Dashati 5
Invocation of Agni as the immortal messenger who establishes and perfects the sacrifice
Agni
Bright kindling-energy (dīpti) with reverent urgency—suited to opening Agni-stotras
Vasiṣṭha
અમર દૂત તરીકે અગ્નિને નમસ્કારપૂર્વક આહ્વાન—યજ્ઞને સ્થાપિત કરી તેને સિદ્ધ અને પરિપૂર્ણ કરનાર તરીકે. અગ્નિ ‘ઊર્જઃ-નપાત્’ રૂપે પ્રાણશક્તિનું પોષણ કરે છે, ‘સુ-અધ્વર’ રૂપે વિધિને સુવ્યવસ્થિત રીતે કરાવે છે, અને દેવતાઓ સુધી હવિષ્ય પહોંચાડનાર દૂત બને છે. મનુએ માનવજાત માટે સ્થાપિત કરેલો જ્યોતિસ્વરૂપ અગ્નિ, ઋતમાંથી જન્મેલો (ઋતજાત) પ્રકાશ બની બાહ્ય અગ્નિ અને આંતરિક માર્ગદર્શક જ્યોતિ—બંને રૂપે પ્રગટે છે. યોગ્ય રીતે પ્રજ્વલિત અગ્નિથી રક્ષણ અને આશ્રય (ચર્દિઃ), સહાય અને ધન પ્રાપ્ત થાય છે; ગાથા/સ્તોત્રરૂપ સ્તુતિ અસરકારક યજ્ઞવાણી બને છે.
Mantras
Mantra 1
एना वो अग्निं नमसोर्जो नपातमा हुवे प्रियं चेतिष्ठमरतिं स्वाध्वरं विश्वस्य दूतममृतम्
આ સ્તુતિઓ દ્વારા, નમસ્કારપૂર્વક, હું તમારા હિત માટે અગ્નિને આહ્વાન કરું છું—ઊર્જાના નપાત (પોષણનો પુત્ર), પ્રિય, અતિચેતન (સર્વોત્તમ બુદ્ધિશાળી), અહિંસક, સુ-અધ્વર (સુયજ્ઞ)ને સિદ્ધ કરનાર, સર્વનો દૂત, અમૃત (અમર)।
Mantra 2
शेषे वनेषु मातृषु सं त्वा मर्तास इन्धते अतन्द्रो हव्यं वहसि हविष्कृत आदिद्देवेषु राजसि
શેષ ઇંધણમાં, વનોમાં, માતૃરૂપ જનનીઓમાં—મર્ત્યો તને પ્રજ્વલિત કરે છે; અતન્દ્ર, તું યજમાનના હવ્યને વહન કરે છે; ત્યાર પછી દેવોમાં તું રાજ કરે છે (મુખ્યા રૂપે)।
Mantra 3
अदर्शि गातुवित्तमो यस्मिन्व्रतान्यादधुः उपो षु जातमार्यस्य वर्धनमग्निं नक्षन्तु नो गिरः
અગ્નિ પ્રગટ થયો છે—ગાતુવિત્તમ, માર્ગનો શ્રેષ્ઠ જાણકાર; જેમાં તેમણે વ્રતો (વિધિઓ) સ્થાપ્યાં છે. આર્યનો વર્ધક, જન્મેલો તે અગ્નિ સુધી અમારી ગિરઃ (સ્તુતિગીતો) ઉપસી પહોંચે.
Mantra 4
अग्निरुक्थे पुरोहितो ग्रावाणो बर्हिरध्वरे ऋचा यामि मरुतो ब्रह्मणस्पते देवा अवो वरेण्यम्
ઉક્તમાં અગ્નિ પુરોહિત—નિયુક્ત ઋત્વિજ છે; અધ્વરમાં ગ્રાવાણો (સોમ-પેષણ પથ્થરો) અને બર્હિ (પવિત્ર કુશ) છે. ઋચા સાથે હું મરુતોને આવાહન કરવા આગળ વધું છું; હે બ્રહ્મણસ્પતિ, હે દેવો, વરેṇ્ય—ઉત્તમ સહાય આપો.
Mantra 5
अग्निमीडिष्वावसे गाथाभिः शीरशोचिषम् अग्निं राये पुरुमीढ श्रुतं नरो ऽग्निः सुदीतये छर्दिः
અગ્નિને સહાય માટે સ્તુતિ કરો—ગાથાઓથી, તેજસ્વી જ્વાલાવાળા (શીરશોચિષ)ને; ધન માટે અગ્નિને સ્તુતિ કરો—પુરુમીઢ (ઘણો સ્તુત), શ્રુત (પ્રખ્યાત)ને; અગ્નિ સુદીપ્તિ માટે છે, અને (અમારું) ચાર્દિઃ—આશ્રય/રક્ષા છે।
Mantra 6
श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिर्देवैरग्ने सयावभिः आ सीदतु बर्हिषि मित्रो अर्यमा प्रातर्यावभिरध्वरे
શ્રુતિ-કર્ણ, સાંભળો; વહ્નિભિઃ—વાહકો સાથે, દેવો સાથે, હે અગ્નિ, તારા સાયાવભિઃ—સહચરો સાથે. પ્રાતર્યાવભિઃ—પ્રભાતે આવનારાઓ સાથે, અધ્વરમાં મિત્ર અને અર્યમા બર્હિષિ (પવિત્ર કુશ પર) બેસે.
Mantra 7
प्र दैवोदासो अग्निर्देव इन्द्रो न मज्मना अनु मातरं पृथिवीं वि वावृते तस्थौ नाकस्य शर्मणि
પ્ર દૈવોદાસઃ—દિવ્ય દાતા અગ્નિ આગળ વધ્યો; મહિમામાં ઇન્દ્ર સમાન. તેણે માતા પૃથિવીને ચારે તરફથી વ્યાપી; અને નાકસ્ય શર્મણિ—સ્વર્ગના આશ્રયમાં સ્થિર રહ્યો.
Mantra 8
अध ज्मो अध वा दिवो बृहतो रोचनादधि अया वर्धस्व तन्वा गिरा ममा जाता सुक्रतो पृण
હવે ધરતી પર, હવે મહાન દ્યુલોકના તેજસ્વી પ્રદેશમાંથી પણ; આ (સ્તુતિ-ગીત) વડે તું પોતાના દેહથી વૃદ્ધિ પામ; મારી ગિરા (હિમ્ન) દ્વારા, હે સુક્રતુ (સારા સંકલ્પવાળા) બલવાન, અમારી ઇચ્છા પૂર્ણ કર.
Mantra 9
कायमानो वना त्वं यन्मात्र्^ईरजगन्नपः न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभुवः
વનને શોધતો તું, જ્યારે માતાઓ (અરણિઓ) અને જળો પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે, હે અગ્નિ, તને રોકી પાછો ફેરવવાનો કોઈ ઉપાય નથી; કારણ કે, દૂર હોવા છતાં, તું નજીક બની ગયો છે.
Mantra 10
नि त्वामग्ने मनुर्दधे ज्योतिर्जनाय शश्वते दीदेथ कण्व ऋतजात उक्षितो यं नमस्यन्ति कृष्टयः
હે અગ્નિ, મનુએ તને માનવજાતિ માટે સદાકાળ પ્રકાશરૂપે સ્થાપ્યો છે; હે કણ્વ, ઋતથી જન્મેલો, હવિથી પોષિત, તું તેજથી ઝળહળે છે—જેને પ્રજાઓ નમસ્કાર કરે છે.
Frequently Asked Questions
It centers on calling Agni with reverence as the immortal messenger who makes the sacrifice succeed, gives protection, and shines as the guiding light for people.
“Ūrjaḥ-napāt” presents Agni as born of nourishment and vitality, while “dūta” highlights his role as the envoy who carries offerings and prayers from the ritual to the gods.
It frames Agni as the foundational institution of sacrifice: set in place according to ṛta (right order), he becomes both the physical fire and the enduring light that guides and sustains the ritual community.