Dashati 5
PūrvārcikaPrapathaka 4Dashati 510 Mantras

Dashati 5

Aindra victory and welfare: invoking Indra (and allied swift power) to overcome obstacles and secure auspicious success

Deity

Indra

Melodic Character

Heroic and urgent with a protective undercurrent aimed at ‘svasti’ and successful completion

Rishi Family

Vasiṣṭha (probable for the opening mantra in this sequence; full decad requires RV concordance for certainty)

આન્દ્ર વિજય અને સ્વસ્તિ: તાર્ષ્યના મંગલ-રક્ષાત્મક આહ્વાનથી શરૂઆત કરીને, યજ્ઞપ્રયત્નને વેગ અને વીર્ય આપનાર ઇન્દ્રનું સ્તવન-આહ્વાન; વૃત્ર/આવરણરૂપ અવરોધો પર વિજય મેળવી લક્ષ્ય સુરક્ષિત અને શીઘ્ર પ્રાપ્ત થાય એવી પ્રાર્થના. ઋત-સંમત દૈવી શક્તિ બંધનો દૂર કરી ‘જળોના મુક્તિ’ના પ્રતીક દ્વારા સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણ આપે છે—એ ભાવ.

Mantras

Mantra 1

त्यमू षु वाजिनं देवजूतं सहोवानं तरुतारं रथानाम् अरिष्टनेमिं पृतनाजमाशुं स्वस्तये तार्क्ष्यमिहा हुवेम

તેને જ—બળવાન, દેવપ્રેરિત, મહાશક્તિશાળી, રથોમાં સર્વોત્કૃષ્ટ વિજયી, અખંડ ચક્રવાળો, યુદ્ધજિત, ત્વરિત—તાર્ક્ષ્યને—અહીં અમારા કલ્યાણ માટે અમે આહ્વાન કરીએ.

Saman: Aindra/Āśvina-type (generic Sāman setting; specific tune not stated in input)

Mantra 2

त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्रं हवेहवे सुहवं शूरमिन्द्रम् हुवे नु शक्रं पुरुहूतमिन्द्रमिदं हविर्मघवा वेत्विन्द्रः

ઇન્દ્ર—રક્ષક, ઇન્દ્ર—સહાયક; દરેક હવેહવે (આહ્વાન)માં સુહવ, સહેલાઈથી બોલાવી શકાય એવો શૂર ઇન્દ્ર—હું આહ્વાન કરું છું. શક્ર, પુરુહૂત ઇન્દ્રને હું હૂંકારું છું; આ હવિ (હવિષ્ય)ને દાતાર મઘવા ઇન્દ્ર સ્વીકારે.

Saman: Aindra (generic Sāman setting; specific tune not stated in input)

Mantra 3

यजामह इन्द्रं वज्रदक्षिणं हरीणां रथ्य3ं विव्रतानाम् प्र श्मश्रुभिर्दोधुवदूर्ध्वधा भुवद्वि सेनाभिर्भयमानो वि राधसा

અમે વજ્રદક્ષિણ ઇન્દ્રનું યજન કરીએ છીએ—જેણે જમણા હાથમાં વજ્ર ધાર્યો છે; હરિ (હરી) સાથે રથસ્થ, વિવ્રતાનાં—વિવિધ માર્ગો ધરાવનાર. તેણે શ્મશ્રુભિઃ—મૂછવાળા (વીર) રૂપે પ્રચંડ રીતે ધક્કો આપ્યો; ઊર્ધ્વધા ઊભો રહ્યો; પોતાની સેનાઓ સાથે ભયમાન શત્રુઓને વિખેરી દીધા, અને પોતાના રાધસા—દાન-બક્ષિસથી તેમને છૂટા છવાયા કર્યા.

Saman: Aindra (generic Sāman setting; specific tune not stated in input)

Mantra 4

सत्राहणं दाधृषिं तुम्रमिन्द्रं महामपारं वृशभं सुवज्रम् हन्ता यो वृत्रं सनितोत वाजं दाता मघानि मघवा सुराधाः

સત્રાહણ—સદા સંહારક, દાધૃષિ—ધૈર્યવાન, તુમ્ર—પ્રચંડ એવા ઇન્દ્રને (અમે સ્તુતિ કરીએ છીએ); મહાન, અપાર, વૃષભ—વૃષભ સમ, સુવજ્ર—શ્રેષ્ઠ વજ્રધારી. જે વૃત્રનો હંતા છે, અને વાજનો—વિજય-પુરસ્કારનો સનિતા (વિજેતા) પણ છે; તે મઘવા—ઉદાર, મઘાનિ—દાનનો દાતા, સુરાધાઃ—ઉત્તમ દાન-સમૃદ્ધિ ધરાવનાર.

Saman: Aindra (generic Sāman setting; specific tune not stated in input)

Mantra 5

यो नो वनुष्यन्नभिदाति मर्त उगणा वा मन्यमानस्तुरो वा क्षिधी युधा शवसा वा तमिन्द्राभी ष्याम वृषमणस्त्वोताः

જે કોઈ મર્ત્ય—ટોળામાં હોય કે પોતાને વીર માને, કે ઉગ્ર હોય, કે શત્રુભાવથી—યુદ્ધથી કે બળથી અમ પર આક્રમણ કરે; હે ઇન્દ્ર, તને સહાયક રાખી, હે વૃષમણસ્, અમે તેને જીતીએ.

Saman: Unknown/unspecified (requires Sāmavedic gāna-prayoga mapping for this arcika location)

Mantra 6

यं वृत्रेषु क्षितय स्पर्धमाना यं युक्तेषु तुरयन्तो हवन्ते यं शूरसातौ यमपामुपज्मन्यं विप्रासो वाजयन्ते स इन्द्रः

વૃત્રસંઘર્ષોમાં સ્પર્ધા કરતા જનસમૂહો જેને આહ્વાન કરે; અશ્વો જોડાયા ત્યારે જેને તેઓ દોડાવતા દોડાવતા બોલાવે; શૂરવિજયમાં, જળોના આશ્રયરૂપે જેને, વિપ્રો વિજય માટે પ્રેરિત કરે—એ જ ઇન્દ્ર છે.

Saman: Unknown/unspecified (requires Sāmavedic gāna-prayoga mapping for this arcika location)

Mantra 7

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भीरिडया मदन्ता

હે ઇન્દ્ર અને પર્વત! તમારા મહાન રથ સાથે અહીં આવો, હે ઉપકારક વીરોઃ યજ્ઞોના અધ્વરોમાં હવિઓનો આસ્વાદ લો, હે દેવો; અમારી ગીરો (સ્તુતિ-વાણી)થી વૃદ્ધિ પામો, ઇળા દ્વારા આનંદિત થઈ મદમત્ત થાઓ.

Saman: Unknown/unspecified (requires Sāmavedic gāna-prayoga mapping for this arcika location)

Mantra 8

इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रैरयत्सगरस्य बुध्नात् यो अक्षेणेव चक्रियौ शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम्

ઇન્દ્ર માટે ગીરો (સ્તુતિઓ) નિરંકુશ પ્રવાહે પ્રેરાય છે; તેણે સાગરના તળમાંથી જળોને બહાર વહેતા કર્યા. જે પોતાના શચી (શક્તિ)ઓથી, ધરી જેવી અક્ષ વડે બે ચક્રોને સ્થિર કરે તેમ, સર્વ દિશાઓથી પૃથ્વી અને દ્યૌ (આકાશ)ને દૃઢપણે ટેકો આપી સ્થિર કર્યા.

Saman: Unknown/unspecified (requires Sāmavedic gāna-prayoga mapping for this arcika location)

Mantra 9

आ त्वा सखायः सख्या ववृत्युस्तिरः पुरू चिदर्णवां जगम्याः पितुर्नपातमा दधित वेधा अस्मिन्क्षये प्रतरां दीद्यानः

હે તું! સખાઓએ સખ્યભાવથી તને અહીં વાળીને લાવ્યો છે, પાર કરવાના એવા અનેક પૂર-પ્રવાહોને ઓળંગીને. વિધાતા (જ્ઞાની નિયોજક)એ પિતૃનપાત—પિતાના વંશજને—આ વસતિમાં વધુ પ્રચુર રીતે સ્થાપ્યો છે, પ્રાતઃકાળે વધુ તેજસ્વી રીતે દીપ્ત થતો.

Saman: Unknown/unspecified (requires Sāmavedic gāna-prayoga mapping for this arcika location)

Mantra 10

को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् आसन्नेषामप्सुवाहो मयोभून्य एषां भृत्यामृणधत्स जीवात्

આજે કોણ ઋતના અશ્વોને ધુરા પર જોડે છે—શિમીવત, ત્વરિત, તેજસ્વી અને કઠિનતાથી વશમાં આવનાર? તેમના જળવાહક માર્ગદર્શકો નજીક છે, આનંદના સ્ત્રોત સમા. જે તેમને તેમની સેવા-બંધનમાંથી મુક્ત કરે, તે જીવતો રહે.

Saman: Unknown/unspecified (requires Sāmavedic gāna-prayoga mapping for this arcika location)

Frequently Asked Questions

Tārkṣya functions as a swift, protective power invoked for svasti (well-being and safe attainment). Within an Indra-centered decad, it complements Indra’s victory by emphasizing secure conveyance and protection.

It can mean both mythic and ritual prosperity: Indra removes obstruction (vṛtra/āvaraṇa) so waters flow—symbolizing rain, abundance, and the successful unfolding of the sacrifice.

Not from the verse text alone. The sāman tune is determined by the Sāmavedic gāna tradition and its mapping for this arcika location; the decad is broadly Aindra in character, but exact gāna names need śākhā-specific references.