Dashati 3
Rudra-centered praise and protection within the yajña
Rudra
Grave protective and propitiatory—moving from summons to safeguarding and consolidation of ritual power
R̥ṣi attributions are not given in the provided data; these verses typically trace back to R̥gvedic sources where r̥ṣi identification requires RV concordance for each mantra.
આ દશતિ યજ્ઞમાં રુદ્રકેન્દ્રિત સ્તુતિ અને રક્ષણની ભાવના પ્રગટ કરે છે. રુદ્રને ‘પ્રકટ/દૃશ્યમાન’ શક્તિ તરીકે—દરેક કુળમાં, દરેક સમુદાયમાં (વિશે-વિશે)—જાગૃત કરી સ્તોમ દ્વારા પ્રશંસવા માટે આવાહન કરવામાં આવે છે. અગ્નિને યજ્ઞરક્ષક તરીકે દૈવી તથા અદૈવી બંને પ્રકારની પીડાઓ અને હાનિઓ (હેઢાંસિ, હરાંસિ) દૂર કરવા માટે પ્રાર્થના થાય છે; યજમાનની સંતતિ અને વંશપરંપરાની અખંડતા સુરક્ષિત રહે તેવી પણ કામના છે. ઇન્દ્ર (અથવા ઐન્દ્ર સ્તુતિ) ક્રતુ/યજ્ઞશક્તિને પોષી સ્થિર કરે છે, જેથી નાળાઓ જેમ તળાવમાં ભેગા થાય તેમ યજ્ઞફળો એકત્રિત થઈ વહે—પશુપાલન અને જળપ્રવાહની ઉપમાઓ દ્વારા વિધિની સમૃદ્ધિ અને દૃઢતા ચિતરાય છે.
Mantras
Mantra 1
आ मन्द्रैरिन्द्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः मा त्वा के चिन्नि येमुरिन्न पाशिनो ऽति धन्वेव तां इहि
આનંદદાયક સ્તુતિઓ સાથે, હરિ (તામ્ર) અશ્વો સાથે, મયૂરપંખ સમ શોભાથી સજ્જ—હે ઇન્દ્ર, આવ; કોઈ બંધનકર્તા તને રોકી ન શકે: વિશાળ મેદાન પાર કરતાં જેમ, તેમ તે માર્ગે અહીં આવી જા.
Mantra 2
वृत्रखादो वलं रुजः पुरां दर्मो अपामजः स्थाता रथस्य हर्योरभिस्वर इन्द्रो दृढा चिदारुजः
વૃત્રભક્ષક, વલભેદક, પુરવિદારક, અપાંમજ (જળસંબંધિત) ઇન્દ્ર—હરિ અશ્વયુક્ત રથ પર સ્થિત, ગર્જના સાથે આગળ વધતો, દૃઢને પણ ભાંગી નાખે છે.
Mantra 3
गम्भीरां उदधींरिव क्रतुं पुष्यसि गा इव प्र सुगोपा यवसं धेनवो यथा ह्रदं कुल्या इवाशत
હે (દેવ), તું સમુદ્ર જેટલી ગહન એવી ક્રતુ—યજ્ઞશક્તિને પોષે છે; જેમ ગાયોનું પાલન થાય તેમ. સુસંરક્ષિત રીતે—જેમ દૂધાળ ગાયો ચારો (યવસ) પામી સંભાળવામાં આવે તેમ. અને જેમ કૂલ્યા (નહેરો) હ્રદ (કુંડ) તરફ વહે છે, તેમ લાભો તારી પાસે અને યજ્ઞવિધિ પાસે આવી વસે છે.
Frequently Asked Questions
The opening and framing intent is Rudra-directed stoma—awakening and praising Rudra as a manifest power for all sacrificers—while Agni and Indra function as supporting protectors who secure the rite and its results.
It is distributive: “to each community/tribe.” The chant presents Rudra’s praise as universally addressed, not restricted to one group of sacrificers.
They combine praise with rakṣā (protection): safeguarding offspring and household continuity, repelling calamities (whether ‘divine’ or hostile), and strengthening the yajña’s kratu so benefits converge on the sacrificer.