Dashati 9
Agni as the powerful guide of the sacrifice who grants safe passage to wealth, strength, and divine order (ṛta)
Agni
Invocatory and energizing—bright forceful praise aimed at stirring Agni’s beneficence
The dashati blends common Agni-hymn diction with a lineage/ordo statement (Śraddhā–Manu–Kaśyapa motif). Rṣi attributions can shift between Ṛgvedic source and Sāmavedic arrangement; confirm by śākhā-specific anukramaṇī.
આ દશતીમાં અગ્નિને યજ્ઞના પ્રબળ માર્ગદર્શક તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. તે ઓજિષ્ઠ (સર્વથી શક્તિશાળી સહાયક) અને વિભાવસુ (પ્રકાશમાન તેજ) રૂપે હવિને બળ આપે છે, યજમાનને અહિતથી અખંડિત/સુરક્ષિત રાખે છે અને રાયસ (સંપત્તિ) તથા વાજ (વિજય/વીર્ય) સુધી પહોંચાડતો યોગ્ય ‘પંથ’ ખોલે છે—એવી પ્રાર્થના છે. બૃહદ્ અર્ચ (વિસ્તૃત સ્તોત્ર) દ્વારા દાન-પ્રસાદ ખેંચી લાવવાની વિનંતી થાય છે અને અંતે વધુ વિચારસભર રીતે સૂચવે છે કે અગ્નિ પરેણ ધર્મણા—ઋત/ધર્મના ઉચ્ચ નિયમથી—જન્મે છે અને યજ્ઞને સ્થાપિત કરે છે. શ્રદ્ધા અને મનુ યજ્ઞના સિદ્ધાંતરૂપ આધાર તરીકે દેખાય છે; કશ્યપનો ઉલ્લેખ દેવતા તરીકે નહીં પરંતુ વંશ-સંદર્ભે આદિપરંપરાની રચના કરે છે.
Mantras
Mantra 1
अग्न ओजिष्ठमा भर द्युम्नमस्मभ्यमध्रिगो प्र नो राये पनीयसे रत्सि वाजाय पन्थाम्
હે અગ્નિ, અમારે માટે સર્વોત્તમ બળ (સહાય) અને તેજસ્વી દ્યુમ્ન—યશ તથા સમૃદ્ધિ—લાવી આપ; અમને અઘાતરહિત રાખ. હે રક્ષક, ઉત્તમ ધન માટે, બળના વિજય-પુરસ્કાર (વાજ) માટે અમને માર્ગ પ્રદાન કર.
Mantra 2
यदि वीरो अनु ष्यादग्निमिन्धीत मर्त्यः आजुह्वद्धव्यमानुषक्शर्म भक्षीत दैव्यम्
જો કોઈ વીર મનુષ્ય યોગ્ય ભાવથી અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે અને માનુષક હવિ અર્પણ કરીને આહુતિ આપે, તો (કર્મ માનવીય હોવા છતાં) તે દૈવ શર્મ—દિવ્ય રક્ષણ—નો ભોગ કરે.
Mantra 3
त्वेषस्ते धूम ऋण्वति दिवि सं च्छुक्र आततः सूरो न हि द्युता त्वं कृपा पावक रोचसे
તારો ધૂમ, તેજસ્વી બની, આકાશમાં ઊંચે ઊઠે છે અને ઉજ્જ્વળ રીતે વ્યાપે છે; કેમ કે હે પાવક, તું સૂર્ય સમાન દ્યુતિથી, પોતાના સ્વરૂપમાં પ્રકાશિત થાય છે.
Mantra 4
त्वं हि क्षैतवद्यशो ऽग्ने मित्रो न पत्यसे त्वं विचर्षणे श्रवो वसो पुष्टिं न पुष्यसि
હે અગ્નિ, તું તો ક્ષૈતવદ્—પૃથ્વીજન્ય યશ પર—મિત્ર સમો અધિપતિ થઈ રાજ કરે છે; હે વસુ, મનુષ્યોમાં તું શ્રવઃ (કીર્તિ) વધારેછે અને પુષ્ટિને પોષણ સમી પોષે છે.
Mantra 5
प्रातरग्निः पुरुप्रियो विष स्तवेतातिथिः विश्वे यस्मिन्नमर्त्ये हव्यं मर्तास इन्धते
પ્રાતઃકાળે જનસમૂહ અગ્નિને સ્તવે—પુરુપ્રિય, અતિથિ; જેમાં, અમર્ત્ય એવા તેમાં, મર્ત્યો હવ્યને પ્રજ્વલિત કરે છે.
Mantra 6
यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते
હે વિભાવસુ, તેજોમય અગ્નિ! તેને મહાન ઋચા ગાવો; કારણ કે જે કંઈ સર્વોત્તમ ઇચ્છનીય છે તે અગ્નિ માટે જ છે. તારા પાસેથી—મહિષી સમાન મહાન દાતાથી—ધન અને વાજ (ઉત્સાહવર્ધક પુરસ્કારો) ઉદ્ભવે છે.
Mantra 7
विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः
વંશે વંશ, વાજ (પુરસ્કાર) મેળવવાની ઇચ્છાથી, તમારા માટે અગ્નિને—અતિથિ, બહુપ્રિય—આહ્વાન કરે છે. તેને, તમારા ગૃહ્ય અગ્નિને, હું શબ્દોથી સ્તવું છું—શૂષ (વીર્ય)ની સ્તુતિ કરતા મનમો (સ્તોત્રો)થી.
Mantra 8
बृहद्वयो हि भानवे ऽर्चा देवायाग्नये यं मित्रं न प्रशस्तये मर्तासो दधिरे पुरः
ભાનુમાન અગ્નિ દેવ માટે—જેનું મહાન તેજ અને પરાક્રમ પ્રસિદ્ધ છે—ઉચ્ચ, વિશાળ સ્તુતિગાન ગાવો. જેમ મિત્ર મિત્રણાં સમાન, તેમ મનુષ્યો તેને પ્રશસ્તિ માટે અગ્રસ્થાને સ્થાપે છે.
Mantra 9
अगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् य स्म श्रुतर्वन्नार्क्षे बृहदनीक इध्यते
અમે અગ્નિ પાસે આવ્યા છીએ—વૃત્રહન્તમ, અવરોધકનો સર્વોત્કૃષ્ટ સંહારક; જ્યેષ્ઠ, ઉપકારી. જે શ્રુતર્વન્ તરીકે પ્રસિદ્ધ, વિશાળ તેજવાળો, નાર્ક્ષ યજ્ઞવિધિમાં પ્રજ્વલિત થાય છે.
Mantra 10
जातः परेण धर्मणा यत्सवृद्भिः सहाभुवः पिता यत्कश्यपस्याग्निः श्रद्धा माता मनुः कविः
પરમ ધર્મવિધિથી જન્મેલો—જ્યારે તે પોતાના સહચરો સાથે સહભવ થયો. અગ્નિ કશ્યપનો પિતા છે; શ્રદ્ધા તેની માતા; મનુ કવિ (ઋષિ) છે—જે તેને સ્થાપે છે.
Frequently Asked Questions
It asks Agni to bring the strongest help and glory, keep the sacrificer unharmed, and provide the effective ‘path’—right ritual means—leading to wealth (rāyas) and strength/prize (vāja).
The verse frames Agni’s role within higher ordinance (dharma/ṛta): faith is presented as the generative power of sacrifice, and Manu as the wise institutor who establishes the ritual order in which Agni functions.
They are sung by the Udgātṛ group in an Agni-focused stotra setting, with śākhā-specific melodic treatment (sāman) and typical Sāmavedic elongations/stobhas to fit the verses into the chant form.