Mantra 17
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Prajāpati / Pṛthivī (earth as established by Prajāpati)
Chandas: Yajus (ritual prose-formula)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र॒जाप॑तिष्ट्वा सादयत्व॒पां पृ॒ष्ठे स॑मु॒द्रस्येम॑न् । व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्व पृथि॒व्य॒सि
Transliteration
prajā́patis tvā sādáyatv apā́ṃ pṛṣṭhé samudrásyémán | vyácasvatīṃ práthasvatīṃ práthasva pṛthivy ási
Translation
પ્રજાપતિ તને અહીં બેસાડે—અપાં પૃષ્ઠે, આ સમુદ્ર પર. વ્યચસ્વતી, પ્રથસ્વતી—તું વિસ્તર; તું પૃથ્વી છે.
Padapatha (Word Analysis)
प्र॒जाप॑तिः । त्वा॒ । सा॒द॒य॒तु॒ । अ॒पाम् । पृ॒ष्ठे । स॒मु॒द्रस्य॑ । इ॒मन् । वि॒-अच॑स्वतीम् । प्रथ॑स्वतीम् । प्रथ॑स्व । पृ॒थि॒वी । अ॒सि॒
Word by Word
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सादयतुmay (he) seat / place
सादयतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसादय् (णिजन्त; √सद्/सीद् ‘to seat, cause to sit’)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
इमन्this
इमन्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्यचस्वतीम्broad, expansive
व्यचस्वतीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootव्यचस्वत् (प्रातिपदिक; ‘having breadth/expanse’)
प्रथस्वतीम्wide, spreading
प्रथस्वतीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथस्वत् (प्रातिपदिक; ‘having width/spread’)
प्रथस्वspread out / expand
प्रथस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रथ् (√प्रथ् ‘to spread, expand’)
पृथिविO Earth / the Earth
पृथिवि:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (वाक्य-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू-धातु ‘to be’)
Entities Mentioned
P
PrajāpatiĀ
Āpas (Waters) / Samudra (Ocean)P
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes