Dashati 8
Indra’s swift, bull-like approach to the Soma-seat and his sure hearing of the stotra
Indra
Invocatory and triumphant with a forward-driving ‘arrival’ energy
R̥ṣi attribution is not supplied in the input; this decad is treated here as an Aindra (Indra-centered) chant-unit without a fixed seer identification.
ઇન્દ્ર વૃષભસ્વરૂપ અને વજ્રધારી છે; તે દૂરથી પણ નજીકથી પણ સ્તોત્રને નિશ્ચિત રીતે સાંભળનાર છે—એવું ઘોષિત કરીને તે સોમાસન તરફ ઝડપી, વિજયી ગતિથી આવે છે. તેના હરી (કપિલ અશ્વો) જોડાવા દેવાગમનનું ચિહ્ન છે; તેથી સવન સમયે સुतસોમ લાવી પ્રસિદ્ધ ઇન્દ્રનું પૂજન કરો—એવો વિધિપ્રેરક સંકેત મળે છે. સ્તોત્ર યોગ્ય રીતે અર્પિત થાય ત્યારે ઇન્દ્ર ‘સાંભળે’ અને હાજર થાય, અને સોમ દ્વારા યજમાનને ઇષ્—ઉત્સાહવર્ધન, દીર્ઘ આયુષ્ય, વિજયબળ—અર્પે; સ્તુતિ અને ઉપસ્થિતિની આ પરસ્પરતા જ અહીંનું તત્ત્વ છે.
Mantras
Mantra 1
सत्यमित्था वृषेदसि वृषजूतिर्नो ऽविता वृषा ह्युग्र शृण्विषे परावति वृषो अर्वावति श्रुतः
સત્યે, એ રીતે, હે વૃષ (પરાક્રમી) ઇન્દ્ર! તું આગળ વધે છે; તું વૃષજૂતિ (બળવાન સહાય) ધરાવતો અમારો અવિતા (રક્ષક) છે. હે ઉગ્ર વૃષ! તું અમારી સ્તુતિઓ સાંભળે છે—પરાવતિ (દૂરથી) અને અર્વાવતિ (નજીકથી) પણ શ્રુત (પ્રસિદ્ધ શ્રોત) છે.
Mantra 2
यच्छक्रासि परावति यदर्वावति वृत्रहन् अतस्त्वा गीर्भिर्द्युगदिन्द्र केशिभिः सुतावां आ विवासति
હે વૃત્રહન્ (વૃત્રવધક) ઇન્દ્ર! તું પરાવતિ (દૂર પ્રદેશ)માં કે અર્વાવતિ (નજીક પ્રદેશ)માં જે જે કર્મ કર્યું છે—તે કારણે સોમપાવક/સોમપેષક યજમાન તને દિન પ્રતિદિન, હે ઇન્દ્ર, કેશિભિઃ (કિરણમય/તેજસ્વી) ગીર્ભિઃ (સ્તુતિગીતો) વડે આમંત્રિત કરે છે.
Mantra 3
अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम् इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा
સોમના મદોમાં, હે અંધસો (સોમરસ) પાન કરનારાઓ, તમારા સ્વરથી વીર ઇન્દ્રને ગાવો; મહાન સ્તુતિ-વાણી ગાવો—વિશાળ-ચિત્ત, નામે પ્રસિદ્ધ, શક્તિમાન ઇન્દ્રને—યથાયોગ્ય વચનથી.
Mantra 4
इन्द्र त्रिधातु शरणं त्रिवरूथं स्वस्तये छर्दिर्यच्छ मघवद्भ्यश्च मह्यं च यावया दिद्युमेभ्यः
હે ઇન્દ્ર! તું ત્રિધાતુ આધારવાળો, ત્રિવરૂથ શરણરૂપ છે. અમારી સ્વસ્તિ માટે રક્ષાકવચ સમ આશ્રય આપ; દાનશીલ યજમાન-સ્તુતકારો માટે અને મારા માટે પણ. અને અમાથી ચમકતા આક્રમણકારોને દૂર હંકારી દે.
Mantra 5
श्रायन्त इव सूर्यं विश्वेदिन्द्रस्य भक्षत वसूनि जातो जनिमान्योजसा प्रति भागं न दीधिमः
જેમ લોકો સૂર્ય તરફ ધસી જાય, તેમ સર્વ (સ્તુતકારો) ઇન્દ્રનો ભાગ લે છે. તેની ઓજસથી વસુ—ધન અને ઉપજ—જન્મે છે; નિર્ધારિત ભાગને અમે કદી ઓછો કરતા નથી.
Mantra 6
न सीमदेव आप तदिषं दीर्घायो मर्त्यः एतग्वा चिद्या एतशो युयोजत इन्द्रो हरी युयोजते
નિશ્ચયે દેવ તે પ્રેરક આહારને વ્યર્થ પામતો નથી; દીર્ઘાયુ મર્ત્ય (જે ઉપાસે) તે તેને પામે છે. જ્યારે ઝડપી અશ્વોને જોડવામાં આવે, ત્યારે ઇન્દ્ર પોતાના બે હરિ (બય) અશ્વોને જોડે છે (આવવા માટે).
Mantra 7
आ नो विश्वासु हव्यमिन्द्रं समत्सु भूषत उप ब्रह्माणि सवनानि वृत्रहन्परमज्या ऋचीषम
હે ઇન્દ્ર! સર્વ સંઘર્ષોમાં અમારી હવિ (આહુતિ) તરફ આવ; યુદ્ધોમાં તને સન્માનપૂર્વક અલંકૃત કરીએ. સ્તુતિઓથી સમૃદ્ધ અમે બ્રહ્મ (પ્રાર્થનાઓ) અને સવન (સોમ-દબાણ/સોમ-પ્રેસિંગ) સાથે તારી પાસે ઉપસ્થિત થઈએ—હે વૃત્રહન, પરમ અજ્ય (સર્વોચ્ચ બળ) ધરાવનાર, ઋચિષમ (ઋચાઓથી સમૃદ્ધ)!
Mantra 8
तवेदिन्द्रावमं वसु त्वं पुष्यसि मध्यमम् सत्रा विश्वस्य परमस्य राजसि न किष्ट्वा गोषु वृण्वते
હે ઇન્દ્ર! નિશ્ચયે તો નાનુંતમ ધન પણ તારો જ છે; મધ્યમ ભાગને પણ તું પોષે છે. સર્વોત્કૃષ્ટ સર્વ પર તું સતત રાજ્ય કરે છે; ગાયો (પશુધન) માટે તને કોઈ વ્યર્થ પસંદ કરતું નથી.
Mantra 9
क्वेयथ क्वेदसि पुरुत्रा चिद्धि ते मनः अलर्षि युध्म खजकृत्पुरन्दर प्र गायत्रा अगासिषुः
તું ક્યાં ગયો? તું ખરેખર ક્યાં છે? કારણ કે તારો સંકલ્પ અનેક સ્થાનોમાં વ્યાપેલો છે. હે યુદ્ધવીર, શત્રુઓને કંપાવનાર, પુરંદર (નગરવિનાશક)! તું સર્વત્ર પહોંચે છે; ગાયત્ર-ગાયકોએ તારી સ્તુતિ પ્રગટ ગાઈ છે.
Mantra 10
वयमेनमिदा ह्योपीपेमेह वज्रिणम् तस्मा उ अद्य सवने सुतं भरा नूनं भूषत श्रुते
અમે તો અહિં, હમણાં પણ, વજ્રધારી ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કર્યો છે; તેથી આજ સવનમાં પિષિત સોમરસ તેને અર્પણ કરવા લાવો; હવે શ્રુતિપ્રસિદ્ધ (ઇન્દ્ર)નું યથાવિધિ સન્માન કરો.
Frequently Asked Questions
It proclaims that Indra truly hears the priests’ praise and therefore comes swiftly to the Soma-seat, bringing strength and invigorating gain (iṣ) to the worshipper.
The yoking of the harī is a ritual-sign of readiness and arrival: Indra is pictured as harnessing his steeds to reach the pressing and accept the offered Soma.
It functions as an invitation and confirmation chant at the savana: having ‘propitiated’ Indra by stotra, the singers prompt the act of bringing and presenting the pressed Soma to him.