૂર્વક અર્પણ કરીએ.
Padapatha (Word Analysis)
या । श॒तेन॑ । प्र॒त॒नोषि॑ । स॒हस्रे॑ण । वि॒रोह॑सि । तस्याः । ते । दे॒वी॒-इ॒ष्ट॒के । वि॒धेम॑ । ह॒विषा॑ । व॒यम् ।
Word by Word
याshe who
या:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
शतेनwith a hundred
शतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
प्रतनोषिyou spread/extend
प्रतनोषि:
—
TypeVerb
Root√तन् (तनूँ)
सहस्रेणwith a thousand
सहस्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
विरोहसिyou grow up / you sprout forth
विरोहसि:
—
TypeVerb
Rootवि + √रुह् (रुहँ)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तस्या-
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ते
देवीष्टकेO divine Iṣṭakā (sacred brick)
देवीष्टके:
Sambodhana
TypeNoun (vocative address)
Rootदेवीष्टका (प्रातिपदिक)
विधेमmay we perform/ordain (for you)
विधेम:
—
TypeVerb
Rootवि + √धा (धाञ्)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
Iṣṭakā (devī iṣṭakā)A
Agni (as altar-body)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes