Dashati 8
Agni as the sustaining and protecting sacrificial fire who grants prosperity and defends the rite
Agni
Invocatory and protective—steadily affirmative with a sharpened martial intensity in the rakṣas-destroying lines
As an early Agneya set in the Sāmavedic arrangement the decad draws on Ṛgvedic Agni materials of mixed hymn provenance; individual verse seers may vary with Pūṣan material often linked to Aṅgiras traditions.
યજ્ઞને ધારણ અને રક્ષણ કરનાર અગ્નિને અહીં ઇળા (અર્પણ) સ્વીકારી યજ્ઞને સિદ્ધ અને પરિપૂર્ણ કરવા માટે આવાહન કરવામાં આવે છે. તે ગોસંપત્તિ, સ્થિર ધન-સમૃદ્ધિ, પુત્ર-સંતાન અને વંશવૃદ્ધિ જેવા વરદાન આપે છે; તેમજ યાતુધાન/રાક્ષસ જેવી વિનાશક શક્તિઓને દહન કરીને બાંધી યજ્ઞના વિઘ્નો દૂર કરનાર ‘રક્ષોહા’ રૂપે સ્તુત થાય છે. દૈવી ‘સુમતિ’ (અનુગ્રહ) યજ્ઞફળની શરત તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે; અને પૂષન પૂરક દેવ તરીકે સુરક્ષિત પોષણ તથા શુભ ઐશ્વર્ય આપનાર તરીકે ઉલ્લેખિત છે.
Mantras
Mantra 1
अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सस्रते नाकमच्छ
માનવોની સમિધાથી અગ્નિ જાગ્યો છે; આગળ વધતી ઉષા વાછરડાં તરફ આવતી ધેનુ જેવી તેની સામે આવે છે. ઝડપી અશ્વો સમા આગળ ખેંચાતા, તેની તેજધારાઓ સ્વર્ગ તરફ વહેતી ગઈ.
Mantra 2
प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरैरमूरं पुरां दर्माणम् नयन्तं गीर्भिर्वना धियं धा हरिश्मश्रुं न वार्मणा धनर्चिम्
અમે મહાન પાવકને સ્તુતિએ આગળ લાવીએ છીએ—જાગૃત કરનાર, ગૂંચવણમાં પણ અચલ; પુરોના દૃઢ આધારને સ્થાપનાર, ગીર્ભિઃ (સ્તુતિગીતો) દ્વારા આગળ ધપતો. હે અગ્નિ, યજ્ઞયોગ્ય ધી (વિચાર) અમામાં સ્થાપ; જેના અર્ચિ ધન સમી છે, અને હરિશ્મશ્રુ પુરુષ જેમ કવચથી આવૃત છે.
Mantra 3
शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यद्विषुरूपे अहनी द्यौरिवासि विश्वा हि माया अवसि स्वधावन्भद्रा ते पूषन्निह रातिरस्तु
તારો એક રૂપ તેજોમય છે, બીજું મનોહર; તું વિવિધ રૂપોવાળો છે—દિવસ-રાતમાં આકાશ સમાન. હે સ્વધાવાન, તું સર્વ માયાઓથી રક્ષા કરે છે. હે પૂષન, અહીં તારી કલ્યાણકારી દાતૃત્વભરી રાતિ (કૃપાદાન) પ્રાપ્ય થાઓ.
Mantra 4
इडामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे
હે અગ્નિ, ઇળા (iḍā) સ્વીકારો; તમે બહુ દાન આપનાર, ગૌ-દાતા, હવન કરનાર માટે તે સર્વથી સ્થિર સમૃદ્ધિ સિદ્ધ કરો. અમારે માટે પુત્ર—સંતાન અને વિજ (વંશ)થી સમૃદ્ધ—થાઓ; અને હે અગ્નિ, તમારી સુમતિ (કૃપા) અમારાં ઉપર રહે.
Mantra 5
प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्मा सीददपां विवर्ते दधद्यो धायी सुते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः
પ્રગટ થયો હોતૃ—મહાન જન્મેલો, નભો-વિદ (આકાશને જાણનાર), મનુષ્યોમાં આસન ગ્રહણ કરનાર; તે પરિભ્રમણ કરતી આપઃ (જળો) વચ્ચે બેસે છે. જે સર્વને ધારણ કરનાર, આધાર-દાતા, સોમ-સુત સમયે (સોમ પિષણ/દબાણે) વેગવાન શક્તિઓને નિયંત્રિત કરે છે, અને વિધાતા (યજમાન/પૂજક)ને વસુ (ધન) આપે છે—તનૂપાḥ, દેહનો રક્ષક.
Mantra 6
प्र सम्राजमसुरस्य प्रश्स्तं पुंसः कृष्टीनामनुमाद्यस्य इन्द्रस्येव प्र तवसस्कृतानि वन्दद्वारा वन्दमाना विवष्टु
અતિ-પ્રશંસિત સમ્રાટ, પરાક્રમી અધિપતિ, મનુષ્ય-જાતિઓનો આનંદ—તે પ્રકાશિત થાઓ; અને ઇન્દ્રની જેમ, તમારા બળના કૃત્યો પ્રગટ થાઓ. અમે ભક્તિના દ્વારો પાસે સ્તુતિ કરતાં, તમને વંદન કરી ગાનથી ઉજવીએ.
Mantra 7
अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इवेत्सुभृतो गर्भिणीभिः दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः
અરણીમાં નિહિત જાતવેદા અગ્નિ, ગર્ભિણી સ્ત્રીઓ દ્વારા ધારિત ગર્ભ સમાન, દિનપ્રતિદિન જાગૃત, હવિષ્યવંત મનુષ્યો દ્વારા પૂજનીય છે.
Mantra 8
सनादग्ने मृणसि यातुधानान्न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः अनु दह सहमूरान्कयादो मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः
પ્રાચીન કાળથી, હે અગ્નિ, તમે યાતુધાનાઓને નાશ કરો છો; યુદ્ધોમાં રાક્ષસો તમને જીત્યા નથી. વધુમાં, માંસભક્ષકોને તેમના દેહ સહિત દહન કરો; તમારી દૈવી હેત્યા (શસ્ત્ર)થી તેઓ છૂટીને ન જાય.
Frequently Asked Questions
To praise Agni as the one who receives the offering, fulfills the sacrifice, grants lasting prosperity and offspring, and protects the rite by destroying hostile forces.
Sāmavedic groupings are often ritual-melodic sequences; Pūṣan can be included as a supportive deity for nourishment, safe passage, and auspicious giving alongside Agni’s central ritual role.
They are hostile beings in the hymn language; in ritual interpretation they also represent obstructions and impurities that threaten the offering, which Agni is asked to burn away with his divine power.