Dashati 3
Agni as the gracious ritual guest—kindled, seated on the barhis, and invoked to grant welfare and carry offerings
Agni
Invocatory and reverent with a bright kindling-like uplift
Most attributions are unspecified in the provided data; one verse explicitly names Gopavana as the seer/voice. Rigvedic anukramaṇī confirmation would be needed for full rishi-family mapping.
અગ્નિ—યજ્ઞનો કૃપાળુ અતિથિ—સમિધોથી પ્રજ્વલિત થઈ બર્હિસ પર બેસે, પાવક રૂપે આહ્વાન સાંભળે, હવિષ્યને શુદ્ધ કરી દેવતાઓ સુધી પહોંચાડે અને શિવ/મૃળ સ્વરૂપે કલ્યાણ આપે—એ રીતે તેનું આવાહન થાય છે. અગ્નિનું યજ્ઞજનન, અંગારરૂપ તેજ, શુદ્ધિકરણ અને ‘હવ સાંભળ’ જેવી વિનયભરી પોકાર મુખ્ય ભાવ છે. અંતે સોમાધિપતિ ઇન્દ્ર તરફ પરિવર્તન—યજમાનની ધી/ગિરને દેવ સ્વીકારી પસંદ કરે અને બળ આપે, એવી પ્રશ્નરૂપ આમંત્રણ-યાચના. યોગ્ય રીતે પ્રજ્વલિત વાણી અને સંકલ્પ દેવતાને નજીક લાવે છે; અગ્નિ મધ્યસ્થ ઉપસ્થિતિ બની ઉપાસનાને અસરકારક અને ફળદાયી કરે છે.
Mantras
Mantra 1
अग्निं वो वृधन्तमध्वराणां पुरूतमम् अच्छा नप्त्रे सहस्वते
યજ્ઞોમાં જેને તમે વધાવો છો એવા અગ્નિને—અતિ દાનશીલને—અહીં બોલાવો; શક્તિશાળી નપ્ત્રે, સહસ્વતને, તેની પાસે આવો.
Mantra 2
अग्निस्तिग्मेन शोचिषा यंसद्विश्वं न्या3त्रिणम् अग्निर्नो वंसते रयिम्
અગ્નિ પોતાના તીક્ષ્ણ, જ્વલંત તેજથી સર્વ ભક્ષક આક્રમણકારને રોકે; અને અગ્નિ અમને ધન-સમૃદ્ધિ અર્પવા કૃપાળુ બને.
Mantra 3
अग्ने मृड महां अस्यय आ देवयुं जनम् इयेथ बर्हिरासदम्
હે અગ્નિ, કૃપાળુ થા; તું મહાન છે. અહીં આવ; દેવને ઇચ્છનારા જનને નજીક આવ, અને પવિત્ર બર્હિષ (કુશ-ઘાસ) પર આસન ગ્રહણ કર.
Mantra 4
अग्ने रक्षा णो अंहसः प्रति स्म देव रीषतः तपिष्ठैरजरो दह
હે અગ્નિ, અમને અંહસ (પાપ) થી રક્ષા કર; હે દેવ, હિંસકોથી અમને બચાવ. અજર તું, તારા અતિ તપ્ત જ્વાળાઓથી ઇજા કરનારાઓને દહન કર.
Mantra 5
अग्ने युङ्क्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः अरं वहन्त्याशवः
હે અગ્નિ, જોડ—કારણ કે હે દેવ, તારા સારા અને વેગવાન અશ્વો યોગ્ય રીતે હવિષ્યને વહન કરે છે.
Mantra 6
नि त्वा नक्ष्य विश्पते द्युमन्तं धीमहे वयम् सुवीरमग्न आहुत
હે વિશ્પતિ (જનના સ્વામી), અમે તને પ્રાપ્ત કરીએ છીએ; અમે તને—દ્યુમંત (પ્રભામય), સુવીર-દાતા—સ્થાપિત કરીએ છીએ. હે અગ્નિ, હે આહુત (જેનને આહુતિ અર્પાય છે), અમારા યજ્ઞ માટે અહીં ઉપસ્થિત થા.
Mantra 7
अग्निर्मूर्धा दिवः ककुत्पतिः पृथिव्या अयम् अपां रेतांसि जिन्वति
અગ્નિ દ્યૌનો મસ્તક છે, શિખરનો અધિપતિ છે, અને પૃથ્વીનો પણ; એ જ અગ્નિ જળોના જનક-રસો (રેતાંસિ)ને પ્રેરિત કરી પોષે છે.
Mantra 8
इममू षु त्वमस्माकं सनिं गायत्रं नव्यांसम् अग्ने देवेषु प्र वोचः
હવે ખરેખર, હે અગ્નિ, દેવોમાં અમારી આ નવી રચાયેલી ગાયત્રને—સનિ (પ્રાપ્તિનું સાધન)ને—પ્રખર રીતે પ્રગટ કર, ઉચ્ચાર કર.
Mantra 9
तं त्वा गोपवनो गिरा जनिष्ठदग्ने अङ्गरः स पावक श्रुधी हवम्
ગોપવનએ સ્તુતિ-ગિરાથી તને, હે અગ્નિ, અંગાર સમ તેજસ્વી રૂપે જનમાવ્યો; હે પાવક, હવનને સાંભળ, આહ્વાનને શ્રવણ કર.
Mantra 10
परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् दधद्रत्नानि दाशुषे
અગ્નિ—કવિ, વાજપતિ (પોષણનો અધિપતિ)—ચારે તરફથી હવિષ્યો તરફ આગળ વધ્યો છે; યજ્ઞમાં અર્પણ કરનાર ઉપાસક માટે રત્નસમાન ધન ધારણ કરીને આવે છે.
Mantra 11
उदु त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः दृशे विश्वाय सूर्यम्
ઉદિત થાઓ—કેટુ (પ્રકાશકિરણો) તે દેવ જાતવેદસ, સૂર્યને, સર્વેને દર્શન માટે ઉપર વહન કરે છે.
Mantra 12
कविमग्निमुप स्तुहि सत्यधर्माणमध्वरे देवममीवचातनम्
અધ્વર યજ્ઞમાં કવિ અગ્નિનું સ્તુતિ કરો—જેના ધર્મ-વિધાન સત્ય છે; તે દેવ અમીવ (રોગ) અને સર્વ હાનિકારક ઉપદ્રવને દૂર હાંકે છે.
Mantra 13
शं नो देवीरभिष्टये शं नो भवन्तु पीतये शं योरभि स्रवन्तु नः
અમારી ઇચ્છાસિદ્ધિ માટે દેવીઓ અમારે માટે કલ્યાણકારી થાઓ; પાન (સોમપાન) માટે પણ અમારે માટે શુભ થાઓ; કલ્યાણ અને આરોગ્ય વહેંચતી તમારી ધારા અમારી તરફ વહેતી આવો.
Mantra 14
कस्य नूनं परीणसि धियो जिन्वसि सत्पते जोषाता यस्य ते गिरः
હે સત્પતિ (સત્પતિ), હવે તું કોના પર સંપૂર્ણ રીતે સંભાળ લે છે? કોની ભક્તિભરી ધીઓને તું પ્રેરિત કરે છે? જેના સ્તુતિ-ગિરાઓ તારી તરફ ઉઠે છે, એવા ભક્તને તું આનંદથી સ્વીકારનાર છે.
Frequently Asked Questions
It centers on inviting Agni—gracious and great—to come, sit on the sacred grass, hear the call, purify the rite, and make the offering effective; it also gestures toward Indra’s granting of favor in the Soma-session.
The language is primarily ritual: Agni is ‘made to be born’ when the āhavanīya fire is kindled (agnijanana). The “ember” (aṅgara) image highlights his visible, glowing presence in the sacrifice.
Sāmavedic groupings can pivot from the fire-principle that enables offering to the Soma-lord who receives and rewards it. The Indra verse frames divine patronage—whose praise and intention Indra accepts and strengthens.