Dashati 7
Agni as Jātavedas—ritual guide and luminous power who secures faultless sacrifice and protection in the sadas
Agni (Jātavedas)
Vigorous bright and assuring—praise that sounds like confident kindling and forward advance
Viśvāmitra (dominant traditional attribution for this cluster)
જાતવેદસ અગ્નિને યજ્ઞનો માર્ગદર્શક અને તેજસ્વી શક્તિ તરીકે સ્તુતિપૂર્વક આહ્વાન કરતી દશતિ. યોગ્ય રીતે ઘડાયેલું સ્તોત્ર અગ્નિને અર્પિત ‘સ્તોમ-રથ’ બને છે; તે સદસમાં વિધિને યોગ્ય દિશા આપે છે અને હવિષ્ય દેવો સુધી પહોંચાડે છે. અગ્નિનો વિસ્તરતો કેતુ બે લોકો (રોદસી) પર વ્યાપે છે; જળોમાં/ઇંધણમાં ગુપ્ત રીતે વધીને તે જાગૃત થાય છે—આ ભાવ પણ પ્રગટ થાય છે. તેની ત્રિવિધ જ્યોતિ/રૂપો સ્થિર થઈ, અગ્નિ સાથેની મિત્રતા યજમાનોને યજ્ઞદોષ અને લોકિક હાનિથી રક્ષિત રાખે છે.
Mantras
Mantra 1
आ जुहोता हविषा मर्जयध्वं नि होतारं गृहपतिं दधिध्वम् इडस्पदे नमसा रातहव्यं सपर्यता यजतं पस्त्यानाम्
હવિષા સાથે આહુતિ અર્પો; પોતાને શુદ્ધ કરો; હોતા—ગૃહપતિને સ્થાપિત કરો. ઇળાસ્પદે નમસ્કારપૂર્વક રાતહવ્ય (અર્પિત હવિષ ગ્રહણ કરનાર)ને, વસતિઓના યજનીય આરાધ્યને, ભક્તિથી ઉપાસો.
Mantra 2
चित्र इच्छिशोस्तरुणस्य वक्षथो न यो मातरावन्वेति धातवे अनूधा यदजीजनदधा चिदा ववक्षत्सद्यो महि दूत्या3ं चरन्
યુવાન અગ્નિનું વહન અદભુત છે—સ્થાપન માટે તે બે માતાઓને અનુસરે છે. જ્યારે તેઓ તેને જનમાવે છે, ત્યારે તે તરત જ આગળ વધે છે, મહાન દૂત્યમાં ગમન કરતો.
Mantra 3
इदं त एकं पर ऊ त एकं तृतीयेन ज्योतिषा सं विशस्व संवेशनस्तन्वे3 चारुरेधि प्रियो देवानां परमे जनित्रे
આ તારો એક રૂપ છે, અને તે પણ તારો એક રૂપ છે; ત્રીજા જ્યોતિથી તું એકત્વમાં પ્રવેશ કર. સંવેશન (વિશ્વામ) લાવનાર તરીકે, તારા તનુમાં કૃપાળુ અને મનોહર થા; દેવોને પ્રિય થા—પરમ જનિત્રમાં.
Mantra 4
इमं स्तोममर्हते जातवेदसे रथमिव सं महेमा मनीषया भद्रा हि नः प्रमतिरस्य संसद्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव .
જાતવેદસ, અર્હ એવા તને અર્પવા માટે—રથ જેમ સુઘડ રીતે જોડાય તેમ—આ સ્તોમને અમે ભક્તિભરી મનિષા વડે સુસંગત રીતે રચીએ છીએ. યજ્ઞસભામાં તારી પ્રેરણા/માર્ગદર્શન અમારે માટે મંગલમય છે. હે અગ્નિ, તારી સખાઈમાં અમે—તારા જ—કદી અહિત ન પામીએ.
Mantra 5
मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातमग्निम् कविं सम्राजमतिथिं जनानामासन्नाः पात्रं जनयन्त देवाः
દિવસનું મસ્તક, પૃથ્વીનો આધાર—ઋતથી જન્મેલો વૈશ્વાનર અગ્નિ; કવિ, સર્વનો સમ્રાટ, મનુષ્યોનો અતિથિ—દેવોએ નજીક બેસીને તેને હવિષ્ય માટે યોગ્ય પાત્રરૂપે જનમાવ્યો.
Mantra 6
वि त्वदापो न पर्वतस्य पृष्ठादुक्थेभिरग्ने जनयन्त देवाः तं त्वा गिरः सुष्टुतयो वाजयन्त्याजिं न गिर्ववाहो जिग्युरश्वाः
પર્વતની પીઠ પરથી જેમ જળ ફૂટે તેમ, હે અગ્નિ, તારા પાસેથી દેવોએ ઉક્તિરૂપ સ્તુતિઓ દ્વારા તને પ્રગટ કર્યો. સુઉચ્ચારિત ગિરાઓ/સ્તુતિઓ તને વિજયી બનાવે છે; જેમ અશ્વો દોડમાં જીતે તેમ, હે ગિર્વવાહ, તેઓ તને જીતે છે (અર્થાત્ તને પ્રાપ્ત કરે છે).
Mantra 7
आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम्
હે યજમાનોઃ રક્ષણાર્થે, યજ્ઞના રાજા અગ્નિને—રુદ્રસ્વરૂપ, હોતૃ, બે લોક (દ્યો-પૃથ્વી) માટે સત્યયજ્ઞ કરનારને—અહીં આવો. જે સુવર્ણરૂપ છે, જે પ્રાચીન કાળથી તનયિત્નુ (વજ્રધારી)ના અચિત્ત/અદૃશ્ય સ્ત્રોતમાંથી પ્રગટ થયો—તેને સહાય માટે લાવો.
Mantra 8
इन्धे राजा समर्यो नमोभिर्यस्य प्रतीकमाहुतं घृतेन नरो हव्येभिरीडते सबाध आग्निरग्रमुषसामशोचि
નમસ્કારો વડે રાજા, સહચર અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે; જેના પ્રતીક/દૃશ્યરૂપને ઘૃતની આહુતિથી પોષવામાં આવે છે. તેને મનુષ્યો હવ્ય-અર્પણોથી સ્તુતિ કરે છે; તે અપ્રતિહત અગ્નિ ઉષાઓમાં અગ્રે તેજસ્વી થયો છે.
Mantra 9
प्र केतुना बृहता यात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति दिवश्चिदन्तादुपमामुदानडपामुपस्थे महिषो ववर्ध
અગ્નિ મહાન કેતુ—ઉચ્ચ તેજ—સાથે બે લોક (દ્યો-પૃથ્વી) તરફ આગળ વધે છે; વૃષભ સમ ગર્જે છે. સ્વર્ગના અંત સુધીથી પણ તેણે અદ્વિતીય મહિમા પ્રાપ્ત કર્યો છે; અપાં કુંખમાં (જળોના અંકમાં) તે મહિષ મહાન બળે વધ્યો છે.
Mantra 10
अग्निं नरो दीधितिभिरण्योर्हस्तच्युतं जनयत प्रशस्तम् दूरेदृशं गृहपतिमथव्युम्
અરણિ-દ્વયમાંથી પુરુષો પ્રજ્વલિત જ્વાળાઓથી, હાથથી ઉત્પન્ન કરાયેલા અગ્નિને જનમાવે છે—પ્રશસ્ત, દૂરથી દેખાતો, ગૃહપતિ, સર્વત્ર વ્યાપક.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as Jātavedas who is praised with a well-made hymn, shines across the worlds, and guides the sacrifice in the ritual assembly so the worshippers remain unharmed.
The ‘chariot’ image says the praise must be firmly constructed—well-joined like a ratha—so it can carry the offering-intent smoothly and win Agni’s auspicious guidance (pramati) in the sadas.
Traditionally it is read as Agni’s three fires (gārhapatya, āhavanīya, dakṣiṇa) or as his presence in three realms (earth, atmosphere, heaven), showing one deity manifesting in coordinated stations.