निमन्त्रण-पत्रिका-प्रेषणम् (Dispatch of the Invitation Letter) / Himālaya Sends the Wedding Invitation to Śiva

Verse 1

नारद उवाच । तात प्राज्ञ वदेदानीं सप्तर्षिषु गतेषु च । किमकार्षीद्धिमगिरिस्तन्मे कृत्वा कृपां प्रभो

નારદ બોલ્યા: હે પૂજ્ય અને જ્ઞાની પિતા, હવે કહો—જ્યારે સપ્તર્ષિઓ ગયા, ત્યારે હિમગિરિએ શું કર્યું? હે પ્રભુ, કૃપા કરીને મને તે જણાવો.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु सप्तस्वपि मुनीश्वर । सारुन्धतीषु हिमवान् यदकार्षीद्ब्रवीमि ते

બ્રહ્માએ કહ્યું: હે મુનીશ્વર, અરુંધતી સહિત તે સાતેય ઋષિઓ ગયા પછી હિમવાને જે કર્યું, તે હું તને કહું છું.

Verse 3

करवीरस्तथैवापि महाविभव संयुतः । महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठ आजगाम हिमालयम्

મહાન વૈભવથી સંપન્ન કરવીર અને પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ મહેન્દ્ર પણ હિમાલય પાસે આવ્યા.

Verse 4

तदाज्ञप्तस्ततः प्रीत्या हिमवान् लग्न पत्रिकाम् । लेखयामास सुप्रीत्या गर्गेण स्वपुरोधसा

આજ્ઞા મળતાં હિમવાન આનંદથી ભરાઈ ગયો. તેણે પોતાના કુલપુરોહિત ઋષિ ગર્ગ દ્વારા પરમ પ્રીતિથી લગ્નપત્રિકા લખાવડાવી.

Verse 5

अथ प्रस्थापयामास तां शिवाय स पत्रिकाम् । नानाविधास्तु सामग्र्यः स्वजनैर्मुदितात्मभिः

ત્યારબાદ તેણે તે પત્રિકા શિવને મોકલી. અને આનંદિત હૃદયવાળા પોતાના લોકોએ અનેક પ્રકારની તૈયારીઓ કરી.

Verse 6

ते जनास्तत्र गत्वा च कैलासे शिवसन्निधिम् । ददुश्शिवाय तत्पत्रं तिलकं सम्विधाय च

તે લોકો કૈલાસે જઈ શિવસન્નિધિમાં પહોંચ્યા. અને વિધિપૂર્વક તિલક કરીને તે પત્રિકા શિવને અર્પણ કરી.

Verse 7

सन्मानिता विशेषेण प्रभुणा च यथोचितम् । सर्वे ते प्रीतिमनस आजग्मुश्शैलसन्निधिम्

પ્રભુએ તેમને વિશેષ સન્માન આપી યથોચિત આદર કર્યો. તેઓ બધા પ્રસન્ન મનથી શૈલસન્નિધિ (હિમવાન પાસે) પહોંચ્યા.

Verse 8

सन्मानितान्विशेषेण महेशेनागताञ्जनान् । दृष्ट्वा सुहर्षिताञ्च्छैलो मुमोदातीव चेतसि

મહાદેવે વિશેષ રીતે સન્માનિત કરીને આવેલા લોકોને જોઈને શૈલરાજ હિમાલય અંતરમાં મહાહર્ષથી અત્યંત આનંદિત થયો।

Verse 9

ततो निमन्त्रणं चक्रे स्वबन्धूनां प्रमोदितः । नानादेशस्थितानाञ्च निखिलानां सुखास्पदम्

પછી અત્યંત આનંદિત થઈ તેણે પોતાના સગાંસંબંધીઓને તથા વિવિધ દેશોમાં વસતા સર્વને આમંત્રણ મોકલ્યાં, જેથી આ પ્રસંગ સૌ માટે સુખ અને કલ્યાણનું કારણ બને.

Verse 10

ततस्स कारयामास स्वर्णसंग्रहमादरात् । नानाविधाश्च सामग्रीर्विवाहकरणोचिताः

પછી તેણે આદરપૂર્વક સોનાનો સંગ્રહ કરાવ્યો અને વિવાહવિધિ માટે યોગ્ય નાનાવિધ સામગ્રી પણ એકત્ર કરાવી।

Verse 11

तण्डुलानां बहूञ्छैलान् पृथुकानां तथैव च । गुडानां शर्कराणाञ्च लवणानां तथैव च

તેને ચોખાના ઘણા ઢગલા, તેમજ પૌવા; અને ગોળ, ખાંડ તથા મીઠું પણ અર્પણ કરવું જોઈએ।

Verse 12

क्षीराणां च घृतानाञ्च दध्नां वापीश्चकार सः । यवादिधान्यपिष्टानां लड्डुकानां तथैव च

તેણે દૂધ, ઘી અને દહીંથી ભરેલા કુંડ/વાપી બનાવડાવ્યા; તેમજ જવ વગેરે અનાજના લોટથી બનેલા લાડુઓની પણ વ્યવસ્થા કરી।

Verse 13

शष्कुलीनां स्वस्तिकानां शर्कराणां तथैव च । अमृतेक्षुरसानां च तत्र वापीश्चकार सः

ત્યાં તેણે શષ્કુલી, સ્વસ્તિકાકાર મિષ્ઠાન્ન અને ખાંડથી ભરેલા વાપી/કુંડ બનાવડાવ્યા; તેમજ અમૃતસમાન શેરડીના રસથી પણ વાપી કરાવી।

Verse 14

बह्वीर्हैयंगवानाञ्च ह्यासवानां तथैव च । नाना पक्वान्नसंघांश्च महास्वादुरसांस्तथा

તેમણે તાજા નવનીતની ઘણી તૈયારી, તેમજ અનેક આસવ, અને વિવિધ પક્વાન્નના ઢગલા—અતિ મધુર સ્વાદરસોથી યુક્ત—અર્પણ કર્યા.

Verse 16

मणिरत्नप्रकाराणि सुवर्णरजतानि च । द्रव्याण्येतानि चान्यानि संगृह्य विधिपूर्वकम्

શાસ્ત્રવિધિ મુજબ વિવિધ મણિ-રત્નો, સોનું-ચાંદી તથા અન્ય મૂલ્યવાન દ્રવ્યો એકત્ર કરીને (ભક્ત) નિર્ધારિત પૂજન માટે આગળ વધે.

Verse 17

मंगलं कर्तुमारेभे गिरिर्मंगलकृद्दिने । संस्कारं कारयामासुः पार्वत्याः पर्वतस्त्रियः

મંગલદિને ગિરિરાજ હિમાલયે શુભ કાર્ય આરંભ્યું. પર્વતની સ્ત્રીઓએ પણ પાર્વતીના સંસ્કારવિધિ ભક્તિપૂર્વક કરાવ્યા.

Verse 18

ता मंगलं मुदा चक्रुर्भूषिता भूषणैः स्वयम् । पुरद्विजस्त्रियो दृष्ट्वा लोकाचारं प्रचक्रिरे

તેઓ સ્ત્રીઓ પોતાના હાથે જ આભૂષણોથી સજ્જ થઈ આનંદથી મંગલવિધિ કરવા લાગી. નગરના બ્રાહ્મણોની પત્નીઓને જોઈ તેમણે લોકાચાર પણ અનુસર્યો.

Verse 19

नाना व्यञ्जनवस्तूनि गणदेवहितानि च । अमूल्यनानावस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च

વિવિધ વ્યંજનવસ્તુઓ, ગણદેવતાઓને હિતકારક દ્રવ્યો, અનેક અમૂલ્ય વસ્ત્રો—અને અગ્નિથી શુદ્ધ કરાયેલ પવિત્ર સામગ્રી પણ (સજ્જ કરાઈ).

Verse 20

सर्वभावेन सुप्रीतो बन्धुवर्गागमोत्सुकः । एतस्मिन्नन्तरे तस्य बान्धवाश्च निमन्त्रिताः

તે સર્વભાવથી અત્યંત પ્રસન્ન હતો અને બંધુવર્ગના આગમન માટે ઉત્સુક હતો. એ જ વચ્ચે, તેનાં સગાં-સંબંધીઓને પણ આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા.

Verse 21

आजग्मुस्सस्त्रियो हृष्टास्ससुतास्सपरिच्छदाः । तदैव शृणु देवर्षे गिर्य्यागमनमादृतः

હર્ષિત સ્ત્રીઓ તરત જ આવી પહોંચી—પુત્રો સહિત અને સેવક-પરિવાર તથા સર્વ સામાન સાથે. એ જ ક્ષણે, હે દેવર્ષિ, આદરપૂર્વક ગિરિરાજ (હિમાલય)ના આગમનનું વર્ણન સાંભળો.

Verse 22

वर्णयामि समासेन शिवप्रीतिविवृद्धये । देवालय गिरिर्यो हि दिव्यरूपधरो महान्

શિવની પ્રીતિ વધે તે માટે હું તેનો સંક્ષેપમાં વર્ણન કરું છું. ‘દેવાલય’ નામનો તે મહાન પર્વત દિવ્ય સ્વરૂપ ધારણ કરીને તેજસ્વી છે.

Verse 23

नानारत्नपरिभ्राजत्समाजस्सपरिच्छदः । नानामणिमहारत्नसारमादाय यत्नतः

સર્વ પરિચ્છદ સાથે તે સભા અનેક પ્રકારના રત્નોથી ઝગમગી ઉઠી. વિવિધ મણિ અને મહારત્નોના શ્રેષ્ઠ સારને તેમણે યત્નપૂર્વક એકત્ર કર્યો હતો.

Verse 24

सुवेषालंकृतः श्रीमान् जगाम स हिमालयम् । मन्दरस्सर्वशोभाढ्यस्सनारीतनयो गिरिः

સુવેષથી અલંકૃત અને શ્રીસમૃદ્ધ તે હિમાલય તરફ ગયો. મેના-પુત્ર મન્દર—સર્વ શોભાથી યુક્ત એવો મહાન ગિરિરાજ હતો.

Verse 25

सूपायनानि संगृह्य जगाम विविधानि च । अस्ताचलोपि दिव्यात्मा सोपायन उदारधीः

વિવિધ ઉત્તમ ઉપહાર અને ભેટો એકત્ર કરીને તે નીકળ્યો. દિવ્યાત્મા અને ઉદારબુદ્ધિ તે ઉપહારો સાથે અસ્તાચલ (પશ્ચિમ પર્વત) તરફ પણ ગયો.

Verse 26

बहुशोभासमायुक्त आजगाम मुदान्वितः । उदयाचल आदाय सद्रत्नानि मणीनपि

અતિશય શોભાથી યુક્ત તે આનંદિત થઈને આવ્યો. ઉદયાચલમાંથી ઉત્તમ રત્નો અને કિંમતી મણિઓ પણ લઈને આવ્યો.

Verse 27

अत्युत्कृष्टपरीवार आजगाम महासुखी । मलयो गिरिराजो हि सपरीवार आदृतः

અત્યંત ઉત્તમ પરિચારકવર્ગથી ઘેરાયેલો, મહાસુખી મલય ગિરિરાજ આવ્યો. તે પોતાના સહચરો સાથે યથોચિત આદર-સન્માનથી સ્વાગત પામી હાજર થયો.

Verse 28

सुदिव्यरचनायुक्त आययौ बहुसद्बलः । सद्यो दर्दुरनामा च मुदितस्सकलत्रकः

દિવ્ય અને સુંદર સજાવટથી યુક્ત, બહુ ઉત્તમ બળથી સમર્થ દર્દુર નામનો તે તરત આવ્યો. તે પોતાના સર્વ અનુચરો સાથે પ્રસન્ન હતો.

Verse 29

बहुशोभान्वितस्तातः ययौ हिमगिरेर्गृहम् । निषदोपि प्रहृष्टात्मा सपरिच्छद आययौ

ત્યારે તે પિતા મહાન શોભાથી વિભૂષિત થઈ હિમગિરિના ગૃહ તરફ ગયો. નિષાદ પણ હર્ષિત હૃદયે જરૂરી પરિચ્છદ અને સામાન સાથે ત્યાં આવી પહોંચ્યો.

Verse 30

ससुतस्त्रीगणः प्रीत्या ययौ हिमगिरेर्गृहम् । आजगाम महाभाग्यो भूधरो गन्धमादनः

આનંદથી (હિમાલય) પોતાના પુત્રો અને સ્ત્રીગણ સાથે પોતાના ગૃહે ગયો. ત્યારબાદ ધરતીને ધારણ કરનાર મહાભાગ્યશાળી ગંધમાદન પણ ત્યાં આવી પહોંચ્યો.

Verse 32

सगणस्ससुतस्त्रीको बहुशोभासमन्वितः । पारियात्रो हि हृष्टात्मा मणि रत्नाकरस्सयुत्

ગણો સાથે, પુત્ર અને પત્ની સહિત, અનેક શોભાથી યુક્ત પારિયાત્ર હર્ષિત હૃદયે મણિ-રત્નોના ભંડાર, ઢગલા અને ખાણો સાથે ત્યાં આવ્યો.

Verse 33

सगणस्सपरीवार आययौ हिमभूधरम् । क्रौञ्चः पर्वतराजो हि महाबलपरिच्छदः । आजगाम गिरिश्रेष्ठस्स मुपायन आदृतः

ગણો અને પરિવાર સાથે તે હિમભૂધર પાસે આવી પહોંચ્યો. ત્યારે પર્વતરાજ ક્રૌંચ પણ મહાબળ અને વૈભવથી યુક્ત થઈ, ગિરિશ્રેષ્ઠને સન્માન આપવા આદરપૂર્વક ઉપાયન લઈને આવ્યો.

Verse 34

पुरुषोत्तमशैलोपि सपरिच्छद आदृतः । महोपायनमादायाजगाम हिमभूधरम्

પુરુષોત્તમશૈલ પણ આદરપૂર્વક, પોતાના પરિચ્છદ સાથે મહાન ઉપહાર લઈને હિમભૂધર હિમાલય પાસે આવ્યો.

Verse 35

नीलः सलीलस्स सुतस्सस्त्रीको द्रव्यसंयुतः । आजगाम हिमागस्य गृहमानन्दसंयुतः

નીલ, સલીલ અને તેનો પુત્ર—પત્ની સહિત અને ભેટ-દ્રવ્યોથી યુક્ત—આનંદથી હિમાગના ગૃહે આવ્યા.

Verse 36

त्रिकूटश्चित्रकूटोपि वेंकटः श्रीगिरिस्तथा । गोकामुखी नारदश्च हिमगेहमुपागमत्

ત્રિકૂટ, ચિત્રકૂટ, વેંકટ, શ્રીગિરિ—અને ગોકામુખી સાથે નારદ પણ—બધા હિમાલયના હિમમય નિવાસે પહોંચ્યા.

Verse 37

विन्ध्यश्च पर्वतश्रेष्ठो नानासम्पत्समन्वितः । आजगाम प्रहृष्टात्मा सदारतनयश्शुभः

ત્યારે વિંધ્ય—પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, નાનાવિધ સંપત્તિથી સમન્વિત—પ્રસન્ન હૃદયે પોતાની પત્ની અને પુત્ર સહિત સર્વથા શુભરૂપે ત્યાં આવ્યો।

Verse 38

कालंजरो महाशैलो बहुहर्षसमन्वितः । बहुभस्सगणः प्रीत्याजगामहिमभूधरम्

મહાશૈલ કાલંજર અતિ હર્ષથી પરિપૂર્ણ થઈ, અનેક ભસ્મધારી ગણો સાથે પ્રેમપૂર્વક હિમભૂધર હિમાલય પાસે આવ્યો।

Verse 39

कैलासस्तु महाशैलो महाहर्षसमन्वितः । आजगाम कृपां कृत्वा सर्वोपरि लसत्प्रभुः

ત્યારે મહાશૈલ કૈલાસ મહાહર્ષથી યુક્ત થઈ, કૃપા કરીને ત્યાં આવ્યો; પ્રભુનું તે તેજસ્વી ધામ સર્વથી ઉપર ઝળહળતું હતું।

Verse 40

अन्येपि भूभृतो ये हि द्वीपेष्वन्येष्वपि द्विज । इहापि येऽचलास्सर्वे आययुस्ते हिमालयम्

હે દ્વિજ! અન્ય દ્વીપોમાં વસતા અન્ય પર્વતરાજો અને અહીંના પણ જેટલા અચલ પર્વતો હતા—તે બધા હિમાલય પાસે આવી ભેગા થયા।

Verse 41

निमन्त्रिता नगास्तत्र तेन पूर्वं मुदा मुने । आययुर्निखिलाः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

હે મુને! તેણે પહેલેથી જ આનંદપૂર્વક તેમને ત્યાં આમંત્રિત કર્યા હતા; તેથી શિવ-પાર્વતીના વિવાહથી પ્રીત થઈ સર્વ પર્વતરાજો હર્ષથી ત્યાં આવ્યા।

Verse 42

तदा सर्वे समायाताश्शोणभद्रादयः खलु । बहुशोभा महाप्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

ત્યારે શોણભદ્ર વગેરે સર્વે ત્યાં આવી પહોંચ્યા. મહા આનંદ અને બહુ શોભા સાથે તેઓ શિવ-પાર્વતીના વિવાહ માટે આવ્યા.

Verse 43

नद्यस्सर्वास्समायाता नानालंकारसंयुताः । दिव्य रूपधराः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

બધી નદીઓ અનેક આભૂષણોથી સજ્જ થઈ ત્યાં આવી. દિવ્ય તેજસ્વી રૂપ ધારણ કરીને આનંદથી તેઓ શિવ-પાર્વતીના વિવાહોત્સવમાં આવી પહોંચ્યાં.

Verse 44

गोदावरी च यमुना ब्रह्मस्त्रीर्वेणिका तथा । आययौ हिमशैलम्वै विवाहश्शिवयोरिति

ગોદાવરી અને યમુના, બ્રહ્મકન્યાઓ તથા વેણિકા પણ હિમાલય પર આવ્યા; કારણ કે ત્યાં જ શિવ-પાર્વતીનું વિવાહ થવાનું હતું.

Verse 45

गंगा तु सुमहाप्रीत्या नानालंकारसंयुता । दिव्यरूपा ययौ प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

ત્યારે ગંગા મહાન આનંદથી, અનેક આભૂષણોથી સજ્જ થઈ, દિવ્ય રૂપ ધારણ કરીને, શિવ-પાર્વતીના વિવાહ માટે હર્ષપૂર્વક ગઈ.

Verse 46

नर्मदा तु महामोदा रुद्रकन्या सरिद्वरा । महाप्रीत्या जगामाशु विवाहश्शिवयोरिति

નર્મદા—મહાન આનંદથી પરિપૂર્ણ, રુદ્રકન્યા અને નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ—મહાપ્રીતિથી શિવ-પાર્વતીના વિવાહ માટે ત્વરિત ગઈ.

Verse 47

आगतैस्तैस्ततः सर्वैस्सर्वतो हिमभूधरम् । संकुलासीत्पुरी दिव्या सर्वशोभासमन्विता

ત્યારે સર્વ દિશાઓમાંથી સર્વે હિમભૂધર (હિમાલય) તરફ આવી પહોંચ્યા; અને સર્વ શોભાથી સમન્વિત તે દિવ્ય પુરી જનસમૂહથી ઘનઘોર ભરાઈ ગઈ।

Verse 48

महोत्सवा लसत्केतुध्वजातोरणकाधिका । वितानविनिवृत्तार्का तथा नानालसत्प्रभा

તે મહોત્સવના વૈભવથી ઝળહળી ઊઠી—ચમકતા કેતુ, ધ્વજ અને તોરણોથી સજ્જ; વિતાનો પાથરવાથી સૂર્યતાપ નિવૃત્ત થયો, અને નાનાવિધ તેજસ્વી પ્રકાશ સર્વત્ર ઝગમગ્યો।

Verse 49

हिमालयोपि सुप्रीत्यादरेण विविधेन च । तेषां चकार सन्मानं तासां चैव यथायथम्

હિમાલયે પણ મહાન આનંદ અને આદર સાથે, તેમને અનેક રીતે—પ્રત્યેકને યોગ્ય તે પ્રમાણે—સન્માન આપ્યું.

Verse 50

सर्वान्निवासयामास सुस्थानेषु पृथक् पृथक् । सामग्रीभिरनेकाभिस्तोषयामास कृत्स्नशः

તેણે સૌને સુસ્થાનોમાં અલગ અલગ બેસાડ્યા અને અનેક પ્રકારની સામગ્રી તથા અર્પણોથી સૌને સંપૂર્ણ રીતે તૃપ્ત કર્યા.