Shloka 29

साधुवेषद्विजाह्वयावतारकथनम् | Account of the ‘Sādhu-veṣa’ Brahmin-Named Incarnation

Prelude

Devanagari script

सर्वान्संपृच्छ यत्नेन मेनादीन्पा र्वती विना । रोगिणे नौषधं शैल कुपथ्यं रोचते सदा

Transliteration

sarvānsaṃpṛccha yatnena menādīnpā rvatī vinā | rogiṇe nauṣadhaṃ śaila kupathyaṃ rocate sadā

Translation

હે શૈલરાજ હિમાલય! મેના વગેરે સર્વને યત્નપૂર્વક પૂછ, પરંતુ પાર્વતીને વચ્ચે ન લાવ. રોગીને ઔષધ કદી રોચતું નથી; કુપથ્ય જ સદા ગમે છે.

Word by Word

• सर्वान्: all (people)
• सर्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (जनान् implied)

• सम्पृच्छ: ask thoroughly
• सम्पृच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग-सम्

• यत्नेन: with effort
• यत्नेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• मेना-आदीन्: Menā and others
• मेना-आदीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष—‘मेना आदिः येषां तान्’ (Menā and others)

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अव्यक्त-अपादानार्थे सह ‘विना’); ‘पार्वतीं विना’ अर्थे पाठभेदे द्वितीया अपेक्षिता

• विना: without
• विना: Apadana-marker (अपादान-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय, वियोगार्थक-उपपद (preposition: without)

• रोगिणे: for a sick person
• रोगिणे: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: रोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• औषधम्: medicine
• औषधम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: औषध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शैल: O mountain-lord
• शैल: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कु-पथ्यम्: unwholesome food/regimen
• कु-पथ्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + पथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय—‘कुत्सितं पथ्यम्’ (unwholesome regimen)

• रोचते: is pleasing/appeals
• रोचते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: always)

Speaker

Lord Shiva (instructing Himālaya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Parvati
• Mena
• Himalaya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches discernment: the bound soul (like a patient) often dislikes the “medicine” of dharma and tapas, preferring what strengthens bondage; Shiva urges careful, protective decision-making aligned with spiritual welfare.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Saguna Shiva acts as compassionate guide and healer: devotion to Shiva and Linga-worship is the curative discipline, even when the ego initially resists it—like a patient resisting medicine.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt the ‘medicine’ consistently: japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with disciplined conduct, avoiding kupathya—habits that disturb purity and devotion.