Dashati 8
Aindra praise seeking Indra’s manifest bounty and protective heavenly aid in the sacrifice
Indra
Uplifting and expansive with a confident protective tone typical of Aindra stotras
Overall Aindra hymn tradition with mixed attributions; one verse explicitly recalls Kaśyapa-associated ‘svar-vid’ seers suggesting a remembered rishi-line lens rather than a single-author decad.
ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરતું આ આઇન્દ્ર સાર યજ્ઞમાં ઇન્દ્રનું પ્રગટ રાધસ્ (ધન/ફળ) અને રાતિ (વરદાન) પ્રાપ્ત થાય, એવી પ્રાર્થના કરે છે. વિદ્વાનો જે યજ્ઞવ્રતને સર્વવ્યાપી નિયમ તરીકે ઓળખે છે તે જ આધાર છે; કાશ્યપ-સંબંધિત મંત્રમાં સંકેતિત ‘સયુજૌ’—એકત્રિત યુગ્મ-સહચર તત્ત્વો—ઋતક્રમને ટેકો આપે છે, એમ દર્શાવાય છે. ધી (ભક્તિપૂર્ણ પ્રજ્ઞા) અને યોગ્ય વિધિ-વિચારથી ઇન્દ્રની કૃપા ઉતરી દ્યુમ્ન (તેજ/યશ) અને મંહસ્ (સમૃદ્ધિ) વધે, સોમાર્પણનું ફળ વૈભવમાં રૂપાંતરિત થાય, એવી વિનંતી છે. અંતે અંહસ્ (આપત્તિ) અને દ્વિષ્ (વૈર) દૂર કરનાર દૈવી સહાય યજમાનને રક્ષે અને વિરોધી બળો પરાજિત થાય, એવો વિશ્વાસભર્યો, રક્ષણાત્મક ભાવ છે.
Mantras
Mantra 1
प्रप्र वस्त्रिष्टुभमिषं वन्दद्वीरायेन्दवे धिया वो मेधसातये पुरन्ध्या विवासति
આગળ, આગળ—તમારા માટે ત્રિષ્ટુભ સ્તુતિ પ્રસરતી જાય છે; વંદન કરતી, તાજગી (ઇષ) લાવતી, વીર દેવ અને સોમ (ઇન્દુ) તરફ. ભક્તિભર્યા વિચારથી તે મેધા-સાધન (પવિત્ર બુદ્ધિની પ્રાપ્તિ) તરફ દોરી જાય છે; અને પુરંધિ સાથે સમૃદ્ધિને પ્રકાશિત કરે છે.
Mantra 2
कश्यपस्य स्वर्विदो यावाहुः सयुजाविति ययोर्विश्वमपि व्रतं यज्ञं धीरा निचाय्य
આ બે—જેઓને સ્વર-વિદો, કશ્યપના અનુયાયી, ‘સયુજા’ (એકસાથે જોડાયેલા સાથી) કહે છે—જેનાં વિષે ધીર પુરુષો યોગ્ય વિચાર કરીને કહે છે કે સમગ્ર વ્રત (વિધિ-નિયમ) યજ્ઞ જ છે.
Mantra 3
अर्चत प्रार्चता नरः प्रियमेधासो अर्चत अर्चन्तु पुत्रका उत पुरमिद्धृष्ण्वर्चत
સ્તુતિ કરો, પ્રખર સ્તુતિ કરો, હે નરો; હે પ્રિયમેધાસો, સ્તુતિ કરો. પુત્રો પણ સ્તુતિ કરે; હા, ધૃષ્ણુ—સાહસપૂર્વક—દુર્ગ-ભંજન કરનારની સ્તુતિ કરો.
Mantra 4
उक्थमिन्द्राय शंस्यं वर्धनं पुरुनिःषिधे शक्रो यथा सुतेषु नो रारणत्सख्येषु च
ઇન્દ્રને અર્પણ કરવાનું, ગાનયોગ્ય આ ઉક્ત (સ્તુતિ) ઉચ્ચારો—તે બહુ નિવાસો ધરાવનારને વૃદ્ધિ આપનાર બને; જેથી શક્તિશાળી શક્ર સોમ-સુતિઓ (સોમ-પિષણ/પ્રેસિંગ) સમયે અને અમારી સખ્યતાઓમાં પણ અમારા માટે આનંદિત થાય.
Mantra 5
विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानाम्
હું સહાય માટે વિશ્વાનરને આહ્વાન કરું છું—ધનના સ્વામી, અડગ બળવાળા, મનુષ્યોના રક્ષક, અને રથો સાથે આવનાર દેવતાઓના પણ (આધાર)ને.
Mantra 6
स घा यस्ते दिवो नरो धिया मर्तस्य शमतः ऊती स बृहतो दिवो द्विषो अंहो न तरति
હે નરો! જે તને—દિવ્ય લોકથી—સહાયરૂપ બને છે, સંકટગ્રસ્ત મર્ત્યની ધી (ભક્તિ/પ્રાર્થના) દ્વારા; તે મહાન દિવ્ય લોકમાં નિવાસ કરનાર, દ્વેષીના અંહો (આપત્તિ/પાપ-ક્લેશ)ને પ્રબળ થવા દેતો નથી—તેને પાર કરી જાય છે.
Mantra 7
विभोष्ट इन्द्र राधसो विभ्वी रातिः शतक्रतो अथा नो विश्वचर्षणे द्युम्नं सुदत्र मंहय
હે ઇન્દ્ર, શતક્રતુ! તારા રાધસ (સમૃદ્ધિ)ને પ્રગટ કર; તારી રાતિ (દાતૃત્વભરી ભેટ) વિશાળ છે. હે સર્વમાનવદર્શી, હે સુદાત્ર (ઉદાર દાતા), અમને દ્યુમ્ન (યશ-તેજ) અને મહિમા-સમૃદ્ધિ વધાર.
Mantra 8
वयश्चित्ते पतत्रिणो द्विपाच्चतुष्पादर्जुनि उषः प्रारन्नृतूंरनु दिवो अन्तेभ्यस्परि
હે ઉજ્જ્વલ ઉષસ! સર્વ પ્રાણીઓનું ચિત્ત રાખનારી, પંખીધારી, દ્વિપાદ અને ચતુષ્પાદ પ્રાણીઓ આગળ વધ્યા છે; ઋતુઓના ક્રમ અનુસાર તેઓ ગતિ કરે છે, દ્યૌ (દિવ)ના અંત-સીમાઓને પરિભ્રમણ કરતાં.
Mantra 9
अमी ये देवा स्थन मध्य आ रोचने दिवः कद्व ऋतं कदमृतं का प्रत्ना व आहुतिः
જે દેવો દિવના રોચન (પ્રકાશમય) મધ્યમાં નિવાસ કરે છે—તેમનું ઋત શું છે? તેમનું અમૃત (અમરત્વ) શું છે? અને તેમની પ્રાચીન આહુતિ કઈ છે?
Mantra 10
ऋचं साम यजामहे याभ्यां कर्माणि कृण्वते वि ते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु वक्षतः
ઋચા અને સામન્ સાથે અમે યજન કરીએ છીએ; આ બે દ્વારા કર્મકાંડનાં કર્મો સંપન્ન થાય છે. સદસમાં તેજસ્વી બની તેઓ યજ્ઞને દેવો સુધી વહન કરે છે.
Frequently Asked Questions
It links the Soma-sacrifice and the priests’ careful ritual understanding to Indra’s grace—seen as wealth (rādhas), gifts (rāti), splendour (dyumna), and protection from calamity.
Indra is approached as the powerful giver who can ‘manifest’ abundance for the sacrificer and also act as heavenly aid that prevents hostile forces and misfortune from prevailing.
It points to a paired support of the rite—understood broadly as two allied powers/principles recognized by wise seers—through which the entire “vrata” (ritual ordinance) is realized as yajña.