Dashati 3
Agni as the sacrificial forerunner who opens the rite, framed by cosmic illumination and Indra’s paradigm of releasing prosperity
Agni
Invocatory and energizing—opening solemnity moving into heroic expansive praise
Madhucchandas Vaiśvāmitra (secure for the Agnim īḍe verse; others require SV↔RV concordance)
આ દશતિમાં યજ્ઞના અગ્રસ્થાને અધિષ્ઠિત થઈ વિધિનો આરંભ કરાવનાર અગ્નિને પુરોહિત/હોતૃ અને રત્નધાતમ (ધન-સમૃદ્ધિ આપનાર) તરીકે આવાહન કરવામાં આવે છે. ‘ગો’ (ગાયો/કિરણો)ની છબીઓ દ્વારા પ્રકાશ અને સમૃદ્ધિનો વૈશ્વિક પ્રકાશભાવ વિસ્તરે છે; ‘પ્રથમ નામો’ અને ‘ત્રિઃસપ્ત’ જેવી પૂર્ણતા–જ્ઞાનની સંકેતભાષા યજ્ઞક્રમને સ્થિર કરે છે. ત્યારબાદ ઇન્દ્રના વીર્યનું ઉગ્ર સ્તવન કરીને તે અવરોધો ચીરી જળ/ધનનો પ્રવાહ મુક્ત કરે છે—આ વિજય-આદર્શ મુખ્ય બને છે. આ સ્તુતિ (અભ્યનૂષત) પોતે જ કાર્યસાધક બની, અગ્નિના મધ્યસ્થત્વથી યોગ્ય વ્યવસ્થા સ્થાપે છે અને ઇન્દ્ર દ્વારા વિઘ્નો દૂર થઈ પ્રકાશ, જળ અને સંપત્તિ પ્રગટ તથા પ્રવાહિત થાય—એ જ ધ્યેય સિદ્ધ થાય છે.
Mantras
Mantra 1
मयि वर्चो अथो यशो ऽथो यज्ञस्य यत्पयः परमेष्ठी प्रजापतिर्दिवि द्यामिव दृंहतु
મયિ વર્ચઃ તથા યશઃ, તથા યજ્ઞનું યત્ પયઃ—પોષક સાર—નિવાસ કરે; પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિ, દ્યૌમાં દ્યામિવ, આ સર્વને દૃઢ કરે.
Mantra 2
सं ते पयांसि समु यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्यभिमातिषाहः आप्यायमानो अमृताय सोम दिवि श्रवांस्युत्तमानि धिष्व
તારા પયાંસિ—પોષક રસો—અને વાજાઃ—બળો—એકત્ર થાય; અભિમાતિષાહ, તારી વૃષ್ಣ્યાની—પુરુષાર્થ શક્તિઓ—એકરૂપ થાય. અમૃતત્વ માટે વધતો, હે સોમ, દિવિમાં અમારા માટે ઉત્તમ શ્રવાંસિ—પરમ કીર્તિઓ—સ્થાપિત કર.
Mantra 3
त्वमिमा ओषधीः सोम विश्वास्त्वमपो अजनयस्त्वं गाः त्वमातनोरुर्वा3न्तरिक्षं त्वं ज्योतिषा वि तमो ववर्थ
હે સોમ, તું જ આ સર્વ ઔષધિઓ ઉત્પન્ન કરી; તું જ આપઃ—જળો—જનાવ્યા; તું જ ગાઃ—ગાયો—(ઉપજાવી); તું જ ઉરુ અંતરિક્ષ—વિશાળ આકાશમંડળ—વિસ્તાર્યું; અને તું જ તારા જ્યોતિષાથી તમસ્—અંધકાર—દૂર કર્યો.
Mantra 4
अग्निमीडे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् होतारं रत्नधातमम्
હું અગ્નિનું સ્તવન કરું છું—યજ્ઞના પુરોહિત, દેવ ઋત્વિજ, હોતૃ, અને રત્નોનો અતિઉત્તમ દાતા.
Mantra 5
ते मन्वत प्रथमं नाम गोनां त्रिः सप्त परमं नाम जनान् ता जानतीरभ्यनूषत क्षा आविर्भुवन्नरुणीर्यशसा गावः
તેઓ જ્ઞાનીજનોએ ગાયોનું પ્રથમ નામ ઓળખ્યું; અને મનુષ્યોમાં સર્વોચ્ચ ‘ત્રિઃસપ્ત’ નામ પણ. તે જાણનારી શક્તિઓને તેમણે સ્તુતિગીતે ગાયું; અને પૃથ્વી પર યશસહિત અરુણી (રુદ્રવર્ણ) ગાયો પ્રગટ થઈ.
Mantra 6
समन्या यन्त्युपयन्त्यन्याः समानमूर्वं नद्यस्पृणन्ति तमू शुचिं शुचयो दीदिवांसमपान्नपातमुप यन्त्यापः
કેટલાંક જળો એકસાથે વહે છે, અને કેટલાંક નજીક આવે છે; નદીઓ એક જ સામાન્ય પાટને ભરે છે. તે શુદ્ધ જળો, શુચિ અને તેજસ્વી અપામ્-નપાત્—‘જળોના પુત્ર’—ની પાસે ઉપસરે છે.
Mantra 7
आ प्रागाद्भद्रा युवतिरह्नः केतून्त्समीर्त्सति अभूद्भद्रा निवेशनी विश्वस्य जगतो रात्री
ભદ્ર યુવતી રાત્રિ આગળ વધી છે; તે દિવસના પ્રકાશોને એકત્ર કરે છે. ભદ્ર બની છે રાત્રિ—સમસ્ત ચલિત જગતને નિવાસ (વિશ્રામ) આપનારી.
Mantra 8
प्रक्षस्य वृष्णो अरुषस्य नू महः प्र नो वचो विदथा जातवेदसे वैश्वानराय मतिर्नव्यसे शुचिः सोम इव पवते चारुरग्नये
હવે તે મહાન, અરুণ (લાલિમાયુક્ત) અને બળવાન અગ્નિ માટે—વિધિઓમાં જાતવેદસને અર્પિત અમારી વાણી આગળ વધે. વૈશ્વાનર માટે નવી અને શુદ્ધ ભક્તિ વહેતી રહે—સોમ જેમ પવિત્ર થઈને વહે છે તેમ—અગ્નિને પ્રિય અને મનોહર બની.
Mantra 9
विश्वे देवा मम शृण्वन्तु यज्ञमुभे रोदसी अपां नपाच्च मन्म मा वो वचांसि परिचक्ष्याणि वोचं सुम्नेष्विद्वो अन्तमा मदेम
વિશ્વે દેવો મારા યજ્ઞને સાંભળો; ઉભય રોદસી—દ્યો અને પૃથ્વી—અને અપાં નપાત પણ (સાંભળો). તમારામાં હું દોષારોપણયોગ્ય વચનો ન બોલું; હે સમૃદ્ધ દેવો, તમારા સુમ્નોમાં અમે અતિ આનંદિત રહીએ.
Mantra 10
यशो मा द्यावापृथिवी यशो मेन्द्रबृहस्पती यशो भगस्य विन्दतु यशो मा प्रतिमुच्यताम् यशस्व्या3स्याः सं सदो ऽहं प्रवदिता स्याम्
દ્યો અને પૃથ્વી મને યશ આપે; ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિ મને યશ આપે; ભગનું યશ પ્રાપ્ત થાય; યશ મને જોડાઈ રહે. આ યશસ્વી સભામાં હું સ્તુતિનો વક્તા બની રહું.
Mantra 11
इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्रवोचं यानि चकार प्रथमानि वज्री अहन्नहिमन्वपस्ततर्द प्र वक्षणा अभिनत्पर्वतानाम्
હવે હું ઇન્દ્રના વીર્યકર્મોનું ગાન કરું છું—વજ્રધારી ઇન્દ્રે જે પ્રથમ સિદ્ધિઓ કરી: તેણે અહિ (વૃત્ર) નો સંહાર કર્યો; જળો માટે માર્ગ ચીરી આપ્યો; નદીનાળાઓને ફાડી દીધા અને પર્વતોને વિભાજિત કર્યા.
Mantra 12
अग्निरस्मि जन्मना जातवेदा घृतं मे चक्षुरमृतं म आसन् त्रिधातुरर्को रजसो विमानो ऽजस्रं ज्योतिर्हविरस्मि सर्वम्
હું જન્મથી અગ્નિ છું—જાતવેદા; ઘૃત મારું નેત્ર છે; અમૃતત્વ મારું આસન છે. ત્રિધાતુ મારી રચના છે; હું તેજસ્વી અર્ક છું, રજસ (આકાશ) નો માપનાર; અવિરત જ્યોતિ; હું હવિષ્ છું—હું સર્વ છું.
Mantra 13
पात्यग्निर्विपो अग्रं पदं वेः पाति यह्वश्चरणं सूर्यस्य पाति नाभा सप्तशीर्षाणमग्निः
અગ્નિ વિપ (ઋષિ/જ્ઞાની) ના અગ્ર પદનું રક્ષણ કરે છે; યહ્વ (મહાન) અગ્નિ સૂર્યના ચરણ—તેના માર્ગનું રક્ષણ કરે છે; અગ્નિ નાભિમાં, સાતશીર્ષ (સપ્તશીર્ષા) શક્તિનું રક્ષણ કરે છે.
Frequently Asked Questions
In Sāmavedic stotra groupings, Agni often establishes the rite as the front priest, while Indra hymns supply the victory-pattern that removes obstacles—together ensuring the sacrifice yields prosperity and smooth ‘flow’ of offerings and results.
Both readings are traditional: ‘go’ can denote actual cattle (wealth) and also rays/light (illumination). The hymn’s ‘manifestation’ language supports a symbolic sense where light and abundance appear through praise and right ritual order.
Commentarially it often signals completeness or a ritual totality rather than a mere count—an all-encompassing enumeration that frames the hymn’s knowledge/praise as fully effective and ritually whole.
Read Sama Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.